Çanakkale’de Anzak Çıkarmasının 98. yıl dönümü, Arıburnu önündeki Anzak Koyunda dolunay eşliğinde şafak ayini ile anıldı.
Canakkale’de Anzak Çıkarması’nın 98’inci yıldönümü, Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı’nda, Arıburnu önündeki Anzak Koyu’nda dolunay eşliğinde Şafak Ayini ile anıldı. Yaklaşık 5 bin Anzak anma töreninde ataları için dua etti.
Hem Türk, hem Avustralya vatandaşı olan Ali Rıza Ersoy, Avustralya Gazi İşleri Bakanı Warren Snowdon’un konuşması sırasında elindeki dosyaları iletmek istedi, tehdit edilip öldürülmek istendiğini ileri sürdü. Protestosuyla şafak ayini törenlerinde bugüne kadar bir ilki yaşatan Ersoy, jandarma tarafından gözaltına alındı.
Arıburnu önündeki Anzak Koyu’nda düzenlenen Şafak Ayini töreninde Turkye’yi Canakkale Vali Yardımcısı Alper Faruk Bingöl temsil ederken, Yeni Zelanda Savunma Bakanı Dr. Jonathan Coleman, Avustralya Gazi İşleri Bakanı ve Anzak 100’üncü Yıl Anma Törenlerinden Sorumlu Başbakan Yardımcısı Warren Snowdon, Avustralya’nın Büyükelçisi Ian Biggs, Avusturalya Hava Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Mark Binskin AO, Avustralya ve Yeni Zelandalı askerler ile 5 bin Anzak torunu katıldı.
Akşam saatlerinden itibaren koya gelen Anzak torunlarının bir bölümü, tören başlayıncaya kadar uyku tulumlarının içinde uyudu. Ayin öncesi Avustralya Kraliyet Hava Kuvvetleri ile Yeni Zelanda Kraliyet Hava Kuvvetleri’ne ait bando tarafından müzik dinletisi gerçekleştirildi. Tören alanına kurulan dev ekranlardan savaş ile ilgili belgeseller ve savaşa katılan askerlerin anıların anlatıldığı röportajlar gösterildi. Avustralya Muhafız Birliği ve Yeni Zelanda Silahlı Kuvvetleri üyelerinden oluşan Merasim Kıtası’nın saat 05.30’da alana gelmesiyle Şafak Ayini başladı.
İKİ ESKİ DÜŞMAN, YAKIN DOST OLDU
Törende ilk konuşmayı yapan Yeni Zelanda Savunma Bakanı Dr. Jonathan Coleman, şunları söyledi:
“98 yıl önce 25 Nisan şafağında Avustralya ve Yeni Zelanda ordu birliklerine mensup askerler burada karaya çıkmışlardır. Gelibolu’da savaşan her iki tarafa mensup askerler muazzam zorluklar ve süreklilik arz eden ölümcül bir güç karşısında olağanüstü bir cesaret ve yüreklilik örneği sergilemişlerdir. Yeni Zelanda için burada yaşanan olaylar, bizim ulusal bilincimizin biçimlenmesinde muazzam bir etkiye sahip olmuştur. Avusturalya ve Yeni Zelanda birliklerinin bu küçük yarımadaya onca mesafeden gelip umutsuz bir biçimde tutunmaya çalışmış olması sebebiyle, ülkelerimiz arasında derin ve zamana meydan okuyan bir dostluk kurulmuştur. Gelibolu sonrasında ise bu sefer iki eski düşman arasında yakın bir dostluk oluşmuştur. Muharebe alanında düşmanlar arasında birbirlerine duyulan derin saygı ile başlayan bu olgu, Yeni Zelanda ve Turkiye arasındaki sıcak ilişkiye yol açmıştır. Bugün iki ülke arasında var olan güçlü bağın merkezinde Mustafa Kemal Ataturk’ün dile getirdiği, bağışlama ve uzlaşmaya dair o ölümsüz sözleri durmaktadır. Türk halkı, kendi vatanını müdafaa etmek için çok sayıda kayıp vermiştir. Bilindiği kadarıyla Turkiye’nin 87 bin evladı burada can vermiştir. Ama buna rağmen her yıl kayıplarımızı anmak ve saygılarımızı sunmak için geldiğimizde, dostluk ve sıcaklık çerçevesinde en iyi şekilde karşılanmaktayız. Bu anma törenlerinin gerçekleşebilmesini sağladığınız ve bizim için kutsal olan bu alanları koruduğunuz için teşekkür ediyoruz. Yeni Zelanda savunma güçleri mensubu erkek ve kadın askerler, Anzak geleneğinin layık varisleridir. Bizler aslında çatışmanın ilk değil son tercih olduğunu, özgürlüklerin çok zor kazanıldığını ve nesillerce Anzakların bizlerin huzurlu ve refah seviyesi yüksek bir şekilde yaşayabilmesi için kanlarını döktüğünün bilincinde olarak yapmış olduklarını fedakarlıkları minnetle anıyoruz. Bunu hiçbir zaman unutmayacağız.”
ATATÜRK’ÜN MEKTUBU OKUNDU
Daha sonra Mustafa Kemal Ataturk’ün 1934 yılında Anzak annelerine hitaben yazdığı mektup Türk subayları tarafından Türkçe ve İngilizce olarak okundu. Okunan mektup şöyle:
“Uzak memleketin toprakları üstünde kanlarını döken kahramanlar; burada dost bir vatanın toprağındasınız. Huzur ve sükun içinde uyuyunuz. Sizler Mehmetçiklerle yan yana, koyun koyunasınız. Uzak diyarlardan evlatlarını harbe gönderen analar; göz yaşlarınızı dindiriniz, evlatlarınız bağrımızdadır. Huzur içindedirler ve huzur içinde rahat rahat uyuyacaklardır. Bu toprakta canlarını verdikten sonra artık bizim evlatlarımız olmuşlardır.”
BAKAN KONUŞMASINI KESTİ
Avusturalya Gazi İşleri Bakanı ve Anzak 100’üncü Yıl Anma Törenlerinden Sorumlu Başbakan Yardımcısı Warren Snowdon ise, “Bu korkunç günün sonunda 16 binin üzerinde Anzak askeri karaya çıkmıştı. Batı cephesinde yaşananlar, Avusturalya birlikleri ve Avusturalya halkı için daha da büyük bir felaket oldu. Savaş o kadar şiddetliydi ki, Anzak askerlerinin yarıya yakın bir kısmının mezarları bilinmemektedir. Şafağın ilk ışıkları altında bu barış ve huzur ortamında, 1915 yılında burada gerçekleşen savaşın epik yapısını ve vahşetini düşünebilmek aslında ne kadar zor” dedi.
Dökülen bunca kana rağmen birçok insani ve ince davranış da yaşandığını belirten Warren Snowdon, “Şimdi yazılan tarih bize Gelibolu savaşının başarısızlığının sınırlarını gösteriyor. Bu savaş şimdi dostluk, hizmet, cesaret, bağlılık açısından önemli olduğunu, düşündüklerimizi tanımlamada ve milli kimliğimizde önemli bir özellik olarak görünüyor. Bu sarp kayalıklarla çevrili vadi ve tepe, bu kırlık alan, bu kutsal topraklar pek çok ruhun ebedi evidir. Hayatlarını kaybeden anzak evlatları, birlikte savaştıklarınızla yan yana Türk halkının korunmasında huzur içinde uyuyun. Sizleri hiç unutmayacağız” diye konuştu.
PROTESTO GÖSTERİSİ
Bakan Snowdon’un konuşması sırasında, elindeki iki dosyayı havaya kaldıran ve ‘Mr Minister’ diye bağıran hem Türk, hem de Avusturalya vatandaşı Ali Rıza Ersoy, protestoda bulundu.
Elindeki dosyaları, bağırması üzerine konuşmasını kesen Snowdon’a iletmek isteyen Ersoy, yaklaşık 3 dakika İngilizce konuştuktan sonra önce özel güvenlik görevlileri, daha sonra jandarma tarafından alandan uzaklaştırıldı.
AYİN DE BİR İLKİ YAŞATTI
Ali Rığza Ersoy, burada kendisini görüntülemeye çalışan basın mensuplarına da ilettiği İngilizce yazılı mektubunda, “NSW hükümeti, çeteleri ve skandalları gizleyerek örtbas etmek için çalışıyor. Ben NSW polis gücünün bir memuru tarafından tehdit edildim, ailemi yanıma alarak Avusturalya’dan kaçmak zorunda kaldım. Federal polis benim isteğimi göz ardı ediyor. Bu ayrımcılıkla mücadele için Avusturalya’ya geri dönmeye ve yaşamım için korunmaya ihtiyacım var. Politikacıların hareke geçmesini bekliyorum” satırlarına yer verdi. Protestosuyla şafak ayini törenlerinde bugüne kadar bir ilki yaşatan Ersoy, jandarma tarafından gözaltına alındı.
Avusturalya’nın Turkiye Büyükelçisi Ian Biggs’in konuşmasının ardından anma duası yaptırıldı, ilahiler okundu. Ataları için dua eden Anzak torunları duygulu anlar yaşadı ve gözyaşı döktü. Ardından İstiklal Marşı, Avusturalya ve Yeni Zelanda Ulusal Marşları çalınarak ülke bayrakları göndere çekildi.
Dolunay eşliğinde gerçekleşen tören, savaşa katılan ülke çelenklerinin Anzak yazısının bulunduğu kaideye sunulmasıyla son buldu.
