Afyonkarahisar’da 25 askerin şehit olduğu patlamanın sebebi henüz belli değil. Ancak uzmanlar, patlamanın ordudakireform için milat teşkil etmesini istiyor. Emekli Askerî; Hakim Ümit Kardaş, “Bu patlamadan ders alınarak yeniden yapılanmanın tartışılması şart. TSK’nın eğitim ve zihniyet başta olmak üzere her bakımdan reforma ihtiyacı var.” diyor.
Afyonkarahisar’daki cephanelik patlaması, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin (TSK) yapısını yeniden tartışmaya açtı. Eleştiriler, terörle mücadelede er-erbaş kayıpları, karakolların yanlış yerlerde ve saldırılara mukavemetsiz olması, alan hâkimiyetinin bir türlü sağlamaması konularında yoğunlaşıyor. Afyonkarahisar’daki patlamada olduğu gibi hata ve ihmaller de eleştirilen konular arasında. Savunma sanayinde elde edilen başarı, Silahlı Kuvvetler’de sağlanamıyor. Konunun uzmanları, olaylardan ders alınarak TSK’nın yeni bir yapıya kavuşturulması gerektiğinde hemfikir. Onlara göre, ordunun profesyonelleşmesi ve reform için denetim mekanizmasının sağlıklı bir şekilde işlemesi gerekiyor.
Afyonkarahisar’daki cephanelik patlaması, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin (TSK) yapısını yeniden tartışmaya açtı. Eleştiriler, terörle mücadelede er-erbaş kayıpları, karakolların yanlış yerlerde ve saldırılara mukavemetsiz olması, alan hâkimiyetinin bir türlü sağlamaması konularında yoğunlaşıyor. Afyonkarahisar’daki patlamada olduğu gibi hata ve ihmaller de eleştirilen konular arasında. Savunma sanayinde elde edilen başarı, Silahlı Kuvvetler’de sağlanamıyor. Konunun uzmanları, olaylardan ders alınarak TSK’nın yeni bir yapıya kavuşturulması gerektiğinde hemfikir. Onlara göre, ordunun profesyonelleşmesi ve reform için denetim mekanizmasının sağlıklı bir şekilde işlemesi gerekiyor.
Emekli Askerî; Hakim Ümit Kardaş, “TSK’nın her bakımdan yeniden yapılanmaya ihtiyacı var” derken, ordunun profesyonel hale getirilmesinin gerekli olduğunu söylüyor. TOBB Ekonomi Teknoloji Üniversitesi Öğretim Üyesi Ali Nihat Özcan İngiltere’de kışlaları özel güvenlik teşkilatının koruduğunu, askerin kendi işini yaptığını anlatıyor. Özcan, uzman askerliğe geçmede kilit noktanın siyasi otorite olduğunu belirtiyor. Jane’s Defence dergisi Türkiye temsilcisi Lale Kemal de TSK’nın bir an önce denetime açık bir yapıya kavuşturulması gerektiğine işaret ediyor.
Şehit Uzman Çavuş Mete Saraç Kışlası’ndaki patlama, TSK’nın yapısını yeniden gündeme getirdi. Emekli Askerî; Hakim Ümit Kardaş, bu patlamadan ders alınarak Silahlı Kuvvetler’in yeniden yapılanmasının şart olduğu görüşünde. “TSK’nın eğitim ve zihniyet başta olmak üzere her bakımdan yeniden yapılanmaya ihtiyacı var.” diyen Kardaş, TSK personelinin de iç güvenliğinin sağlanması için yeniden reforme edilmesi gerektiğini vurguluyor. Genelkurmay Başkanlığı’nın Milli Savunma Bakanlığı’na bağlanmasını isterken TSK’dan ve yapılanmasından siyasi otoritenin sorumlu olması gerektiğini dile getiriyor. Kardaş, şöyle konuşuyor: “Ordunun profesyonel hale getirilmesi lazım. Zorunlu askerlik için gelenler birkaç aylık eğitimden sonra ‘sen tankçısın, sen atım görevlisisin’ denilerek sınıflandırılıyor. 2-3 aylık askerin bu görevleri yapması beklenemez. Profesyonel kişilerle nitelikli ve iş güvenliğini gösteren bir sistem oluşturulmalı.” Diğer uzmanların görüşleri de şöyle:
Profesyonel ordu, ciddi şekilde ele alınmalı
Stratejist Erdoğan Günal: Orada her şey kurallara bağlanmıştır. Güneş battıktan sonra bir araç bile trafiğe çıkarılmaz, gösterilen hassasiyet bu derecededir. Gece saatinde bomba istifleniyorsa ihmal söz konusudur. Harekât kabiliyeti üst düzeyde olan bir orduya sahip olma meselesi her zaman tartışılıyor aslında. Güneydoğu’daki şehitlere baktığınız zaman daha çok uzman erbaş ve erlerin şehit olduğunu görüyoruz. Profesyonel bir orduya geçilmesi, ciddi anlamda düşünülmelidir.
TSK denetime açık bir yapıya kavuşturulmalı
Jane’s Defence dergisi Türkiye temsilcisi Lale Kemal: Tüm dünyada Sayıştay, Meclis adına askeri ve sivil kurumları denetler. Gelişmiş ülkelerde askeri kurumların kararlarına müdahale edecek kadar yetkilidir. Bizde sorgulama noktasına bile gelebilmiş değil. İlk olarak denetimler yapılmalı. 2010 yılında kabul edilen Sayıştay Kanunu’na göre denetimler başlamış. Ama henüz Afyonkarahisar’a gidilmemiş. Ordunun yeniden yapılandırılması çok gerekli. Asker kendi başına bırakılmamalı. Sivil denetim olmalı. Sayıştay Yasası’nın güçlendirilmesi gerekir.
Uzman askerliğe geçmeyi siyasi otorite istemeli
TOBB Ekonomi Teknoloji Üniversitesi Öğretim Üyesi Ali Nihat Özcan:
Demokrasi ve serbest piyasa ilerleyince profesyonel orduya geçiş kaçınılmaz oluyor. Gerekli bütçeniz varsa profesyonel bir orduya geçmek istiyorsanız Meclis’te yaparsınız. Normalde bir askerin maliyeti bin lira ise profesyonel orduya geçildiği zaman 5 bin ya da 10 bine çıkar. İngiltere’de Kara Kuvvetleri’ne bağlı 120 bin asker var. Bir de 110 bin sivil var. Askerin kışlasını bile alışveriş merkezlerindeki gibi özel güvenlikçiler koruyor. Asker kendi alanları dışındaki işe bakmıyor. Onları siviller yapıyor. Uzman orduya geçmek siyasi bir karar. Torba yasa ile bu mümkün. Yeter ki siyasi otorite istesin.
Profesyonel ordu, reformun yalnızca küçük bir kısmı
Her işi uzmanı yapmalı
Eski Bomba İmha Büro Amiri emekli Başkomiser Nazmi Nuri Çelik: Emniyet’te bir işin uzmanı olmadığı müddetçe o işle uğraştırmak yasaktır. Patlayıcı maddeyi o işin uzmanı olmayan kişiye taşıttırmayız bile. Uzman askerliğe geçilmesi de önemli. En azından işin uzmanı görev başına geldiğinde bu kadar şehit ve zayiat verilmemiş olur. İki aylık askere sen tutup da el bombası, roket ya da havan mermisi ne taşıtabilirsin ne de verebilirsin.
