Avustralya’nın prestijli edebiyat buluşması Adelaide Writers’ Week, Filistin asıllı Avustralyalı yazar Dr. Randa Abdel-Fattah’ın programdan çıkarılması üzerine derin bir krize sürüklendi.
Etkinlik, tartışma ve protestoların ardından yayınsız kaldı, yürütme kadrosunda istifalar yaşandı ve boykotlar kültür dünyasını sarstı.
“Kültürel duyarlılık” gerekçesi, geniş tepki doğurdu
Festival yönetimi, 8 Ocak 2026’da Abdel-Fattah’ın programdan çıkarıldığını duyurdu. Açıklamada, Aralık 2025’te Bondi Beach’teki ölümcül saldırı sonrası toplumdaki hassasiyetlere dikkat çekilerek, yazarın varlığının “kültürel duyarlılığa uygun olmadığı” iddia edildi. Yönetim bu kararın yazarın eserleri veya kişisel bağlantısıyla saldırı arasında ilişki kurmadan alındığını belirtti.Abdel-Fattah, kararı “açık ve utanmaz bir anti-Filistin ırkçılığı ve sansür” olarak nitelendirerek sert bir şekilde eleştirdi ve ifade özgürlüğünün ihlal edildiğini savundu.
Boykot dalgası: yazarlar ve konuşmacılar geri çekildi
Karar kısa sürede edebiyat dünyasında büyük tepki yarattı. İlk günlerde onlarca yazar, akademisyen ve kültür figürü festivalden çekileceklerini açıkladı. Aralarında uluslararası tanınmış isimler ve yerel yazarlar da bulunuyordu. Protestolar, festival programının çevrim içi sayfasının kaldırılmasına ve etkinliğin planlanan hisselerinin çökmeye başlamasına yol açtı.Toplamda yaklaşık 180 konuşmacı, dayanışma ve protesto amacıyla programdan çekildi. Bu, Adelaide Writers’ Week’in tarihindeki en geniş çaplı geri çekilme olarak kayıtlara geçti.
Yönetim krizi: istifalar ve etkinlik iptali
Gelen tepkilerin ardından festivalde yönetim seviyesinde sarsıntılar yaşandı. Festivalin yazarlar haftası direktörü Louise Adler, karara şiddetle karşı çıkarak görevinden istifa etti; kararın ifade özgürlüğüne darbe vurduğunu söyledi. Yönetim kurulunun çoğu üyesi de sosyal ve ticari baskılarla birlikte ayrıldı.Bu istifalar ve geniş katılımlı boykot, 2026 Adelaide Writers’ Week’in tamamen iptal edilmesine yol açtı. Festival yetkilileri, oluşan belirsizlik ve program boşluğu nedeniyle etkinliğin bu yıl gerçekleştirilemeyeceğini açıkladı.
İfade özgürlüğü, sansür ve siyaset tartışmaları
Kriz, Avustralya’da ifade özgürlüğü ile kültürel hassasiyetler arasındaki çizgi üzerine daha geniş tartışmaları tetikledi. Birçok eleştirmen, kültür kurumlarının siyasi baskılar karşısında çizgiyi kaybettiğini ve sanatsal ifadeye resmî sansür uygulandığını savundu. Bazı katılımcılar ise, toplumda belirli görüşlere yönelik algıların yönetilmesini savunsa da bunun sanat platformlarının özerkliğini zedelediğini belirtti. Süreç aynı zamanda devlet ve kültür dünyası arasında siyasetin etkinlik yönetimine müdahalesi iddialarını güçlendirdi; hatta Güney Avustralya Başbakanı Peter Malinauskas’ın yazarın çıkarılmasına ilişkin baskısı belgelendi, bu da tartışmaları daha da derinleştirdi.
Geri adım ve sonraki adımlar
Tepkiler sürdükçe, Adelaide Festival yönetimi daha sonra resmî bir özür ve Abdel-Fattah’ın 2027 programına davet edilmesini içeren geri adımlar attı. Britanyalı müzisyenler ve diğer sanatçılar da bu geri dönüşü destekledi.Kriz halen kültür dünyasında yankı bulurken, Avustralya genelinde sanat, ifade özgürlüğü ve politik etkileşim arasındaki sınırlar üzerine sıcak bir kamuoyu tartışması devam ediyor.ZAMAN Avustralya
