Güney Avustralya Hükümeti, hızla gelişen yapay zeka teknolojisinin toplum, ekonomi, eğitim ve çalışma hayatı üzerindeki etkilerini kapsamlı biçimde incelemek üzere Kraliyet Komisyonu (Royal Commission) kurulacağını açıkladı. Böylece Güney Avustralya, yapay zeka konusunda bu ölçekte bir Kraliyet Komisyonu soruşturması başlatan Avustralya’daki ilk eyalet oldu.
Başbakan Peter Malinauskas tarafından duyurulan ve yaklaşık 3 milyon dolara mal olması beklenen soruşturmanın Ekim 2026’da başlaması, nihai raporunu ise en geç 1 Temmuz 2027’de hükümete sunması planlanıyor.
Malinauskas: “Sanayi Devrimi’nden bu yana en büyük teknolojik değişim”
Güney Avustralya Başbakanı Malinauskas, yapay zekanın sunduğu fırsatlardan yararlanmak istediklerini ancak teknolojinin kontrolsüz biçimde gelişmesinin toplum açısından ciddi riskler taşıdığına dikkat çekti.
Malinauskas, yapay zekadaki hızlı gelişmeyi “Sanayi Devrimi’nden bu yana dünyanın karşı karşıya kaldığı en önemli teknolojik değişim” olarak nitelendirerek, Güney Avustralya’nın teknolojinin yayılmasını durduramayacağını ancak nasıl kullanılacağının şekillendirilmesinde rol oynayabileceğini söyledi.Başbakan, hükümetin yaklaşımını şöyle özetledi:
“Güney Avustralya’nın, bu teknolojiye insanların çıkarlarını ön planda tutacak şekilde yanıt veren politikaların geliştirilmesinde lider olmasını istiyorum.”
Malinauskas ayrıca yapay zekanın kontrolsüz gelişmesine izin verilemeyeceğini belirterek, hükümetinin teknolojinin sağlayacağı imkanları benimsemek istediğini ancak bunun ileride toplumun pişman olacağı sonuçlar doğurmasına izin vermeyeceklerini vurguladı.
ABD’de OpenAI, Anthropic ve Apple ile görüştü
Kraliyet Komisyonu kararının, Başbakan Malinauskas’ın ABD ziyareti ve Silikon Vadisi’ndeki temaslarının hemen ardından gelmesi dikkat çekti.Malinauskas, ziyareti sırasında dünyanın önde gelen teknoloji ve yapay zeka şirketlerinin yöneticileriyle görüşmeler gerçekleştirdi. Temasları kapsamında OpenAI, Anthropic ve Apple gibi teknoloji şirketleriyle bir araya geldi.
Malinauskas ayrıca San Francisco’daki OpenAI merkezinde bir Mutabakat Zaptı (MOU) imzaladı. Anlaşmayla Güney Avustralya’da yapay zeka becerilerinin geliştirilmesi, teknoloji yatırımlarının teşvik edilmesi, yerel girişimlerin desteklenmesi ve yapay zekanın kamu hizmetlerinde sorumlu biçimde kullanımının araştırılması hedefleniyor.
Eğitimden sağlığa geniş kapsamlı inceleme
Kraliyet Komisyonu yalnızca yapay zekaya yönelik yeni yasal düzenlemeleri değil, teknolojinin toplum üzerindeki çok daha geniş etkilerini ele alacak.Soruşturmanın özellikle; eğitim ve okullar, çalışma hayatı ve iş dünyası, sanayi, kamu hizmetleri, halk sağlığı, sanat ve kültür ile yapay zekanın toplum üzerindeki sosyal ve etik etkilerini incelemesi bekleniyor.
Komisyon ayrıca yapay zekanın yaratabileceği ekonomik fırsatlarla birlikte iş kayıpları, eğitimde kötüye kullanım, yaratıcılık ve iletişim becerileri üzerindeki etkiler, kişisel verilerin korunması ve teknolojinin kontrolsüz kullanımından doğabilecek riskleri değerlendirecek.
Üç kişilik uluslararası uzman heyeti kurulacak
Kraliyet Komisyonu’nun üç komisyon üyesinden oluşması planlanıyor. Hükümet, yapay zeka ve ilgili alanlarda uluslararası deneyime sahip isimlerin bulunması için küresel çapta bir arayış başlatacak.Komisyonun kesin görev ve inceleme alanlarını belirleyecek Terms of Reference’ın önümüzdeki 4 ila 6 hafta içinde açıklanması bekleniyor.
Soruşturmanın Ekim ayında çalışmaya başlamasının ardından iş dünyası temsilcileri, teknoloji uzmanları, yazılım geliştiricileri, eğitimciler, sendikalar, yaratıcı sektör temsilcileri ve diğer ilgili kesimlerden kapsamlı görüş ve kanıt toplanması öngörülüyor.
“Riskler kadar fırsatları da inceleyeceğiz”
Malinauskas, hükümetin amacının yapay zekayı engellemek olmadığının altını çizerek, teknolojinin ekonomik ve sosyal faydalarının en üst düzeye çıkarılması ile ortaya çıkabilecek zararların önceden belirlenmesi arasında bir denge kurulması gerektiğini söyledi.Başbakan’a göre Güney Avustralya, daha önce çocukların sosyal medyaya erişimine yönelik düzenlemelerde üstlendiği öncü rolü, bu kez yapay zeka konusunda sürdürmeyi hedefliyor.
Kraliyet Komisyonu’nun hazırlayacağı raporun, yalnızca Güney Avustralya’nın değil, Avustralya genelinde gelecekte oluşturulacak yapay zeka politikaları açısından da önemli bir referans oluşturması bekleniyor.ZAMAN Avustralya
