Albanese hükümeti, Google ve Meta gibi küresel teknoloji şirketlerini Avustralyalı haber kuruluşlarıyla ticari anlaşma yapmaya zorlamayı amaçlayan yeni News Bargaining Incentive (NBI) yasa tasarısını bugün Federal Parlamento’ya sundu.
İşçi Partili Federal Hükümeti’nin düzenlemesine göre büyük dijital platformlar, gerekli şartları sağlayan medya kuruluşlarıyla anlaşma yapmamaları halinde Avustralya’daki dijital reklam gelirleri üzerinden yüzde 2,5 oranında ödeme yükümlülüğüyle karşı karşıya kalacağı belirtildi. Federal Hükümet, sistemden elde edilecek gelirin tamamının Avustralya gazeteciliğine aktarılacağını açıkladı.
İletişim Bakanı Anika Wells, tasarıyı 13 Ağustos Perşembe sabahı Temsilciler Meclisi’ne sundu. Hükümetin temel hedefi, büyük teknoloji şirketlerinin vergiyi ödemek yerine Avustralyalı medya kuruluşlarıyla doğrudan ticari anlaşmalar yapmasını sağlamak.
EN AZ 8 MEDYA KURULUŞUYLA ANLAŞMA
ABC’nin Parlamento’dan aktardığına göre, yeni düzenleme kapsamında Meta ve Google gibi kapsama giren teknoloji şirketlerinin ödeme yükümlülüğünden kurtulabilmeleri için en az sekiz farklı Avustralyalı medya kuruluşuyla anlaşma yapmaları gerekecek.
Hükümet, düzenlemenin amacının teknoloji şirketlerinden vergi toplamak değil, şirketleri gazetecilik içeriği üreten kuruluşlarla ticari anlaşma yapmaya teşvik etmek olduğunu özellikle vurguluyor.
Hükümetin 3 Ağustos’ta yayımladığı resmi açıklamada, “Platformlar haber yayıncılarıyla anlaşma yapmamayı tercih ederse ödeme yapmak zorunda kalacak. Elde edilen bütün gelir Avustralya’daki gazeteciliği desteklemek üzere medya sektörüne dağıtılacak” denildi.
WELLS: “GAZETECİLİK DEMOKRASİMİZ İÇİN ÖNEMLİ”
İletişim Bakanı Anika Wells, Parlamento’da düzenlemeyi savunurken gazeteciliğin demokratik toplumdaki rolüne dikkat çekti.Wells, “Gazetecilik önemlidir. Demokrasimiz, toplumlarımızın sağlığı ve uyumu açısından önemlidir” diyerek kaliteli gazeteciliğin üretim maliyetlerinin yüksek olduğunu ve haber sektörünün ekonomik yapısının değiştiğini söyledi.
Hükümetin daha önceki resmi açıklamasında da Wells, gazeteciliği “güçlü bir demokrasinin can damarı” olarak nitelendirerek Albanese hükümetinin güçlü ve sürdürülebilir bir medya sektörünü desteklediğini belirtmişti.
YÜZDE 2,5 SADECE DİJİTAL REKLAM GELİRİNE
Öte yandan tasarı hazırlanırken önemli bir değişikliğe gidildiği belirtildi. İlk taslakta daha geniş bir gelir tabanı üzerinden hesaplanması planlanan ödeme, son düzenlemede şirketlerin Avustralya’daki dijital reklam gelirleriyle sınırlandırıldırken, buna karşılık oran yüzde 2,25’ten yüzde 2,5’e yükseltildiği kaydedildi.
Bu arada Maliye Bakan Yardımcısı Daniel Mulino, değişikliğin gerekçesini ABC Radio National’a şöyle açıkladı: “News Bargaining Incentive’ın ödeme tabanını dijital şirketin bütün geliri yerine reklam geliriyle sınırlandırıyoruz. Çünkü burada hedeflediğimiz, işletmenin haber içeriğini kullanan bölümüdür.”
Mulino, yüzde 2,5’lik oranın medya şirketleriyle yapılacak anlaşmalar üzerinden sektöre aktarılarak, toplam finansmanın korunması amacıyla belirlendiğini söyledi.
ANLAŞMA YAPMAZLARSA DAHA FAZLA ÖDEYECEKLER
Hükümet, önceki News Media Bargaining Code sistemindeki en önemli açığı da kapatmayı hedefliyor.Önceki sistemde teknoloji şirketlerinin haber içeriklerini platformlarından kaldırarak anlaşma yükümlülüğünden kaçınabileceği yönünde endişeler bulunuyordu. Yeni sistemde ise şirketlerin medya kuruluşlarıyla anlaşma yapmaması onları ödeme yükümlülüğünden kurtarmayacak.
Mulino, şirketlerin anlaşmalardan tamamen çekilmesi halinde toplamda yüzde 50 daha yüksek bir yükümlülükle karşılaşabileceklerini belirterek:“Eğer çekip giderlerse, önceki sistemden farklı olarak, aslında daha fazla ödeme yapmak zorunda kalacaklar” dedi.
KÜÇÜK, BÖLGESEL VE ÇOK KÜLTÜRLÜ MEDYAYA ÖZEL DESTEK
Yeni düzenlemenin dikkat çeken yönlerinden biri de küçük ve toplum temelli medya kuruluşlarına yönelik özel hükümler.ABC’ye göre, sistem kapsamında doğrudan toplanacak gelirin yüzde 5’i, yerel topluluklarda faaliyet gösteren küçük yayıncılar ve yeni kurulan medya kuruluşları için bir hibe programına ayrılacak. Bir başka yüzde 5 ise Australian Associated Press’e (AAP) aktarılacak.
Hükümet ayrıca bölgesel gazeteciler, küçük ve orta ölçekli yayıncılar ile yeterince temsil edilmeyen topluluklara hizmet veren medya kuruluşlarına yönelik dağıtım ağırlığını yüzde 10’dan yüzde 20’ye çıkardı.Yıllık geliri 150 bin doların altında olan küçük yayıncılar ve medya girişimleri için de ayrı bir hibe programı oluşturulacak.
Mulino bugün ABC’ye yaptığı açıklamada özellikle bölgesel medya, kültürel açıdan çeşitli toplumlara hizmet veren medya kuruluşları ve LGBTQI medyasıyla anlaşma yapılmasını teşvik eden güçlü bir mekanizma bulunduğunu söyledi.
SERBEST ÇALIŞAN GAZETECİLER DE HESABA KATILACAK
Hükümetin yaptığı değişiklikle destek dağıtımında dikkate alınacak “gazeteci” tanımı da genişletildi.Temel haber üretiminde görev alan daha fazla çalışan ile serbest çalışan gazeteciler (freelancers) de yeni sistem kapsamında değerlendirilebilecek.Wells, küçük ve bölgesel yayıncılara sağlanan dağıtım avantajının iki katına çıkarılmasının bu kuruluşların karşılaştıkları ekonomik güçlükleri dikkate aldığını söyledi.
YAPAY ZEKA ŞİMDİLİK KAPSAM DIŞINDA
Yeni yasa yapay zeka şirketlerini veya yapay zeka hizmetlerini doğrudan News Bargaining Incentive kapsamına almıyor.Daniel Mulino, bunun bilinçli bir tercih olduğunu belirterek hükümetin yapay zeka, telif hakları ve yaratıcı içerik üreticilerinin korunması konularını ayrı bir süreçte değerlendirdiğini açıkladı.
HÜKÜMET: “AMAÇ GAZETECİLİĞİ SÜRDÜRÜLEBİLİR KILMAK”
Albanese hükümeti yeni sistemin temel gerekçesini, haber içeriğinin dijital platformlarda ekonomik değer yaratmasına rağmen bu gelirin yeterli bölümünün gazeteciliği üreten kuruluşlara dönmemesi olarak gösteriyor.Mulino, hükümetin yaklaşımını:
“Büyük teknoloji şirketleri haber kullanıyorsa, o haberi üretenlere bir karşılık sağlamalıdır” sözleriyle özetledi.
Tasarı, Parlamento’da kabul edilmesi halinde Avustralya’nın 2021’de yürürlüğe koyduğu News Media Bargaining Code sisteminin ardından teknoloji şirketleri ile medya kuruluşları arasındaki gelir paylaşımında yeni dönemin temel mekanizması olacak.ZAMAN Avustralya
