Yapılması gereken insani davranışlarda maalesef çoğu zaman es geçtiğimiz, dikkat etmediğimiz, önem vermediğimiz bir selam, bir adım, bir gülümseme gibi güzel adetler, yeni bir dostluk, arkadaşlık kapısının açılmasına, sonra onun geliştirilmesine, daha sonra da gerçek bir kardeş gibi bağlar kurulmasına vesile olabilir. ‘’Bir çiçekle bahar gelmez ama, her bahar bir çiçekle başlar’’ sözü çok önemlidir. Evet bir selamla hemen dost, arkadaş olunamayabilir ama, dostluk ve arkadaşlığın başlangıcı, baharın bir çiçekle başlaması gibi, karşılıklı tanışıklığı başlatır. Çiçeklerin çoğalmasıyla baharın gelmesi gibi, selamın arkasının getirilmesi de insani ilişkileri geliştirir.
Bir adam her sabah işe giderken aynı sokaktan geçiyormuş. Bir gün karşıdan gelen ve daha önce hiç tanımadığı birine gülümseyerek selam vermiş. Adam da selamını almış. Ertesi gün yine karşılaşmışlar. Bu defa selamın ardından, kısa bir hâl hatır sorma olmuş. Birkaç gün sonra ayaküstü sohbet etmeye başlamışlar. Sonra adam fark etmiş ki, arada sadece bir selam varmış; ama o selam iki insan arasındaki mesafeyi kaldırmaya yetebiliyormuş. Belki de bazen dostlukların başlaması için gereken şey, burada olduğu gibi sadece bir selam ve bir adımdır.
İçinde yaşadığımız zaman diliminde maalesef, bunlar gibi insani davranışlar yapılamayabiliyor, önemsenmeyebiliyor, es geçilebiliyor. Sanki bir makina veya cansız varlıklar gibi, hiçbir söz ve davranışta bulunmadan gelip geçme, bir rutin hale gelebiliyor. Bu rutinin pozitif anlamda değiştirilmesi, geliştirilmesi hem selam verene, hem de selam verilene pozitif enerji yükler. Tanıdık tanımadık herkese gerek sözle, gerekse başla bir selam verme, insanın ne enerjisini ne de zamanını alır. Küçük bir hareket, bir tek kelime, dünyanın en değerli hazinesi olan insanın kilidine bir anahtar olabilir. “Mermeri aşındıran suyun gücü değil, devamlılığıdır” kaidesinde olduğu gibi, verilen bir selamın da arkasını, karşıdakini rahatsız etmeden, uygun usul ve üsluplarla ve değişik vesilelerle devam ettirilmesi çok önemlidir.
Gelin bir adım atalım, bir selam verelim. Bir insanla tanışalım. Sonra o tanışıklığı güzelleştirip bir başka insana taşıyalım. Çünkü bazen dünyayı değiştiren şey büyük adımlar değil, doğru yöne atılmış küçük bir adımdır. Dünya, hiç olmadığı kadar küçüldü. Eskiden birbirinden binlerce kilometre uzakta yaşayan insanların birbirleriyle tanışması, konuşması ve dostluk kurması çok zor, hatta çoğu zaman imkânsızdı. Bugün ise internet, telefon, uçaklar ve diğer ulaşım imkânları sayesinde dünyanın bir ucundaki insanla birkaç saniye içinde konuşabiliyoruz.
Üstelik bu insan; dili, dini, rengi, kültürü, düşüncesi ve hayat tarzı bizimkinden tamamen farklı biri de olabiliyor. İnsan olma ortak paydasından hareketle, herkesle bir diyalog kurulabiliyor. Aslında bu durum, insanlık için çok büyük bir fırsattır. Çünkü birbirini hiç tanımayan insanlar, çoğu zaman birbirleri hakkında duydukları ve zannettikleri şeylere göre hüküm verebilirler. Fakat tanıştıklarında, konuştuklarında ve birbirlerini dinlediklerinde birçok ön yargının yerini, anlayış ve yakınlık alabilir ve alıyor da.
Nitekim toplumun her kesiminden insanların içinde bulunduğu bizler de Fethullah Gülen Hoca efendinin teşvik ve tavsiyeleriyle önce Türkiye’de, sonra da dili, dini, rengi, milliyeti farklı ülkelerdeki insanlarla tanıştık, dost olduk. Özellikle başta eğitim ve diyalog olmak üzere, iş dünyası gibi her türlü tecrübelerimizi onlarla paylaştık. Bu çerçevede dünyanın birçok ülkesinde, o ülkelerin insanlarıyla beraber okullar, üniversiteler, yardım kuruluşları açıldı. Halen de bu diyalog, eğitim ve değişik yardım faaliyetleri, kardeşlik derecesine varan insani ilişkiler aynen devam ettiriliyor.
Bütün bunlar için, çok büyük projelere ihtiyaç yoktur. Bazen sadece bir adım yeterlidir. Bazen bir selam…Bazen bir tebessüm… Bir selam, bir kapı açabilir. Kur’an-ı Kerim, selamlaşmayı çok güzel bir şekilde teşvik eder: “Size bir selam verildiği zaman, ondan daha güzeliyle veya aynı selamla karşılık verin.”(Nisâ Suresi, 4:86).Selam, sadece bir kelime değildir. Selam, “Sana karşı kötü bir niyetim yok.” demektir. Selam, “Seni görüyorum.” demektir. Selam, “Sen de benim gibi bir insansın, ben de senin gibi insanım.” demektir. Hatta bazen selam, birbirinden uzak iki insan arasında kurulabilecek ilk köprüdür.
Peygamber Efendimiz (sav) de insanlar arasındaki sevgiyi ve kardeşliği artırmak için selamlaşmayı özellikle tavsiye etmiştir: “Birbirinizi sevmedikçe iman etmiş olamazsınız. Size, yaptığınız takdirde birbirinizi seveceğiniz bir şeyi söyleyeyim mi? Aranızda selamı yayınız.”(Müslim, Îmân, 93)
Demek ki bir selamın insanları birbirine yaklaştıran büyük bir gücü vardır. Bugün dünyanın birçok yerinde insanlar, kendilerinden farklı olanlardan çekinebiliyor. Farklı din…Farklı mezhep…Farklı dil…Farklı renk…Farklı kültür…Farklı siyasi veya sosyal düşünceler…Oysa farklılık, düşmanlık sebebi olmak zorunda değildir.
Kur’an-ı Kerim, insanların farklı milletler ve topluluklar hâlinde yaratılmasını bir üstünlük sebebi değil, tanışma vesilesi olarak gösterir:
“Ey insanlar! Şüphesiz sizi bir erkekle bir dişiden yarattık. Birbirinizle tanışmanız için sizi milletlere ve kabilelere ayırdık.” (Hucurât Suresi, 49:13). Ayetin kullandığı ifade son derece dikkat çekicidir: “Birbirinizle tanışmanız için…” Demek ki farklılıklarımızın önemli bir hikmeti de tanışmaktır. Tanımadığımız insanı önce dinlemek, anlamaya çalışmak ve onun da bizim gibi sevinçleri, üzüntüleri, umutları ve korkuları olduğunu fark etmek gerekir. Farklılıklarımız var; ama insanlığımız ortak. İşte diyalog tam da burada başlar.
Diyalog, karşımızdakini kendimize benzetmek değildir.
Diyalog, farklılıklarımızı koruyarak birbirimizi anlayabilmektir. Kabul etmek, aynı düşünmek değildir. Belki de burada çok önemli bir ayrım vardır: Bir insanı kabul etmek, onun her düşüncesini kabul etmek demek değildir. İnsanın farklı düşünmesine rağmen ona saygı göstermeliyiz. Onun inancını benimsemeyebiliriz; fakat inancını yaşama hakkına saygı duymalıyız. Onun düşüncesine katılmayabiliriz; fakat onu dinleyebiliriz. Çünkü konuşmak için mutlaka aynı düşüncede olmak gerekmez. Hatta bazen en anlamlı dostluklar, farklılıkların bulunduğu yerde doğar.
Barış büyük sözlerle değil, küçük adımlarla başlar. Fakat ilk selamdan sonra ikinci bir adım gerekir. Tanışmak güzeldir; fakat tanışıklığı dostluğa dönüştürmek daha güzeldir. Bir defa görüşmek yerine tekrar görüşmek…Sadece kendimizi anlatmak yerine karşıdakini dinlemek…Onun önemli günlerini hatırlamak…Bir sıkıntısı olduğunda yanında olmak…Bir başarısından dolayı onu tebrik etmek…Böylece bir selam, bir tanışıklığa; tanışıklık bir dostluğa; dostluk ise daha geniş bir insanlık hizmetine dönüşebilir.
Peygamber Efendimiz (sav) şöyle buyurur: “İnsanların en hayırlısı, insanlara en faydalı olandır. ”Bu anlayışla baktığımızda, hayatımıza giren her insanı bir emanet ve fırsat olarak görebiliriz.
Belki tanıştığımız bir insanın hayatında küçük bir güzellik meydana getirebiliriz. Belki o da bizim hayatımızda…Bir insanla tanışmak, bir dünyayla tanışmaktır. Her insan, aslında başlı başına bir dünyadır. Belki de yıllar sonra geriye baktığımızda, attığımız o küçük adımların aslında çok daha büyük bir yolun başlangıcı olduğunu yaşayarak görebiliriz.
Bir adım…Bir selam…Bir tanışma…Bir dostluk…Birlikte yapılan küçük bir iyilik…Ve sonunda, dünyanın farklı yerlerinde oluşan küçük barış adacıkları…Belki insanlığın bugün en çok ihtiyaç duyduğu şeylerden biri de budur. Çünkü barış, sadece savaşların bitmesi değildir. Barış, insanların birbirini tanımaya başlamasıdır. Barış, farklılıklarımızla birlikte yaşayabilmektir. Barış, birbirimizin insanlığını görebilmektir.
Öyleyse belki bugün yapabileceğimiz en güzel şeylerden biri şudur: Bir adım atalım, bir selam verelim, bir insanla tanışalım, sonra o tanışıklığı güzelleştirip bir başka insana taşıyalım. Çünkü bazen dünyayı değiştiren şey, hiçbir art niyetin olmadığı, sadece ve sadece Allah rızası için doğru yöne atılmış küçük bir adımdır. Ayrıca ömür kısadır ve hayatta çok yapılacak işler vardır. Bunun için de bir selamla başlatılan diyalog konusunu ilk sıralara taşımak gerekir.
Özellikle içinde yaşadığımız dünyada artık internet ve ulaşım araçlarıyla herkes, dünyanın her yerindeki her insanla, dini, dili, rengi, düşünceleri farklı da olsa tanışabiliyor, görüşebiliyor. Bütün bunlardan dolayı insanların birbiriyle diyalog kurabilmesi, birbirlerini kendi konumlarında kabul edebilmeleri ve böylece dünyanın savaşsız ve barış içinde yaşanılabilir barış adacıklarına dönmesi oluşabilecektir. Tabii ki bu konuda, insanların birbirleriyle selamlaşabilmeleri, değişik fırsatları kullanabilmeleri ve birbirleriyle tanışmaları çok önemlidir. İşte bütün bunlardan dolayı bir adım, bir selam gibi bir başlangıçla insanlarla tanışmaya, daha sonra da bu tanıştıklarını geliştirmeye ve de çevresini daha da genişleterek, insanlık adına yapılabilecek olan çalışmaları devam ettirme, teşvik etme çok değerlidir.
Her yürüyüş, bir adımla başlar. Bu bir adım, yürüyüşe döner. Yürüyüş de insanı gitmek istediği hedefe götürür. Bu durum, her konuda, her zaman ve her yerde değişmeyen bir kaidedir. Özellikle insanlarla tanışma, irtibat kurma, diyalogda bulunma da yine bu şekildeki bir selam, bir gülümseme, küçük bir yardım, gibi insani yaklaşımlarla başlar. Bunların hepsi aslında insanlara ulaşıp, o insanlarla selamlaşma, güzellikleri paylaşma, insan olma ortak paydasından hareketle, bu dünyanın yaşanılabilir bir yer olması çerçevesinde birer adımdır.
Daha sonra bunlar geliştirilirse, karşıdaki insan da selamın cevabını verir. Bize doğru bir adım da o atar. Böylece tanışılıp bir araya gelinerek, diyalog geliştirilir ve devam ettirilir, ettirilmelidir de. Bunların neticesinde de dostluklar kazanılır, arkadaşlıklar edinilir, geleceğin dünyasını devam ettirecek genç nesiller de bu güzel yaklaşımları görüp yaşadıklarından, ileriki hayatlarını bu diyaloglarla süslerler.
Böylece başlatılan diyaloglar, zamanla geliştirilerek bu görüşmeler, paylaşımlar sadece iki kişi arasında kalmaz ve iki insanın da çevrelerine ulaşır. Geniş çevrelerde insani ilişkiler daha da geliştirilir. Anlaşmazlıklar ve savaşların önü kesilir. Bütün bunlardan dolayı, ilk selam, ilk adım çok önemlidir. Bu ilk adım, aynen kimyasal reaksiyonlardaki küçük bir katalizörün reaksiyonun başlamasına vesile olduğu gibi, müspet ve faydalı insani reaksiyonları da işte bu bir selam ve bir adım başlatır ve geliştirir.
Allah cc, herkese farklı bir fıtrat (yaradılış özelliği) vermiştir. Çekingenlik, insanın nefsini dinlemesidir ve kısa sürede giderilebilir. İnsanlarla diyalogda başlangıç bir selam olabilir, bir iyilik olabilir, bir gülümseme olabilir, bir yardım olabilir. Önemli olan, bu katalizörlerle başlatılan kimyasal reaksiyonları, yani diyalogları, uygun usul ve üsluplarda, uygun doz ve dozajlarda, zamanın ve mekânın da dilini kullanarak devam ettirebilmektir. Böylece geliştirilen reaksiyonların neticesinde oluşan diyalogların da her geçen gün geliştirilmesi, devam ettirilmesi çok önemli bir insani mesuliyettir. Zira, böylece insanlığa, çevreye, ülkelere faydalı tohumlar atılır. İleride bunlar başaklar verecektir. Bunların meyvelerini de gelecek nesiller toplayacak, onlardan istifade ederek dünyanın yaşanılabilir bir yer olması ortaya çıkacaktır.
İnsanlığın gelecekte çok güçlü silahlarla –Allah korusun- yok edilmesi yerine, çok güçlü samimi, pozitif kimyasal reaksiyonlarla oluşturulacak olan diyalog köprüleri ile kurulacak dostluklar ise, geleceğin dünyasının yaşanılabilir olmasını sağlayacaktır. Bu durumda, bir yandan insanların bu dünyada huzurlu bir şekilde hayat geçirmeleri yanında, bir diğer yandan da yaptıkları bu samimi, içten, beklentisiz, hiçbir art niyet taşımayan düşünce ve aksiyonlarından dolayı gelişen bu güzelliklerin karşılığı da yine öbür alemde Allah cc tarafından verilecek, bunları yapanlar, gözlerin görmediği kulakların duymadığı nice mükafatlara kavuşacaklardır.
Gelin hep birlikte bu mükafatları es geçmeyelim ve insanlığın, hem bu dünyada huzur içinde yaşaması, hem de öbür alemde mükafatlara ulaşmasının yollarını yapmaya gayret edelim. Kimseyi bu güzelliklerden mahrum etmeyelim. Mademki bunun başlangıcı bir selamdır, bir adımdır, gülümsemedir, küçük bir yardımdır. O zaman biz de bu küçük davranışlar karşılığında büyük ve mükemmel güzellikleri bize lütfedecek olan Rabbimizin kulu olalım, ona şükredelim, onun bize buyurduklarını asla es geçmeyelim. Bu yaklaşımları da yine herkesle paylaşmaya devam edelim inşallah.
Gayret bizden, tevfik Allah’tan
Ne dersiniz?
