ABD’nin
yeni liderinin kim olacağı, Washington-Ankara ilişkisinin önümüzdeki dönemde
nereye evrileceğini de önemli oranda etkileyecek. BBC Türkiye ile Amerika
arasında, yeni dönemde olması muhtemel ilişkileri değerlendirdi. İşte BBC Türkçe’nin,
uzmanlara dayanarak, yaptığı analiz şöyle:
Türkiye
ile Amerika arasında son dönemde özellikle Suriye, YPG (Halk Savunma
Birlikleri), Irak, Türkiye’deki haklar ve özgürlükler, 15 Temmuz darbe girişimi
ve Fethullah Gülen’in iadesi gibi başlıklarda gerilim yaşanıyor. Demokrat aday
Hillary Clinton ve Cumhuriyetçi aday Donald Trump seçim kampanyaları döneminde
genel olarak dış politikaya çok eğilmedi ve Türkiye’den ise hiç bahsetmedi. Ancak
liderlerin dış politikaya, Orta Doğu’ya ve Rusya’ya yönelik genel yaklaşımları,
çevrelerindeki dış politika danışmanlarının görüşleri, bazı medya demeçleri ile
Clinton’ın dışişleri bakanlığı dönemindeki performansı ve yazdığı kitap genel
çıkarımları mümkün kılıyor. Öncelikle, önümüzdeki dönemde liderlerin Türkiye
politikalarını belirleyecek en önemli konulardan biri Suriye olacak gibi
görünüyor.
‘Clinton Suriye’de politikasında Türkiye’ye daha yakın
Donald Trump, izolasyoncu dış politika anlayışına
paralel olarak, Orta Doğu’da rejim değişikliği için gerçekleştirilen askeri
müdahaleleri de, bu değişikliklere kaynak aktarımını da eleştiriyor.Yeni
muhafazakârlarla (Neo-con’lar) bu açından ayrışan, partisinin hükümeti
tarafından gerçekleştirilen Irak savaşını eleştiren Trump, Clinton’ı da,
dışişleri bakanlığı dönemindeki Libya müdahalesi nedeniyle defalarca eleştirdi.Trump,
IŞİD’le savaşı sürdürmekle birlikte Suriye krizini de Rusya ile görüşerek
çözmek istediği izlenimi veriyor.Clinton ise Suriye ve genel olarak Orta
Doğu’da çok daha aktif ve müdahaleci bir siyaseti savunuyor, bu kapsamnda
Suriyeli silahlı muhaliflerle ilişkiyi de derinleştirmeyi istiyor. BBC
Türkçe’ye konuşan Oklahoma Üniversitesi Orta Doğu Çalışmaları Müdürü Prof. Dr.
Joshua Landis, ‘Suriye’de Esad yönetimi ve isyancılara bakışla ilgili
Clinton’ın Türk hükümetine daha yakın olduğunu’ söylüyor:”Clinton, Rusya
ve Esad’a karşı koymak için çok daha fazla Amerikan gücü kullanacağını söyledi.
Hillary Clinton ve Türkiye’nin çıkarları, Trump’la olacağından çok daha fazla
kesişecek. Suriyeli isyancı güçlere destek verilecek.”
Trump Erdoğan gibi liderleri benimsiyor
Landis,
bu konuda Trump ile Türk hükümetinin hedeflerinin çeliştiğini belirtiyor: “Trump,
IŞİD’i yenmek için Rusya’yla çalışmak istiyor, bu da dolaylı olarak Esad’la
çalışmak istediği anlamına geliyor, Obama ve Clinton bunu reddediyor.”Trump,
Orta Doğu’daki savaşlarla Amerika’nın değil Orta Doğu güçlerinin kendilerinin
baş etmesi gerektiğini düşünüyor. O, güçlü liderlerin bugünkü Orta Doğu’ya
çözüm olduğunu söylüyor. Bu, Türkiye için iyi bir şey olarak görülebilir. Çünkü
tabii ki Erdoğan güçlü bir lider. Ancak Trump’ın politikası, Erdoğan’ın
Suriye’de Esad’dan kurtulma politikasıyla çelişiyor”.
Peki Trump’ın seçilmesi
durumunda Türkiye ve ABD’nin, Esad’ın iktidarının sürmesi konusunda anlaşması
olasılık dışı mı?
Landis,
olasılık dışı olmadığını ama çok zor olduğunu düşünüyor:”Erdoğan eğer
Ruslar ve Trump’la anlaşma yapacaksa bu, onun için iyi olacaktır. Esad da
Suriye’de bağımsız bir Kürdistan istemiyor. Eğer Erdoğan, Esad’ın Kürt bölgesi
dahil tüm ülkedeki egemenliğini kabul ederse tabi ki Türkiye, Trump çözümünü
kucaklayabilir. “Bu ise büyük oranda Rusya’nın çözümü olacak. Ama bu
durumda Türkiye’nin Suriyeli isyancıları terk etmesi gerekecek. Türkiye için
bunu yapmak zor olacaktır.”
‘Suriyeli Kürtlerle politikayı değiştirmek zor’
Her
ne kadar Clinton’un genel Suriye politikası Türk hükümetine daha yakın olsa da,
Clinton, Türkiye’nin eleştirdiği YPG (Halk Koruma Birlikleri) ilişkide çok daha
ısrarcı.Joshua Landis’e göre Clinton, ilk iş olarak IŞİD’i (Irak Şam İslam
Devleti) yenmek istiyor ve bunun için sahada Kürtlerle hareket etmekten
vazgeçmesi zor olacak:”Clinton IŞİD’i Rusya olmadan yenmek istiyor. Bunu
ya Türkiye’yle ya da Kürtler ile yapacak. Türkiye Rakka’da Suriyeli isyancıları
kullanarak, IŞİD’i yok etmeyi önerdi. Teoride Clinton bunu kabul edebilir.”Savunma
Bakanlığı’ndan buna iyi destek gelir. Çünkü Savunma Bakanlığı Türkiye’yi
değerli bir müttefik olarak görüyor. Türkiye’yi Rusya’yı sınırlamak için temel
aktör olarak görüyorlar. Erdoğan’ın Rusya’ya yanaşmasını istemiyorlar.”Ancak
şu net değil. Clinton Türkiye pahasına Suriyeli Kürtleri desteklemeye devam
eder mi? Clinton’ın dışişleri bakanlığı döneminde Ulusal Güvenlik Konseyi üyesi
olan Philip H. Gordon, Kobani döneminde askeri müdahaleyi desteklememiş ve
Türkiye’yle ilişkilerin tehlikeye girmesini istememişti. Ancak bu uzun zaman
önceydi. Şimdi ABD için Kürtleri terk etmek çok zor”.
Trump da Suriyeli Kürtleri destekliyor
Bu
arada Trump, Clinton’dan farklı bir Suriye politikasını savunsa da o da
Suriyeli Kürtlerin desteklenmesini savunuyor.Trump, Temmuz ayında New York
Times’ta yayımlanan röportajında, “Ben Kürtlerin büyük hayranıyım”
demiş, soruyu soran gazetecinin “Ama Erdoğan değil, bu durumla nasıl baş
edeceksiniz” diye sorması üzerine şu cevabı vermişti:








