AGİT
gözlemcileri düzenledikleri basın toplantısında “Türkiye referandumu, eşit
olmayan şartlar altında yürütüldü” ifadeleri kullanıldı.
AGİT, YSK’nın
mühürsüz oyların da geçerli olacağına dair aldığı son dakika kararı için
“kanuna aykırı” değerlendirmesini yaptı. “Oy sayım prosedüründe
son değişiklikler önemli bir güvenceyi ortadan kaldırdı” vurgusu yapılan
açıklamada, “Referandumda iki taraf eşit şartlara sahip değildi, ‘Evet’
kampanyası medyayı domine etti” de denildi.Referandumun Avrupa Konseyi
standartlarına uygun olmadığının altının çizildiği açıklamada, “Demokratik
süreç için hukuki altyapı yetersiz” ifadesine yer verilirken şunlar
kaydedildi:“Ziyaret ettiğimiz sınırlı sayıdaki sandık referandum
gününde düzenli ve verimliydi. Anayasa referandumunda idari kaynaklar ‘evet’ kampanyası
lehine uygunsuz olarak kullanıldı. Medyada tarafların eşit şekilde yer almasına
izin verilmedi; YSK’nın tarafsız içeriği engelleme yetisi ortadan
kaldırıldı.”
AGİT
gözlemcilerinin değerlendirmeleri şöyle:
Kampanya
çerçevesi kısıtlayıcıydı ve çok sayıda mahalli yetkilinin yanı sıra
cumhurbaşkanı ve birtakım ileri gelen devlet yetkililerinin “Evet” kampanyasına
etkin katılımı nedeniyle kampanya dengesiz olmuştur. AGİT/DKİHB SRGH kamu
kaynaklarının kötüye kullanımının yanı sıra, birtakım partilerin ve sivil
toplum örgütlerinin “Hayır” kampanyasını destekleyen çabalarının engellendiği
de gözlemlemiştir. Kampanya dili birtakım üst düzey yetkililerin “Hayır”
destekçilerini terörist destekçileri ile bir tutması ile lekelenmiştir. “Hayır”
destekçileri kampanya faaliyetleri sırasında çok sayıda durumda polis
müdahaleleri ve şiddet içeren saldırılar ile karşı karşıya kalmışlardır. Bu
ihlaller kampanyalarda özgürlük ve eşitlikle ilgili AGİT taahhütlerine, Avrupa
Konseyi standartlarına ve diğer uluslararası yükümlülüklere aykırıdır.
“YSK’nın
mühürsüz oy kararı kanunla çelişkili”
Anayasa
referandumu eşit olmayan bir ortamda gerçekleşti. Oy sayım prosedüründe
son değişiklikler önemli bir güvenceyi ortadan kaldırdı. Ziyaret ettiğimiz
sınırlı sayıdaki sandık referandum gününde düzenli ve verimliydi. Referandum
genel olarak standartları tutturamadı, hukuki altyapı gerçekten demokratik bir
süreç için yetersizdi. Anayasa referandumunda idari kaynaklar “evet”
kampanyası lehine uygunsuz olarak kullanıldı. Medyada tarafların eşit
şekilde yer almasına izin verilmedi; YSK’nın tarafsız içeriği engelleme yetisi
ortadan kaldırıldı.Anayasa
referandumu uluslararası standartlara uyumun gerisinde kaldı. YSK’nın mühürsüz
pusulalar hakkındaki kararının önemli bir güvenceyi ortadan kaldırdığını ve
kanunla çelişkili olduğunu söyleyebiliriz.”
ABD
ve AB, bu raporu bekliyor
ABD
Dışişleri Bakanlığı, Türkiye’deki anayasa değişikliği referandumunun neticesini
takip ettiklerini, sonuçların doğrulanması ve AGİT’in ilk bulgularına ilişkin
raporunu tamamlamasına kadar yorum yapmayacaklarını açıklamıştı. Bakanlığın bir
sözcüsünün Amerika’nın Sesi’ne e-posta yoluyla yaptığı açıklamada,
“Türkiye’deki referandum oylamasının neticesini takip ediyoruz. Sonuçlar
doğrulanana ve AGİT’in ilk bulgularına ilişkin raporu yayınlanana kadar yorum
yapmaktan kaçınacağız” ifadesini kullanmıştı.AB
Komisyonu Başkanı Jean Claude Juncker de AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası
Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini ve AB Komisyonu’nun Genişleme
Müzakerelerinden Sorumlu Üyesi Johannes Hahn imzasını taşıyan ortak açıklamada,
referandum sonuçlarının not edildiği belirtilerek, “AGİT Uluslararası Gözlem
Misyonu’nun, kural dışılık iddialarına ilişkin olanlarla da ilgili olan,
değerlendirmesini bekliyoruz” denilmişti.T24.COM
