Alman hükümeti, Türkiye’de 14 Mayıs’ta yapılacak seçimlerin adil ve özgür bir ortamda yapıldığını söylemenin güç olduğunu kaydederken bazı muhalif parlamenterlere göre AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Putin gibi Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde (UCM) yargılanabilir.
Türkiye’deki seçimlerde manipülasyon yapılması halinde yaptırım uygulanması gerektiğini söyleyen ana muhalefetteki Hristiyan Birlik partilerinin (CDU/CSU) İnsan Hakları Sözcüsü Michael Brand, ‘‘Almanya başka ülkelerin demokratik kararlarına saygı duyar, ancak yozlaşmış rejimlerin demokrasi ve insan haklarına savaş açmasına kayıtsız kalmaz” dedi.Türkiye’de adil ve özgür seçimler olabilecek mi? Seçim hilesi olası mı? Bunun sonuçları ne olur? Alman hükümetinin görüşü ne? Alman siyasetçiler, “dönüm noktası” dedikleri Türkiye seçimlerini Deutsche Welle Türkçe’ye değerlendirdi.Türkiye’de 14 Mayıs’ta yapılacak seçimler öncesinde gelişmeler Berlin’de de yakından izleniyor.
Deutsche Welle Türkçe’nin aktardığına göre, Sosyal Demokrat Partili (SPD) Olaf Scholz başbakanlığındaki hükümet, seçimler öncesindeki anti-demokratik adımlar nedeniyle Türkiye’de adil ve özgür bir seçim ortamından söz etmenin güç olduğu görüşünde. Ancak hükümet, oyların sayımında “ciddi boyutta manipülasyon” beklemiyor.Alman hükümeti, Türkiye’deki seçim sürecine ilişkin gözlem ve değerlendirmelerini geçen hafta Federal Meclis İnsan Hakları ve İnsani Yardım Komisyonu’nda yapılan oturumda milletvekilleriyle paylaştı.
SCHOLZ HÜKÜMETİNİN SEÇİMLER İÇİN ÖNGÖRÜLERİ NELER?
Alman Federal Meclisi’nin internet sitesinde yer alan bilgilere göre, Alman hükümeti Türkiye seçimlerindeki oy sayımlarında “ciddi boyutta manipülasyon” yaşanmayacağı kanısında. Bununla birlikte medyaya, muhalefete ve sivil topluma artan baskılar ve HDP hakkındaki kapatma davasına dikkat çeken hükümet yetkilileri, bu koşullarda yapılacak seçimlerin, özgür ve adil olarak nitelendirilmesinin güç olacağını düşünüyor.Geçen yıl yürürlüğe giren “dezenformasyon” yasasının gazetecileri üç yıla kadar hapis cezası tehdidiyle karşı karşıya bıraktığına dikkat çeken hükümet yetkilileri, bunun özellikle seçim süreciyle ilgili kaygıları arttırdığına vurgu yapıyor.
AVRUPA’DAN GÖZLEMCİLER TÜRKİYE’YE GİDECEK
Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi (AKPM), Türkiye seçimlerini bugüne kadar oluşturulan en büyük seçim gözlem heyetlerinden biriyle izlemeye hazırlanıyor.Bu heyetin başkanlığını da SPD’nin İnsan Hakları Sözcüsü Frank Schwabe üstlendi. AKPM’nin üyesi olan Türkiye, Osman Kavala davasında AİHM kararını yerine getirmediği gerekçesiyle denetim sürecine alınmıştı.
DW Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Schwabe, “Denetim sürecinde olan tüm ülkelerde Avrupa Konseyi seçimleri gözlemler. Bu sefer oluşturulan heyet, Avrupa Konseyi’nin en büyük seçim izleme misyonlarından biri olacak. Bu da Türkiye’deki seçimlerin öneminin altını çiziyor. 40 kişilik bir heyet oluşturuldu ve ben de bu heyete başkanlık edeceğim” dedi.
Seçim gününü, ikişer kişilik ekipler halinde toplam 20 ekiple gözlemleyeceklerini anlatan Schwabe, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’nın (AGİT) da bir seçim gözlem heyeti göndereceğini, bu heyetle yakın koordinasyon içinde olacaklarını, seçimlerden bir gün sonra da ortak bir basın toplantısı düzenleyeceklerini aktardı.
DEMOKRATİK BİR SEÇİM İÇİN KISTASLAR NELER?
Seçimlerden yaklaşık bir ay önce, Nisan ayında, ‘seçim öncesi misyon’ olarak adlandırılabilecek bir çalışma ziyareti için Türkiye’ye seyahat edeceği bilgisini paylaşan Schwabe, şu bilgileri verdi:
“Bir yandan seçim günü, fiili seçim sürecini, ama aynı zamanda, genel olarak ülke genelindeki tüm seçim ortamını gözlemleyip değerlendireceğiz. Yani, seçim gününün yanı sıra genel olarak demokrasi ve hukukun üstünlüğünün genel durumunu, basının ne kadar özgürce çalışabildiğini, muhalefetin eşit fırsatlara sahip olup olmadığını gözlemleyeceğiz. Tüm bunlar, önceden AGİT/ODIHR tarafından uzun dönemli gözlemci olarak adlandırılan kişiler tarafından aylarca incelenmekte ve biz öncelikle onların bulgularını kullanacağız.”
“TÜRKİYE’DE DEMOKRATİK ORTAM YOK”
Türkiye’deki seçimlerin demokratik, adil ve özgür bir ortamda gerçekleşemeyeceği hakkındaki endişeleri de değerlendiren Schwabe, son gelişmelerin olumsuz bir tablo çizdiğine işaret etti.Sosyal Demokrat milletvekili, “Türkiye, diğer tüm ülkeler gibi, seçimlerin demokratik bir ortamda gerçekleşmesini sağlamak zorunda. Ancak denetim raporları, insan hakları komiserinin raporları ve AİHM kararları ne yazık ki Türkiye’de böyle bir ortamın olmadığını ortaya koyuyor” dedi.
TBMM’deki en büyük üçüncü parti olan HDP hakkındaki kapatma davasının sorunlara bir örnek teşkil ettiğine dikkat çeken Schwabe, yine İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun yargılanmakta olduğunu hatırlattı, ayrıca Avrupa Konseyi’ne göre Selahattin Demirtaş ve Osman Kavala’nın halen hukuka aykırı olarak cezaevinde tutulduklarına işaret etti.
Schwabe, seçimlerin ne ölçüde adil ve şeffaf olacağı konusunda bir değerlendirme yaparken bir yanda seçimler öncesinde demokratik bir tartışma ortamının bulunup bulunmadığını, adil bir yarış olup olmadığını, diğer yandan da seçim günü oy verme ve sayım gibi işlemleri izleyeceklerini anlattı.
“TÜRKİYE ÇOK DENEYİMLİ VE ÇOĞULCU YAPIYA SAHİP”
SPD’li siyasetçi, “Seçimleri değerlendirirken bir seçimin gerçekleştirdiği genel ortam ile seçim günündeki fiili süreci birbirinden ayırmak gerekir. Örneğin seçim günü hile yapılıp yapılmadığı gibi. Elbette, seçim gününde her şeyin düzgün işleyip işlemediğini bugünden değerlendiremem. Ancak şunu söyleyebilirim, Türkiye demokratik seçim standartlarına uyma konusunda çok deneyimli bir ülke ve çok çoğulcu bir yapıya sahip. Hem partiler hem de sivil toplum, seçim gününde güçlü bir denetim sağlıyorlar” görüşünü de aktardı.
