Avrupa Konseyi’nin icra organı olan Bakanlar Komitesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) 22 Aralık 2020 tarihli HDP’nin eski Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş kararındaki ‘derhal serbest bırakılmalı’ hükmünü hatırlatarak, o günden bu yana Türk makamlarına yapılan çağrıların sonuçsuz kaldığına belirtildi. Bakanlar Komitesi, Demirtaş’ın derhal serbest bırakılması talebine yer verilen bir ara karar aldı Demirtaş için de Osman Kavala gibi ihlal süreci gündeme gelebilir.
DW’nin aktardığı habere göre, kararda, Demirtaş’ın mevcut tutukluluk halinin AİHM kararı kapsamına girmediğine dair Türk hükümeti tarafından savunulan tezin AİHM’nin kendisi ve AİHM kararlarının infazını denetleyen Bakanlar Komitesi tarafından incelenip reddedildiği bildirildi. Anayasa Mahkemesi’nin Demirtaş’ın bireysel başvurusunu en kısa sürede ve AİHM hükümleri çerçevesinde sonuca bağlaması istendi. Türk makamlarından “Demirtaş’ın derhal serbest bırakılmasını sağlamaları” talep edildi.
Bakanlar Komitesi bu ara karar sonrası Demirtaş dosyasını Mart 2022’deki AİHM gündemli toplantıda yeniden ele alacak. Komite bu yıl mart ve eylül aylarında konuyu görüşmüş, ancak Demirtaş’ın serbest bırakılması için Ankara’ya yaptığı çağrılar sonuçsuz kalmıştı.
AİHM Demirtaş kararı ne diyor?
AİHM’nin 17 yargıçlı Büyük Dairesi, HDP’nin eski genel başkanı Demirtaş’ın, Anayasa değişikliği ile dokunulmazlığının kaldırılması sonrasında ifade özgürlüğü kapsamında kalan açıklamaları nedeniyle tutuklanmasını, tutukluluk sürecinin yeterli gerekçe olmaksızın uzatılmasını ve bu sürecin referandum ve Cumhurbaşkanı seçimi sırasında da devam etmiş olmasını Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) “özgürlük ve güvenlik,” “ifade özgürlüğü” ve “serbest seçim” haklarıyla ilgili maddelerine aykırı buldu.
Demirtaş’ın tutuklu olmasının “çoğulculuğu bastırma ve demokratik toplum kavramının özünde yer alan siyasi tartışma özgürlüğünü sınırlama yönünde ağır basan bir amaç izlediğinin her türlü makul şüphenin ötesinde tespit edildiği” sonucuna varan AİHM, Sözleşme’nin “haklara getirilen kısıtlamaların sınırlandırılması”yla ilgili 18’inci maddesinin ihlaline de hükmetti. Demirtaş’ın tutukluluk halinin devamının, uğradığı hak ihlalini sürdüreceğini, bunun da Türkiye’nin AİHM kararlarına uyma yükümlülüğünü ihlal edeceğini belirtip, “derhal serbest bırakılmasını” kararlaştırdı.
Kavala dosyası örnek olacak
Kavala ve Demirtaş dosyaları Türkiye’nin genel olarak Avrupa ile, özellikle de 1949’dan bu yana üyesi olduğu Avrupa Konseyi ile siyasi ilişkilerinde öncelikli gündem haline gelmeye başladı. Osman Kavala dosyasında bugün Bakanlar Komitesi önünde yaşananların önümüzdeki aylarda Selahattin Demirtaş için yaşanma olasılığı yüksek.
AİHM kararlarının infazını denetleyen Bakanlar Komitesi, 2 Aralık Perşembe günü Strasbourg’da oyladığı bir ara kararla, AİHM’nin Osman Kavala kararı uygulanmadığı için Ankara’ya karşı ihlal süreci başlatma niyetinde olduğu konusunda resmi bildirimde bulundu. Komite, Kavala serbest bırakılmazsa 2 Şubat 2022 günü yapacağı toplantıda bu yönde resmi bir karar açıklayacak. İhlal sürecinin kilit aktörü konumundaki AİHM, daha önce kendisi tarafından alınan Osman Kavala kararının yerine getirilmediği tespitinde bulunursa, Bakanlar Komitesi Ankara’ya karşı yaptırım kararları alabilecek.
