AYM’nin kararı yürürlüğe girdi, Diyarbakır’da 200’den fazla kişi tahliye edildi. Binlerce dosyada beraat ve tazminat süreci başlatılıyor.
Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) 5 Kasım 2024’te aldığı ve Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 220/6. maddesini iptal eden kararı, 9 Ocak 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından 6 aylık sürenin dolmasıyla 9 Temmuz 2025’te yürürlüğe girdi. Kararla birlikte, “terör örgütüne üye olmadan örgüt adına suç işleyen” kişilere verilen hapis cezaları hukuki dayanağını yitirmiş oldu.
200’Ü AŞKIN HÜKÜMLÜ SERBEST BIRAKILDI
Diyarbakır’daki Ağır Ceza Mahkemeleri, AYM kararına istinaden son 72 saat içinde yoğun bir tahliye mesaisi yürüttü. Karar doğrultusunda, örgüt üyesi olmadan örgüt adına suç işlemekten hüküm giymiş 200’ü aşkın kişi tahliye edildi. Tahliyelerin büyük kısmını PKK ile bağlantılı suçlardan hüküm giyenler oluşturuyor.
TCK 220/6 NEDİR?
2006-2016 yılları arasında Özel Yetkili Mahkemeler döneminde sıkça uygulanan ve eleştirilen TCK 220/6. madde, bir kişinin örgüt üyesi olmadığı halde “örgüt adına suç işlediği” gerekçesiyle terör örgütü üyeliğinden cezalandırılmasını mümkün kılıyordu. Bu madde uyarınca binlerce kişi toplantı ve gösterilere katılmak, polise direnmek, propaganda yapmak gibi eylemler nedeniyle 5 ila 10 yıl arası hapis cezaları aldı.
KOD İSİMLERİ YOK, HİYERARŞİYE DAHİL DEĞİLLERDİ
AYM’ye bireysel başvuru yapan çok sayıda kişi, Yargıtay içtihatlarına göre örgüt üyeliği için gerekli olan “kod ismi kullanma, hiyerarşik yapıya dahil olma” gibi kriterleri taşımadıklarını belirterek, sadece eylemlere katıldıkları için cezalandırıldıklarını ifade etti. Mahkeme bu değerlendirmeleri dikkate alarak söz konusu maddenin ölçülülük ilkesini ihlal ettiğine ve hak ihlaline yol açtığına hükmetti.
AYM kararı sonrasında sadece tutuklular değil, hakkında yakalama kararı olan hükümlüler için de adım atıldı. İnfaz hâkimliklerine yazı gönderilerek yakalama emirlerinin kaldırılması sağlandı. Böylece, henüz cezaevine girmemiş olan ancak mahkûmiyet kararı bulunan birçok kişi de cezai takibattan kurtulmuş oldu.
TAZMİNAT VE YENİDEN YARGILAMA YOLU AÇIK
Cezaevinden çıkanlar ya da cezasını tamamlayıp tahliye olmuş eski hükümlüler için yeniden yargılama ve tazminat süreci başladı. Bu kişiler, talepleri halinde yargılamanın yenilenmesini sağlayarak beraat kararı alabilecek, ardından Adalet Bakanlığı Tazminat Komisyonu’na başvurarak maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilecek.
Uzmanlara göre, TCK 220/6 uyarınca mahkûm edilmiş binlerce kişi hapis yatmış durumda. Bu kişilerin her biri için açılabilecek tazminat davaları, devlet hazinesine milyonlarca liralık yük doğurabilir. Geçmişte 6 ila 10 yıl arasında cezaevinde kalan birçok kişinin avukatları aracılığıyla hazırlık yaptığı ve toplu başvuruların yolda olduğu bildiriliyor.
AYM KARARI NE ANLAMA GELİYOR?
Bu karar, terörle mücadele yasalarının keyfi ve geniş yorumlara açık biçimde uygulanmasının yol açtığı hak ihlallerine karşı verilen en net yargısal müdahalelerden biri olarak değerlendiriliyor. Aynı zamanda, örgüt üyeliği ve örgüt adına eylem farkının netleştirilmesi açısından da kritik bir dönüm noktası olarak görülüyor.
Bu gelişme, özellikle 2000’li yılların ikinci yarısında siyasi içerikli davalarda hüküm giymiş binlerce kişinin hukuki durumunu yakından ilgilendiriyor. Önümüzdeki haftalarda diğer illerdeki mahkemelerin de AYM kararına uyumlu şekilde tahliye ve yeniden yargılama süreçlerini başlatması bekleniyor.
