Azerbaycan ile Ermenistan, Beyaz Saray’da ABD’nin arabuluculuğunda tarihi bir barış anlaşması imzaladı. Güney Kafkasya’daki 40 yıla yakın süren çatışmayı sona erdiren anlaşma, iki ülke arasındaki ulaşım hatlarının yeniden açılmasını ve “Uluslararası Barış ve Refah için Trump Yolu” adını taşıyacak büyük bir transit koridorun kurulmasını öngörüyor.
ABD Başkanı Donald Trump, adının bu projeye verilmesinin “büyük bir onur” olduğunu belirterek, “Bunu ben talep etmedim” dedi. Beyaz Saray’a göre isim önerisi Ermenistan tarafından geldi.
Anlaşmaya göre, Azerbaycan ile ülkenin özerk Nahçıvan bölgesi arasındaki 32 kilometrelik Ermenistan toprağından geçecek koridor, Bakü’nün yıllardır süren talebini karşılıyor. Bu hat, Azerbaycan’a Türkiye ve oradan da Avrupa’ya doğrudan bağlantı sağlayacak. Koridorun demir yolu, petrol ve doğal gaz boru hatları ile fiber optik hatları içermesi planlanıyor. Projenin geliştirilmesi için dokuz şirketin şimdiden ilgi gösterdiği açıklandı.
Beyaz Saray’da düzenlenen törende Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Trump’ın iki elini kendi ellerinin üzerine koymasıyla tokalaştı. Paşinyan, anlaşmayı “önemli bir dönüm noktası” olarak nitelendirdi. Aliyev ise, “Başkan Trump altı ayda bir mucize yarattı” dedi.
İki ülke, Sovyetler Birliği döneminde çoğunluğu Ermenilerden oluşan ancak Azerbaycan sınırları içinde yer alan Dağlık Karabağ bölgesi için 35 yılı aşkın süre çatışma yaşadı. On binlerce kişinin hayatını kaybettiği bu dönemde uluslararası arabuluculuk girişimleri sonuçsuz kaldı. Azerbaycan, 2023’te Karabağ’ın tamamını kontrol altına aldı ve Ermenistan ile ilişkileri normalleştirmek için müzakerelere başladı.
Trump, uzun süredir kendisini barış yapıcı olarak tanıtıyor ve Nobel Barış Ödülü’ne aday gösterilme isteğini saklamıyor. Geçtiğimiz hafta Kamboçya Trump’ı Nobel Barış Ödülü’ne aday göstereceğini açıklamıştı. Aliyev ve Paşinyan da ortak bir biçimde Trump’ı ödüle aday göstermeyi planladıklarını belirtti.
Bu yıl ABD’nin öncülük ettiği diğer barış ve ekonomik anlaşmalara bir yenisi eklenen imza töreni, Washington’a bölgedeki etkisini artırma fırsatı verirken, Rusya’nın azalan nüfuzuna da bir darbe daha vurdu. Moskova, 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesinden sonra Güney Kafkasya’daki etkisini hızla kaybetmişti.
Anlaşma kapsamında ayrıca, ABD ile Azerbaycan ve ABD ile Ermenistan arasında enerji, teknoloji ve ekonomi alanlarında iş birliğini güçlendirecek ayrı anlaşmalar da imzalandı. Bu anlaşmaların ayrıntıları henüz açıklanmadı.
Trump, tören sonrası yaptığı açıklamada, “35 yıl savaştılar, şimdi dost oldular ve uzun süre dost kalacaklar” dedi. Trump’ın özel elçisi Steve Witkoff’un bu yılın başında Aliyev ile Bakü’de başlattığı “bölgesel yeniden başlatma” süreci, anlaşmaya giden yolu açan ilk adım oldu.
