Medya Ombudsmanı Faruk Bildirici, ‘Ekran Taraması Raporu’nun ilkini açıkladı. “Haber televizyonlarındaki tartışma programlarında hep aynı yüzleri görünce dayanamadım. NTV, CNN Türk, Habertürk, Haber Global, A Haber, Halk TV, Tele 1, KRT ekranlarındaki tartışma programlarını dört hafta boyunca izledim.” diyen Bildirici’nin raporuna göre yandaş medyada muhalif isimlerin yer bulma şansı sıfıra yakın.
“Tartışma programlarının analizine ‘Ekran yıldızları’ndan başlayalım.” diyen Bildirici, “11 Ocak- 7 Şubat tarihleri arasında NTV, CNN Türk, Habertürk, Haber Global, A Haber televizyonlarında dört hafta boyunca en çok tartışma programına çıkma sayısında birinciliği Türk Medya Ankara Temsilcisi Melik Yiğitel, Takvim Gazetesi Ankara Temsilcisi Zafer Şahin ve eski AKP Milletvekili Mehmet Metiner aldı. Üçü de bu dört haftalık süre içerisinde tam 10 akşam tartışma programına katıldılar.” ifadelerini kullanıyor.
Faruk Bİldirici’nin raporundan ilgili bölümler şöyle:
“Merkez medya” olarak tanımlayabileceğimiz, siyasi iktidara yakın ve AKP ile iyi ilişkiler içinde olmaya dikkat eden bu beş televizyon kanalındaki tartışma programlarına en çok katılanlar listesi, katıldıkları programların yayımlandığı televizyon kanallarıyla birlikte şöyle sıralandı:
Melik Yiğitel CNNTürk 5 + A Haber 5 = 10
Zafer Şahin CNN Türk 5 + Global 3 + A Haber 2 = 10
Mehmet Metiner CNN Türk 6 + A Haber 4 =10
Şaban Sevinç CNN Türk 9 =9
Hakan Bayrakçı CNN Türk 8 + Global 1 = 9
Prof.Dr.İlyas Topsakal Habertürk 5 + A Haber 4 =9
Prof.Dr.Burhanettin Duran NTV 4 + A Haber 4 =8
Mete Yarar CNN Türk 8 = 8
Metin Özkan CNN Türk 4 + A Haber 4 = 8
Doç.Dr.H.Basri Yalçın CNN Türk 5 + A Haber 2 = 7
Ali Haydar Fırat CNN Türk 7 = 7
NTV, CNN Türk, Habertürk, Haber Global, A Haber’deki tartışma programlarına en çok katılanlar arasında Emin Pazarcı (A Haber 5 kez), Nedim Şener (CNN Türk 5 kez), Prof.Dr. Yaşar Hacısalihoğlu (CNN Türk 2- Habertürk 3 = 5 kez), Mustafa Kartoğlu (NTV 1+ Habertürk 3= 4 kez), Hulki Cevizoğlu (CNN Türk 4 kez), Uluç Özülker (CNN Türk 4 kez, Prof.Dr. Mesut Hakkı Caşın (CNN Türk 4 kez), Hadi Özışık (CNN Türk 1+ Habertürk 3 = 4 kez) ve Doğu Perinçek gibi isimler de (CNN Türk 1+Habertürk 3 = 4 kez) yer aldı.
(…)
Ağırlıklı olarak Halk Tv, Tele 1 ve KRT’de de tartışma programlarına katılan ama NTV, CNN Türk, Habertürk ve Haber Global ekranlarında da en çok görülen isimler de şöyle:
Gürkan Hacır Habertürk 6 +Global 1 +KRT 4 = 11 kez
Necdet Saraç CNN Türk 4 + Global 2 +Halk TV 2- TELE 1= 9 kez
İsmail Saymaz Habertürk 3 + KRT 4 = 7 kez
Elfin Tataroğlu Habertürk 2 + KRT 5 = 7 kez
Fikret Bila Habertürk 1 + Halk TV 2 + TELE1 4 = 7 kez
Barış Yarkadaş Global 1+ KRT 4 = 5 kez
Ömer Lütfü Avşar CNN Türk 3 + Halk TV 1 +TELE 1 = 5 kez
Deniz Zeyrek Habertürk 3 +TELE 1 = 4 kez
Prof. Dr. Barış Doster NTV 2 + Habertürk 1+ TELE 1 = 4 kez
(…)
ERKANLARIN YASAKLANDIĞI İSİMLER VAR
Haber televizyonlarında siyasi iktidarın dayatmasıyla “ekrana çıkarılmayacaklar” listeleri oluştu. Ekran yasaklıları listesi giderek genişlemekle kalmadı; bu listeye sürekli yeni isimler ekleniyor. Hatta AKP iktidarına yakın bazı isimler de yasaklamadan nasibini alıyor.
Bu nedenle kısa süre öncesine kadar ekranlarda hemen her akşam görünen bazı isimler aniden programlarda görünmez oluyor. Örneğin yakın geçmişte tartışma programlarının vazgeçilmezlerinden olan Hürriyet yazarı Abdülkadir Selvi artık CNN Türk’teki tartışma programlarına bile nadiren katılıyor. İzlediğim dört haftalık zaman dilimi içerisinde Abdülkadir Selvi sadece bir kez CNN Türk’teki Ahmet Hakan’ın “Tarafsız Bölge” programına davet edildi.
Tartışma programlarına konuk olabilmenin temel kriteri siyasi iktidara yakınlık ve iktidar nezdindeki dönemsel itibar olunca programlara katılabilecekler listesi yıllar içerisinde hızla değişiyor; birçok isim hızla eleniyor.
Önceki yıllarda CNN Türk, NTV ve Habertürk ekranlarında sık görülen Kadri Gürsel, Murat Yetkin, Fikret Bila, Akif Beki, Abdüllatif Şener, Prof. Dr. Fuat Keyman ve Prof. Dr. Ersin Kalaycıoğlu gibi gazeteci, politikacı ve akademisyenler artık sadece Halk TV, KRT ve Tele 1’de kendilerine yer bulabiliyorlar.
5 YIL ÖNCEKİ KONUKLAR EKRANLARDA YOK
Beş yıl önce NTV, CNN Türk ve Habertürk’te programlara konuk olarak katılanlardan 57’si artık NTV, CNN Türk, Habertürk, Haber Global ve A Haber ekranlarında görünemiyor. Bu televizyon kanallarının “yasaklıları” arasında yer alan Mehmet Tezkan, Murat Yetkin, Güven Gürkan Öztan, Orhan Bursalı, Can Ataklı, Prof. Dr. Ersin Kalaycıoğlu, Prof. Dr. Fuat Keyman, Prof.Dr. Murat Somer, Nihat Ali Özcan, Celal Ülgen ve Ahmet Zeki Üçok gibi isimler artık televizyonlarda yoklar ya da sadece Halk TV, Tele 1 ve KRT gibi iktidara eleştirel yaklaşan televizyon kanallarındaki programlarda görüş ve değerlendirmelerini açıklayabiliyorlar.
Gerçekten büyük bir değişim bu. Televizyon kanallarında akşam saatlerinde yayımlanan tartışma programlarının katılımcı listelerinin beş yıl içerisinde bu kadar farklılaşması, siyasi iktidarın haber kanalları üzerindeki kontrolünün ne denli arttığını kanıtlıyor.
(…)
Konuk listesinin giderek daralmasının, hatta artık onunla da kalmayıp programa katılacakların listelerinin “Saray çevresinden” belirlenmesinin en önemli sonucu da sözünü ettiğim haber kanallarındaki tartışma programlarının çok sesliliğini tümüyle kaybetmesi oldu.
Elbette her haber kanalının kendine göre bir konuk politikası var ama konukların belirleyici niteliklerinin uzmanlık alanları olmadığı kesin.
AKP’nin yayın organı durumundaki A Haber, AKP’li politikacılar ile AKP yanlısı gazeteci ve akademisyenler dışındaki isimlere tamamen kapalı. Haktan Uysal’ın haftanın beş günü yayınlanan “Memleket Meselesi” programında çoğunlukla Melik Yiğitel, Emin Pazarcı, Metin Özkan, Mahmut Övür, Prof. Dr. Burhanettin Duran, Prof. Dr. İlyas Topsakal gibi isimler görünüyor. Haftada bir yayımlanan “Canan Barlas ile gündem” programında da Canan ve Cemil Barlas dışında Sevil Nuriyeva, Bülent Erandaç, Kurtuluş Tayiz neredeyse sürekli yer alıyor. Programa Çiğdem Karaaslan, Bekir Bozdağ ve Cevdet Yılmaz gibi AKP’li politikacılar da davet ediliyor.
(…)
Siyasi iktidara eleştirel yaklaşan bazı gazeteci ve akademisyenler, hatta muhalefet partilerinden Oğuz Kaan Salıcı, Mustafa Kamalak, Cemal Enginyurt, Uğur Poyraz, Berhan Şimşek, Gürsel Tekin, Bülent Tezcan, Ümit Dikbayır gibi politikacılar Habertürk ve Haber Global’deki programlara katılabiliyorlar. Gürkan Hacır, İsmail Saymaz, Elfin Tataroğlu, Fikret Bila, Deniz Zeyrek gibi isimler Habertürk ekranlarında, Necdet Saraç ve Barış Yarkadaş gibi isimler de Haber Global ekranlarında görünebiliyor. Habertürk ve Haber Global’de konuk çeşitliliği de diğerlerinden fazla.
