İnsan olarak yaratılmış olan herkes, sürçebilir, günah işleyebilir; hatta bunu en büyük velilerin hayatlarında görmek bile mümkündür. Ancak işlenilen günahın ve yapılan hatanın tevbe suyu ile acilen yıkanması ve ciddi pişmanlık
duyularak bir daha o günaha dönülmemesi lazımdır. Yüce Yaratıcı bu mevzuda zaten şöyle buyurmuyor mu?
Allah’ın kabulünü vaad buyurduğu tevbe, günahı (kötülüğü) ancak cahillik sebebiyle işleyip, sonra da çarçabuk (o kötülükten) vazgeçerek günahtan dönüş yapacak olanların tevbesidir. İşte Allah’ın tevbelerini kabul edeceği kimseler bunlardır. Allah alim ve hakimdir (en-Nisa 17).
Hayatında nice büyük günah işlemiş kimseler vardır ki, bunlar çok içten ve çok samimi olarak Allah’a tevbe etmişlerdir. Yedikleri yemek ve içtikleri su ömür boyu gırtlaklarından rahatça geçmemiştir. Bunlardan bir kısmı mahcubiyetlerinden kırk yıl, başlarını kaldırıp rahmetin indiği ve O’nun kudret ve azametinin sembolü olan semaya bakamamışlardır. Hakk’a karşı baş kaldırma manasına gelen o işledikleri günahlarıyla her an vicdanları paramparça olmuş ve daima kendilerini bir daha böyle hataya düşürmemek için uyanık olmuşlardır. Zaten bu pişmanlığı vicdanında duymayan insanın tevbesinin tevbe sayılmayacağı da Şanı Yüce Peygamberimizin beyanları arasında Tevbe pişmanlıktır sözüyle bize kadar intikal etmiştir. Dolayısıyla günah işlemiş olmayı değil, tevbe etmemeyi yadırgamak lazım.
Geçmişteki günahlarıyla insanları mahkum etmemek, rahmeti sonsuz olan Allah’ın kapısına teveccüh etmenin, herkes için açık olduğunu düşünerek insanların halihazırdaki hayatlarına bakmak lazımdır. Saadet asrının arkasında yerini alan ve halka, insanlığa ilim, ahlak ve fazilet dersi veren tabiin ve tebei tabiin asrında da bu gibi günahlardan işlemiş olanları görmek mümkündür.
İşte bunlardan birisi Bişr b. Haris’tir. İçki mübtelası ve meyhane müdavimlerinden olduğu söylenen bu zatın tevbesine vesile olan hadise şöyle anlatılır:
Sarhoş halde yolda yürürken gözüne, ayaklar altında çiğnenen bir kağıt parçası ilişir. Eğilip onu alır ve bakar ki, Allah lafzı yazılı kirlenmiş bir kağıt. Üç beş kuruştan ibaret olan cebindeki bütün parasını harcayarak misk amber ve gül suyu satın alıp kağıdı yıkar, temizler, misk amberle güzel kokulu hale getirdikten sonra ilk gördüğü yüksek taş duvarın taşları arasına kor. O gece asrının velilerinden birisi şöyle bir rüya görür: Cenabı Hak tarafından bir hitap işitir. Hitapta şöyle denir: Bişr’e varıp haber ver ve deki: Bizim ismimizi misk kokusu ile temizledin, Biz de senin ismini temizleyip arındırdık. İzzetime and olsun ki, senin ismini dünyada da ahirette de hoş hale getireceğiz. (R. Kuşeyri, s.50)
Rüyayı gören Zat, Bişr b. Haris için böyle bir rüya nasıl olur acaba?.. Çünkü o henüz tevbe etmemiş ve Hakk’a sadakatla yönelmemiştir. Abdest alıp yeniden yatar ve rüya üç kere aynı şekilde tekrar eder. Rüyanın sadakatine inanan bu zat ertesi gün Bişr’i aramaya koyulur ve nihayet onu, rivayete göre, bir meyhanede bulur. Kendisine haber gönderir. Meyhaneden biri: Sana birisi haber getirmiş, gelip baksana! deyince Bişr:
– Git sor bakalım kimden haber getirmiş? Adam tekrar rüyayı gören Zatın yanına gelip Bişr’in sözünü nakleder. Haberin kendisine Allah Taala tarafından getirildiğini söyler. Bişr bu haberi alınca: Rabbim beni azarlayacak diye pek de gelmek istemez. Fakat Veli zat, Hayır, seni azarlama şöyle dursun sana büyük müjdesi var cevabını verince, o zaman Bişr, Öyleyse biraz bekleyin de arkadaşlara, ahbaplara veda edeyim, der.
Meyhaneye dönen Bişr arkadaşlarına şöyle söyler:
– Dostlar bizi davet etmişler, gidiyoruz ve sizi de O’na ısmarlıyorum. Beni bir daha asla bu meyhanede bulamayacaksınız, diyerek oradan ayrılır ve bir daha orada onun ismini duyan olmaz. Bişr’in o gün perişan bir hali vardı. Fakat ondan sonra da Hak karşısında o perişaniyetin farklı bir tezahürü oldu: Başı açık, yalın ayak, işlediği günahların mahcubiyeti altında iki büklüm perişan bir haldeydi. Kendisine neden ayağına ayakkabı giyinmiyorsun diyenlere;
– Ben O’nunla ahdettiğim zaman yalın ayaktım. Artık utanırım ki, ondan sonra ayağıma ayakkabı giyineyim.
Bu makale kahramanımızın ismi Bişr, babasının ismi Haris’tir. Ebu Nasr künyesi ile bilinen bu insan, Hafız Zehebi’nin tespitine göre hicri 152 yılında Merv’in köylerinden Bekird veya Mabersam’da doğmuştur. Ebu’l-Ferec İbnü’l-Cevzi ise, 150 yılında doğduğunu kaydetmiştir. Bilahare Bağdad’a yerleşen Bişr, orada ilim ve takva yolunda ilerlemiş, Fuzayl b. Iyaz’ın sohbetlerine devam etmiş, sonra dayısı büyük muhaddis Ali b. Haşrem’in ilim meclislerinde bulunmuştur. Ayağına ayakkabı giyinmediği için de Hafi lakabı kendisine verilmiştir. İlim tahsil etmek üzere, Mekke, Kufe ve Basra’ya gitmiştir. Hocalarının meşhurlarından bazıları şunlardır: İmam Veki, İsa b. Yunus, Hammad b. Zeyd, Kadı Ebu Yusuf, Malik, Şerik, İbrahim b. Sad, Fuzayl b. Iyaz, Nafi b. İmran ve Abdullah b.Mübarek kendisinden de Ahmed b. Devreki, Muhammed b. Yusuf el-Cevheri, Muhammed b. Müsenna, büyük veli Seriyyü’s-Sakati, Ömer b. Musa ve İbrahim b. Hani en- Nisaburi gibi büyük zatlar ders almıştır.
