Her hak sahibine hakkını vermedir “adalet.” Dengeli olma, aşırılığa düşmemedir aynı zamanda. Adalet, tertemiz ruh ve dup-duru vicdanın eseridir. Zulüm ise, nefis tarlasında biten karaçalı. Adalet Allah’ın “adil” isminin yansıması, zulüm şeytan soluğu. Adalet müstakim çizgide dosdoğru yürüme, Rabbülalemin’e boyun bükerken, ne nefsini, ne hevasını, ne fikrini ne de düşüncesini ilah edinmeme… Adem (as) zelle işler işlemez “tevbe” dedi ve sığındı adalete, şeytan isyanda “aşırılığa” kaçtı ve düştü “zulüm” gayyasına, “racim” çukuruna.
Ey insan! Hakla alakan “kün” emriyle başladı. “Ahsen-i takvim”e mazhar kılındın, en güzel şekilde yaratıldın, rızıklandırıldın hem! Ne büyük saadet, ne büyük ihsan! Seni varlığın özü, sultanı eyledi Yaradan. O halde Rabbinle aranda adalet var mı? Sana verdiği binlerce nimete, farkındalık oluşturup, şuurla “şükür” veya sana teveccühünün gereği olarak yaptığı her türlü muameleye, “Rububiyetinin hakkıdır” düşüncesiyle “beli” diyebiliyor musun? Allah’tan kula adalet, en güzel şekilde yaratma, merhamet etme, rızıklandırma olarak her daim devam ederken, kuldan Allah’a ibadet, sabır, şükür olarak akıyor mu acep?
Ya insanlarla arandaki denge nasıl ey en güzel şekilde yaratılmış olan? Yunus deyişiyle “yaradandan dolayı” hukuğun olan insanlarla. Allah’ın güzel isimlerinin aynası, san’atı ilahi olan insana muamelelerinde, dengeli olabiliyor musun? Adaletin zıddı malumdur ki zulüm… Muamelelerinde hak-hukuğa mı tabisin, yoksa aşırılığa kaçıp, yakıcı zulüm rüzgarlarını mı salıyorsun başak tarlalarına?
Ey insan! Her varlıkla alakadar olan sen, varlıklarla arandaki hukuku gözetip dengeyi kurabiliyor musun aynı zamanda? Gökyüzü senin için, yeryüzü senin… Papatyaların gamzelerini gösterdikleri ilk nazar sensin, gün çiçeklerinin döndükleri yüz senin yüzün.
Adaletin en bariz emaresi, merhamet. Muamelelerinde merhamet olan insan, adil insandır. Merhamet marazın kaynağı değildir. Merhametten rahmet, sevgi, mürüvvet hasıl olur. Adalet bazen merhamete muarız gibi gözükebilir ama mahza merhamettir adalet yada tamamıyla adalettir. Merhamet duygusunu yitirenlerin, sevgi mahrumlarının, “adalet” doğurduğu görülmemiştir.
Ey merhametten mahrum, sevgi yoksunu zalim! Deyişim birazda sana… Bazen seksen yaşındaki dedeye hapsi reva görürsün, bazen aynı yastığa baş koyduğun refika-i hayatına zindan edersin hayatı. Sokak ortasında tekme atarsın yer yer masum hayvanlara. Elinde silahınla dağlarda özgürce yaşayan kartalları avlar, tuzak kurarsın yaralı ceylanlara. Dalında koparırsın gülleri. Bazen bahar mevsiminde kırağı gibi yağarsın yemyeşil kırlara, çiçeği dalında soldurursun. Zira zalimsin, kararmıştır ruhun, merhamet kesilmiştir senden. Yalanla iş yapar, iftirayı yağ diye sürersin ekmeğine. Etme! diyeceğim ama kapkara kesmiş nefsin vicdanına sızacak bir reşhaya izin verir mi bilemiyorum…
