Darbe Komisyonu üyesi eski AKP’li Kocabıyık’tan askerî öğrenciler için çağrı: “Bu çocukların bir günahı yok, devlet adaletsizliği düzeltmeli!”

Darbe Araştırma Komisyonu Üyesi  Hüseyin Kocabıyık, KHK TV’ye verdiği özel röportajda 15 Temmuz sonrasında askerî öğrenciler ve erlere verilen ağır hapis cezalarını eleştirdi. 1963 darbe girişiminde yargılanan 1.459 Harp Okulu öğrencisinin durumuyla bugünkü uygulamaları karşılaştıran Kocabıyık, “Bu çocukların bir günahı yok. Burada büyük adaletsizlik olmuştur.” diyerek mağduriyetlerin giderilmesini ve hakların iade edilmesini istedi.

Darbe Araştırma Komisyonu Üyesi, AKP  eski Milletvekili ve  Hüseyin Kocabıyık, KHK TV’den Ahmet Erkan’ın sorularını cevaplayarak, 15 Temmuz darbe girişiminin ardından askerî öğrenciler ve erlere yönelik yargılamaları değerlendirdi. Talat Aydemir’in 1962 ve 1963 yıllarındaki darbe girişimlerini hatırlatan Kocabıyık, geçmişteki yargılamalarla 15 Temmuz sonrasında yaşananları karşılaştırarak devletin adaleti yeniden tesis etmesi gerektiğini ifade etti.

“1963’TE DARBEYE BİLEREK KATILDILAR, 15 TEMMUZ’DA İSE HABERLERİ YOKTU”

1962 ve 1963 yıllarında Talat Aydemir’in öncülüğünde yaşanan darbe girişimlerini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Talat Aydemir, Türk Silahlı Kuvvetlerinin yetenekli genç kurmay subaylarından biriydi. 27 Mayıs darbesinin ardından ordudaki gelişmelerden rahatsızlık duyuyordu. 22 Şubat 1962’de bir isyan hareketine girişti. Ancak İsmet İnönü’nün girişimiyle olay büyümeden sona erdi. 21 Mayıs 1963’te ise doğrudan hükümeti devirmeye yönelik ikinci bir darbe girişiminde bulundu.

1962’deki ilk girişimin ardından Harp Okulu öğrencilerine nasıl davranıldı?

İnönü, öğrencilerin ve subayların affedilmesini sağladı. Haklarında kanuni işlem yapılmadı. Öğrenciler evlerine gönderildi, daha sonra eğitimlerine devam etmelerine imkân tanındı. Bence doğru olan yapıldı. Çünkü devlet kendi evlatlarını kaybetmemelidir.

1963’teki ikinci darbe girişiminin farkı neydi?

Bu kez doğrudan darbe yapılmak istendi. Üstelik Harp Okulu öğrencileri neye katıldıklarını biliyorlardı. Komutanlarının yanında gönüllü olarak yer aldılar. Darbeyi desteklediklerini açıkça gösteriyorlardı. Yani bilerek ve isteyerek hareket etmişlerdi.

Peki, 1963’te yargılanan 1.459 Harp Okulu öğrencisine ne oldu?

1.459 öğrenci yargılandı. Bunların 75’i dört yıl üç ay, 91’i ise üçer ay hapis cezası aldı. 1.293 öğrenci beraat etti. Ancak beraat edenlerin de askerî okuldan ilişikleri kesildi. Daha sonraki yıllarda bu kişilerin özlük haklarının iadesi için düzenlemeler yapıldı.

Bu hakların yıllar sonra iade edilmesini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Devletin hakşinaslığı açısından önemli buluyorum. Aradan 25-30 yıl geçtikten sonra dahi insanların uğradığı hak kayıplarının giderilmesi için adım atıldı. Devlet bunu yaparak küçülmedi. Aksine devlet olmanın gereğini yerine getirdi.

“15 TEMMUZ’DAN SONRAKİ UYGULAMALAR SON DERECE ADALETSİZ”

1963’te yaşananlarla 15 Temmuz 2016 sonrasındaki yargılamaları karşılaştırdığınızda nasıl bir tablo görüyorsunuz?

Hem idari açıdan hem de yargısal açıdan ikisini mukayese ettiğimiz zaman 15 Temmuz’dan sonraki uygulamalar son derece haksız, son derece adaletsiz, hiç kabul edilemez.Ben 15 Temmuz’u yapanlara karşı bir insanım. Darbeye karşı çok kızgın bir insanım. Ama bu adaletsizliği her zaman kendime dert ettim.

15 Temmuz gecesi askerî öğrenciler ve erlerin durumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?

1963’teki öğrenciler darbeye gönüllü olarak katılmışlardı. 15 Temmuz’da ise askerî öğrencilerin ve erlerin önemli bir kısmına darbe yapılacağı söylenmedi. Komutanları tarafından verilen emirler doğrultusunda hareket ettiler. Operasyona çıkacakları söylendi. Darbe girişiminin içinde olduklarından haberleri yoktu.

Askerî öğrenciler, komutanlarının emirleriyle hareket ettikleri hâlde neden ağır cezalar aldı?

Bu çocukların hepsi ağır hapislere mahkûm ediliyor. Hayatları yok ediliyor.Ben bunu hiçbir zaman içime sindiremedim. Darbe Araştırma Komisyonu üyesiydim. Orada da söyledim. Bir devlet kendi evlatlarını böyle yok eder mi?

Sizce burada en büyük hukuki sorun nedir?

Bir kişinin darbeye bilerek ve isteyerek katılıp katılmadığı ortaya konulmalıdır. Suçun manevi unsuru önemlidir. Komutanının emriyle kışladan çıkan bir askerle bilerek darbeye katılan kişiyi aynı şekilde değerlendiremezsiniz. Bir suç varsa şahitlerle, ifadelerle ve olay yeri delilleriyle ispatlanmalıdır.

Komutanların emirlerini yerine getiren erlerin sorumluluğu konusunda ne düşünüyorsunuz?

Askerlik emir-komuta ilişkisine dayanır. Komutanı bir ere hazırlanmasını, silahını almasını ve bir operasyona çıkmasını söylüyor. O asker de emri yerine getiriyor. Ancak neye katıldığından haberi olmayabiliyor. Böyle durumlarda kişinin bilgi ve kastının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

“BEŞ GÜNLÜK ER, KOMUTANININ EMRİYLE ÇIKIYOR VE ÖMÜR BOYU HAPİS ALIYOR”

Çok kısa süre önce askere alınmış erlerin ağır cezalara mahkûm edilmesini nasıl karşılıyorsunuz?

Er ya, beş günlük er. Komutanı ‘Hadi çıkın’ diyor, götürüyor bir yere. Orada çatışma oluyor, polis yakalıyor, ömür boyu hapis.Bu kabul edilebilir bir durum değil. Üstelik bu çocukların çoğu silah da kullanmadı.

Peki, silah kullandığı iddia edilen askerler açısından nasıl bir değerlendirme yapılmalı?

Olayın şartlarına bakılması gerekir. Komutanın ne söylediği, askerin ne bildiği ve nasıl hareket ettiği araştırılmalıdır. Askerlik sisteminin emir-komuta ilişkisi göz ardı edilemez. Herkesin durumu ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Darbeye katılan rütbeli askerlerle erleri aynı kategoride mi değerlendiriyorsunuz?

Hayır. Rütbeli insanlar açısından aynı şey söz konusu değil. Darbeye bilerek katılan, emir veren ve sorumluluğu bulunan kişiler başka şekilde değerlendirilmelidir. Ben suç işlemiş birinin affedilmesini istemiyorum. Ancak darbeyle ilgisi bulunmayan erlerin ve askerî öğrencilerin cezalandırılmasını doğru bulmuyorum.

“BU ÇOCUKLARIN BİR GÜNAHI YOK”

Darbe Araştırma Komisyonundaki göreviniz sırasında bu dosyaları inceleme fırsatınız oldu mu?

Evet. Örnek olayların ifadelerini, mahkeme zabıtlarını ve istihbarat raporlarını okudum. Mahkemelere de gittim. Bu çocukların birçoğunun olaylardan haberdar olmadığını gördüm.Bu çocukların bir günahı yok.

Bütün bu dosyaları gördükten sonra vardığınız sonuç nedir?

“Burada büyük adaletsizlik olmuştur.”

Askerî öğrencilerin ve erlerin hayatları kaydırıldı. Yıllardır cezaevinde olanlar var. Müebbet hapis cezası alanlar var. Bu insanların hayatlarında meydana gelen zararların giderilmesi gerekiyor.

15 Temmuz sonrasındaki uygulamaların devlet tarafından yeniden ele alınması gerektiğini mi söylüyorsunuz?

“15 Temmuz’dan sonra ise yapılanlar Türk devletinin ve Türk adalet sisteminin bir gün muhakkak düzeltmesi gereken çok büyük bir yanlıştır.”

Bunu açıkça söylüyorum. Devletin hiç vakit kaybetmeden bu çocukların uğradığı büyük zararları tazmin etmesi gerekir.

“20’Lİ YAŞLARINDA CEZAEVİNE GİRDİLER, ŞİMDİ 30’LU YAŞLARINDALAR”

Bu gençlerin hayatlarında geçen on yılı nasıl değerlendiriyorsunuz?

Bu çocuklar 20’li yaşlarında cezaevine girdiler. Şimdi 30’lu yaşlarındalar. Kursiyer teğmenler vardı, 25 yaşında girdiler, bugün 35 yaşına geldiler. Hayatlarının en önemli yıllarını kaybettiler. Bu zararların tazmin edilmesi gerekiyor.

Mağdur ailelerden size de başvurular oldu mu?

Milletvekiliyken bu konuda çok sayıda şikâyet geldi. Anneleri, babaları büyük acılar yaşıyor. Ben de elimden geleni yapmaya çalıştım. Çeşitli yerlere yazılar yazdım, görüşmeler yaptım.

Peki, o dönemde yaptığınız girişimlerden sonuç alabildiniz mi?

Pek dinletebildiğimi zannetmiyorum. O dönemde böyle bir atmosfer yoktu. Ancak artık üzerinden on yıl geçti. Bu meselelerin yeniden gündeme getirilmesi gerekiyor.

Bu mağduriyetlerin yalnızca cezaevindeki gençleri değil, ailelerini de etkilediğini düşünüyor musunuz?

Elbette. Bu çocukların anneleri, babaları, akrabaları var. Aileleri de büyük acılar yaşıyor. Devletin bu insanların yaşadığı mağduriyetleri görmesi gerekir.

“DEVLET, GEÇMİŞTE DARBEYE KATILANLARIN HAKLARINI İADE ETTİ”

1963’te darbe girişimine katılan öğrencilere yıllar sonra haklarının iade edilmesi bugünkü mağduriyetler açısından örnek olabilir mi?

Kesinlikle. Devlet geçmişte bunu yaptı. Harp Okulundan çıkarılan öğrencilerin haklarını yıllar sonra düzeltti. Bugün de aynı şekilde adaletsizlikleri giderebilir.

Talat Aydemir’in oğlunun yaşadıklarını da örnek veriyorsunuz. Bu olayın önemi nedir?

Talat Aydemir idam edildikten sonra oğlu Metin askerî okuldan çıkarıldı. Ancak mahkeme onun yeniden okula alınmasına karar verdi. Bu, suçun şahsiliği bakımından önemli bir örnektir.

Geçmişteki bu yaklaşımın bugün de benimsenmesi gerektiğini mi düşünüyorsunuz?

Elbette. Devletin görevi sadece cezalandırmak değildir. Gerektiğinde kendi yanlışlarını düzeltmek, vatandaşlarının hakkını hukukunu iade etmek de devletin sorumluluğudur.

“BİR DEVLET BÖYLE BİR ADALETSİZLİKLE YAŞAYAMAZ”

Türkiye’nin bu meseleyi çözmesi neden bu kadar önemli?

“Bir devlet böyle bir adaletsizlikle yaşayamaz. Bir kişiye bile yapsa bu kabul edilir bir şey değil.”

Burada yüzlerce gençten ve onların ailelerinden bahsediyoruz. Bu kadar büyük bir mağduriyetin giderilmesi gerekir.

Sizce devletin atması gereken ilk adım ne olmalı?

Öncelikle bu çocukların durumları yeniden değerlendirilmeli. Haksızlığa uğrayanların hakları iade edilmeli. Hayatlarında meydana gelen maddi ve manevi zararlar tazmin edilmeli. Devletin bunu geciktirmemesi gerekir.

Bunun bir af meselesi olduğunu mu düşünüyorsunuz?

Hayır. Ben suç işleyenlerin affedilmesini istemiyorum. Suçu kanıtlanmış kişiler cezalandırılmalıdır. Ancak suç işlemediği hâlde ağır cezalarla karşı karşıya kalan insanların mağduriyetleri giderilmelidir.

“BU ÇOCUKLARIN ÇİLESİ BİTECEK”

Son olarak 15 Temmuz sonrasında cezaevine giren askerî öğrenciler ve erlerin ailelerine ne söylemek istersiniz?

Ben hukukun üstünlüğüne inanan bir insanım. Türk devletinin bir gün bu haksızlıkları düzelteceğine inanıyorum. En kısa zamanda bunun gerçekleşmesini diliyorum.En kısa zamanda inanıyorum bu çocukların hakkını hukukunu bu devlet işte tazminatla veya başka usullerle teslim edecektir ve bu çocukların çilesi bitecektir.

Yaşananların telafi edileceğine dair umudunuzu koruyor musunuz?

Evet. Bizim devletimiz bunu yapar, yapacaktır. Ya ben inanıyorum buna. Burak Akif CAN-ZAMAN Avustralya