Geçen hafta yayınlanan, ‘Hadimlik mi Amirlik mi?‘ başlıklı yazıma, kaldığım yerden devam edeceğim.
İslami kaynaklar, Peygamber Efendimizin ortaya koyduğu gerçek liderlik olan Hadimlik Modeli ile alakalı çok zengin diyebileceğimiz eserlere sahiptir. Farabi’nin El-Medinetü’l-Fazıla’sı, İmam-I Gazali’nin Yönetim Sırları, Nizamülk Mülk’ün Siyasetname’si, Yusuf has Hacib’in Kutadgu Bilig isimli kitapları çok değerli kitaplardır.
Müslüman ilim adamları yaptıkları bu ve benzer çalışmalarda liderin sahip olması gereken liyakat, adalet, iffet, hitabet, ilim, hikmet ve marifet gibi vasıflarının yanında istişareye önem vermesi, sade ve gösterişten uzak bir hayat yaşaması, insanların sevgi ve güvenini kazanması, mütevazi olması, yandaşlık ve tarafgirlikten uzak olması gibi önemli hususlar üstünde durmuşlardır.
İslam tarihi Peygamberimizin yolundan yürüyen yüzlerce lider ve tarihi şahsiyete şahitlik yapmıştır. İnsanlık Hz.Ömer (R.A.) Efendimiz gibi ‘Fırat kıyısında bir deve helak olsa, Allah bunu Ömer’den sorar diye korkarım.’ diyecek kadar sorumluluk anlayışı olan bir lideri görmediği gibi Hz. Ali (R.A.) Efendimiz gibi halka hitap ettiği zaman dinleyenlerde derin etkiler bırakan, ikna kabiliyeti üst düzeyde olan bir lider de az görmüştür. O nasihatlerini kendisinin uyguladığını bilen insanlara ciddi tesir etmiş, bulunduğu meclislerde herkese söz hakkı vermiş ve gerekirse onların fikirlerinin de gündeme alınmasını sağlayarak örnek bir liderlik modeli ortaya koymuştur.
Nizamül Mülk, Selçuklu hükümdarı Melikşah’a hitaben yazdığı ‘Siyasetname’ isimli eserinde; ‘Devlet işlerini ehline danışarak yürütmeli, kendi başına iş görmemeli, herkesin zıt da olsa fikrini açıkça ortaya koymalarını sağlamalı’ tavsiyesinde bulunur.
İslamiyet’in iki kutsal şehri Mekke ve Medine’yi yönetimi altına alan Eyyubi Sultanı Selahattin-i Eyyubi kendisi için hadimü’l-harameyn unvanını kullandırmıştır. Yüzyıllar sonra Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim Mercidabık zaferinden sonra Halep’te hutbe esnasında kendine hakimül-haremeyn diye hitap edilince hadimü’l-haremeyn olarak düzelttirmiş ve bu geleneği Osmanlı’nın son zamanına kadar devam etmesinin önünü açmıştır.
YÖNETİCİLİKLE İLGİLİ TAVSİYELER
Bediüzzaman Said Nursi Hz.’leri liderlikle ilgili gerek eski Said dönemi olarak tarif ettiği dönemde gerekse de Risale-i Nurlar da hizmetkar liderlik anlayışı veya hadimlik modelinin nasıl olması gerektiği hususlarında talebelerine çok önemli dersler vermiştir. Çağını aşan bir şahsiyet olarak yaptığı ‘Evet, Avrupa’dan ahz u iktibasa muhtacız. İhtiyacımız, idare-i mülk (ülkenin yönetimi) ve tanzim-i kuva-i harbiye-i bahriyeden ve fünun-u sanayiden işimize yarayanlardır’ tespitiyle yönetmek ilmi temeli de olan bir sanattır, her ilim gibi yönetimi geliştirmek için bu alandaki bilgi nerede olursa olsun almak ve taklit etmek lazımdır, diyerek diğer ilim dalları gibi bu hususta da Batı dünyasında ki gelişmelerden istifade edilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Talebeleri arasında Nur talebeliğinin bir şiarı olarak fenafil ihvan yani kardeşinde fani olma, kardeşlerinin sahip olduğu güzel meziyetlerle iftihar etme, anlayışının olması gerektiğini söylemiştir.
Üstad Hz.’lerinin liderlikle alakalı yer verdiği hususlara örnek olarak;
*Yönetenler yönettiklerinin hizmetkarıdırlar, yöneten kendi kendini denetlemeli,
*Beğenmişlik duygusundan arınabilmelidir,
*Yöneticiler örnek insan olmalı, yanlış yapmaktan korkmalıdır,
*Yöneticiler ehil insanlar arasından seçilmeli, salahatine ve maharetine bakılmalıdır.
*Yönetmeye talip olmak mahsurlu değildir ama yönetimde kalmakta ısrarcı olmak mahzurludur, ifadelerini verebiliriz.
Fethullah Gülen Hocaefendi günümüz dünyasında hem Batıda hem Doğuda kabul görmüş bir İslam Alimi ve liderdir. Yaşantısıyla ve fikirleriyle milyonlarca insana ilham kaynağı olmuş, yazılı ve sözlü yüzlerce eser ortaya koyarak geleceğin dünyasında da arkasından gelenler için aydınlık bir yol açmıştır. Yüzlerce akademik çalışmaya konu olan Hocaefendi gerek yaşantısıyla gerekse de eserlerinde ortaya koyduğu yaklaşımlarla Peygamber Efendimizden bugüne kadar gelen Hizmetkar Liderlik veya Hadimlik hususunda önemli prensipleri bir araya getirmiştir.
