İnsanlar hayat mektebinde talebe gibidir. Talebe nasıl imtihana tabî tutuluyorsa, insanlar da bütün nimetlerden sorgulanacak ve sahip oldukları imkanlardan imtihana tabî tutulacaklardır.
Ebedî hayatı kazanmak üzere yeryüzü mektebine tahsil için gönderilen insan; Allah ve Resulullah’ın davetine icabet ettiği, Kur’an’a kulak verip emir ve yasaklarına saygılı hareket ettiği ölçüde, dünyada ve ahirette mutlu ve huzurlu olacaktır.
Hz.Adem (as) ve şeytanla başlayan bu mücadele, kıyamete kadar devam edecektir. Peygamberimiz ve Sahabe-i Kiram Efendilerimiz, inanıp temsil ettikleri iman hakikatleri adına, yaşamada zorlandıkları dönemlerde ilk defa Habeşistan’a hicret etmişlerdir.
Daha sonra, müşriklerin boykot ilan etmesiyle davasını insanlara anlatabilme adına Taif’e hicret eden Allah Resulü (sav); vakti saati gelmediği için, Taifliler tarafından zor durumda bırakılmış ve tekrar Mekke’ye geri dönmek zorunda kalmıştır.
Mekke Fethi’nden sonra rahat bir nefes alma fırsatı bulan Sahabe Efendilerimiz, İslam’ı tebliğ adına hicret ederek bütün çevreye dağılmış, bu vesileyle nice insanlar imanla şereflenip Allah ve Resulü‘nü tanımışlardır.
Asırlar var ki, insanların bir kısmı kendi iradeleriyle sırf Allah için hicret etmişler, bir kısmı da şartların zorlamasıyla imkanları ölçüsünde hicret etmek zorunda kalmışlardır. Ecdadımız da, Orta Asya‘dan hicret ederek Anadolu’ya gelmiş, orayı İslam’la şereflendirmişler, asırlarca insanlara örnek ve numune olmuş, nice muhtaç gönüllere Allah ve Resulullah‘ı sevdirmişlerdir.
Birkaç asır evvel güneş batmış, gece ruhları sarmış, iman zaafa uğramış, insanlık zillet ve sefalete mahkum hale gelmiş, minareler susmuş, mabedler kurumuş, Allah diyenler mahkum edilmiş, nice allameler birer bahaneyle darağacına çekilmişlerdir.
Hz.Üstad ve talebeleri, böyle bir dönemde imana ağırlık vermiş, neslin küfür ve dalâletten kurtulması adına kendilerini iman hakikatlerine adayarak ömürleri hapishanelerde (Medrese-i Yusufiyelerde), zindanlarda geçmiş; oraları da birer ilim- irfan yuvası haline getirmek suretiyle, nice katillerin, zânilerin, zâlimlerin imanlarının kurtulmasına vesile olmuşlardır.
İnsan dünya mektebinde yol haritasını ve emniyetini iyi öğrenir; pasaport, vize ve yol azığını iyi hazırlar, imtihanını başarıyla verirse, mutlu ve huzurlu bir neticeye ulaşır.
İmanı olan her insan, yapacağı işlerini, vazifelerini Allah emrettiği ve Rabbi’nin rızasını kazanmak için halis bir niyetle, hiçbir şeye alet etmeden yapar ve yapmalıdır. Bu vazifelerinden ve en önemli olanlarından birisi de hicrettir.
Hicret, yaratılış gayesinden uzak, hak ve hakikatten mahrum insanlara, kainatın mutlak Hâkimi, merhameti sonsuz, Rezzak-ı hakiki olan Allah’ı tanıtmak ve sevdirmek için yapılır. Ya da, mü’minin iman ve İslamî hayatının baskı altına alındığı, yaşanmaz hale geldiği bir ülkeden, inancını daha rahat yaşayabileceği diğer bir ülkeye gitmesidir hicret..
Aynı zamanda, adalet-i İlahiyi ikâme, huzur, güven ve emniyeti, sevgi ve barışı tesis adına, yaratılan varlıkların en mükemmeli olan insanlarla, rengi, dili, dini, ırkı ne olursa olsun diyalog, kardeşlik, herkesi kendi konumu, kendi inanç ve anlayışı içinde hoşgörüp hüzün ve sevincini paylaşmak için yapılır.
Hicret, yaşamadan daha ziyade yaşatma idealiyle model ve örnek olarak, dinler ve medeniyetler çatışmasının önünü kesmek ve değil insanlar, hayvanlara, hatta nebatata bile sevgiyle, şefkatle, merhametle yaklaşan bir anlayışla, dünya barışına katkıda bulunma gayreti için yapılır ve yapılmıştır.
Hicretin gayesi, Allah’ın rızası kazanmak ve mesajını bütün kullarına ulaştırmak ve onların ebedi hayatlarını kazanmalarına vesile olmaktır. Hicret yolunda çekilen sıkıntılar, günahlara kefaret ve ahiret hayatı için de bir hazırlıktır.
Kur’an-ı Müciz-ül Beyan’da Tövbe suresi 100.ayette; “İslâm’da birinci dereceyi kazanan Muhacirler ve Ensar ile onlara güzelce tâbi olanlar yok mu? Allah onlardan razı, onlar da Allah’tan râzı oldular. Allah onlara içlerinden ırmaklar akan cennetler hazırladı. Onlar oralara devamlı kalmak üzere gireceklerdir. İşte en büyük mutluluk, en büyük başarı!” ;
Enfal suresi 74.ayette, “İman edip hicret edenler, Allah yolunda cihad edenlerle onlara kucak açıp yardım eden Ensar var ya, İşte gerçek müminler bunlardır. Bunlara bir mağfiret, pek değerli bir nasip vardır.”

