Efendimiz (sav) buyurmuşlardır ki, ‘Yalnız iki kişiye haset (müspet manalı olanı=gıpta) edilir. Biri, Allah’ın mal verip hak yolunda harcamaya muvaffak kıldığı kişi, diğeri de Allah’ın kendisine ilim verip de onunla amel eden, başkasına öğreten (ilmini infak eden) kimsedir.‘ Burada Efendimiz (sav) hasedi, ‘gıpta‘ manasına kullanmıştır. ‘Keşke ben de böyle olsaydım, neşr-i hakta bulunsaydım‘ gibi…
Hasedin gıpta şeklinde olanı mahzursuzdur. Hatta çok faydaları vardır. Fakat kontrol edilmezse kıskançlığa dönüşebilir. Haset, Allah’ın sevmediği büyük günahlardandır. İnsanın dünyevi-uhrevi hayatına büyük zararı vardır. Zayıf bir hadis-i şerifte, ‘Hased eden, kalben huzursuzdur, sıkıntılıdır. Kendinde olmayan şeyler onu fevkalade rencide ve huzursuz eder. İbadet ve taatin feyiz ve bereketinden, hayır ve yümnünden nasipsiz kalabilir.
Şeytan, Allah’ı bilen bir varlıktı. Sırf kıskançlık ve hazımsızlıktan dolayı Hz. Adem’e secde etmemişti. Mahiyeti kin ve nefretle dolu olduğundan, güzel şeyleri görmesine, düşünmesine fırsat vermiyordu. Hz. Adem’in Allah‘la olan münasebeti ve Melaike-i Kiramın O’nu tazimi, şeytan için bir mana ifade etseydi, dersini alır yola gelirdi. Kıskançlık ve hasedin kurbanı olarak tepe taklak yuvarlanıp gitmişti.
Bir menkıbede anlatıldığına göre; şeytan Adem’e secde etmeme inat ve temerrüdü içindeydi. Şeytan Allah’a diyor ki‚ ‘Çok insanı affediyorsun, benim cezam bitmedi mi? Beni ne zaman affedeceksin?‘
Cenab-ı Hak da, ‘sana hatırlatıyorum, git Adem’e secde et, o zaman affedeyim seni‘ buyurur.
Hased eden insan, hased ettiği kişilerin başarısını elde edemeyince onların yıkımı adına elindeki bütün imkanları kullanmaya çalışır. Haset, ahlak-ı seyyienin insan fıtratında en köklü olması itibariyle ondan kurtulmak oldukça zordur. Böyle bir hasedin tahribatından kurtulmak için; evvela, ölümle sona erecek fani şeylere kalben takılmamalı. Saniyen, kendimizden üsttekilere değil, alttakilere bakıp şükretmeli. Salisen, her şeyin bir elde edilme yolu vardır. Biz de meşru dairede o yollara riayet eder, neticeyi mülkün hakiki sahibi Allah’a bırakmalıyız. Çünkü veren de, alan da O‘dur.
Neden ona verdi, bana vermedi? Bu düşünce ve ifade Allah’a karşı saygısızlık ve aynı zamanda kaderi tenkittir. Cenab-ı Hakk‘a biz ne verdik ki, karşılık olarak ondan cebren bir şey isteme hakkımız olsun. Allah(cc) her istediğimizi vermek mecburiyetinde değildir. Mülk O’nundur, dilerse verir, dilemezse vermez. Bedavadan verdiği şeyler çok mu ucuz? Verdiği kainat dolusu nimetlere karşı ne kadar şükrünü eda ettik ki, daha çok isteme cür’etini gösterebiliyoruz.
Rabian, nimetlere şükürle mukabelede bulunmalıyız ki, ebedileşsin. Mü’min, Allah’ın emanet ettiği maddi-manevi değerlerini ve duygularını yerinde en isabetli şekilde kullanmalı ve kontrol altına almalı ki, nankör olup, dünyada ve ahirette mahcup duruma düşmesin.
Cenab-ı Hakk bir kuluna dünya adına nimetler lütfetmiş ise bunu çekememek, Allah’ın icraatına karışma ve müdahale etme olacaktır ki, bu davranış mü’mine yakışmayıp uygun düşmemektedir.
Kıskançlık, haset sevgiyi ve kardeşliği, şefkat, merhamet ve yardımlaşma duygularını tahrip eder. Mü’min nefsi için değil, başkalarının saadeti adına yaşamalı, gayret etmeli ki, kalben mutlu ve vicdanen huzurlu olabilsin.
