BBC Türkçe,
hayatları yaşanan olaylardan direkt olarak etkilenen ailelerle konuştu.
Sur’un 15 mahallesinin toplam seçmen sayısı 68 bin
532.
15 mahalleli Diyarbakır’ın Sur ilçesindeki altı
mahallede 11 Aralık 2015 tarihinde sokağa çıkma yasağı ilan edildi.Yasak şu an
Fatihpaşa, Cemal Yılmaz, Hasırlı ve Savaş Mahallesi’nde sürüyor. Çatışmalardan
etkilen 24 bin kişi ise evlerini terk etmek ve farklı semtlere taşınmak zorunda
kaldı.Yasağın devam ettiği 11 bin nüfusuyla en kalabalık mahalle Fatihpaşa.
Bu mahallenin 3 bin 275 seçmeni bulunuyor. Seçmenler
Sur sınırlarında İsmet paşa ilkokulunda kurulacak dört sandıkta oy
kullanacaklar.Mahalle muhtarı Fatih Açın, mahallede referanduma ilgilinin
yüksek olduğunu ve oy pusulalarının büyük bir bölümünü dağıttıklarını söyledi.Açın,
Sur’un büyük bir kesimin oy kullanacağı kanaatinde.Ancak 16 Nisan’da yapılacak
referandumun “ne için olduğundan” bihaber seçmenler de var. Bunlardan
biri de Nazime Yalçın.16 ay önce Sur’dan çıkmak zorunda kalan Nazime, şimdi 10
nüfusla Şehitlik Semti’nde bir apartmanın üçüncü katında yaşıyor.Beş çocuğundan
ikisi fiziksel ve zihinsel engelli olan Nazime, haftalık alışverişi için
Balıkçılarbaşı’na gelmiş.
‘Sence evlerimize
geri dönebilecek miyiz?’
Onu ilk defa 2015 Ağustos’unda hendekler yeni
kazılmaya başlandığında haber yapmak üzere gittiğim mahallede, iki katlı
evlerin önünde görmüştüm.Her iki engelli çocuğuyla birlikte kapı önünde,
sokakta, komşu kadınlarla Sur’daki ilk sokağa çıkma yasağı sırasında
yaşadıkları mağduriyetleri anlatmıştı.Nazime Yalçın’a ikinci defa CHP heyetinin
Diyarbakır ziyaretinde rastladım. Heyettekiler referandum için
“Hayır” oyu kullanmasını isterken, o referandumdan bihaber, Sur’a
geri dönme konusunda yardım istiyordu.Beni de heyetten sanarak “Her
geldiğimde ayaklarım beni sokağımın kıyısına götürüyor. Buraya gelince nefes
alıyorum. Hayatımın 27 yılı burada geçti. Biz evimizi istiyoruz, sence
evlerimize geri dönebilecek miyiz? ” diye sormuştu.Gazeteci olduğumu
söyleyince kusura bakma diyerek alışveriş yapması gerektiğini söyledi. Yeni
adresini vererek sokağının kıyısına yakın pazardan alışveriş yapmaya gitti.Şehitlik
mahallesindeki adresini bulmak zor olmuyor. Adresi sorduğum market sahibi
Nazime’nin engelli iki çocuğunun akşama kadar pencereden bağırdığını söyleyerek
daireyi gösteriyor.Kapıyı kayınvalidesi açıyor. İçerden çocukların bağırışları
yükseliyor. Nazime bizi karşılayarak hem yatak, hem oturma hem de misafir odası
olarak kullandıkları küçük bir odaya davet ediyor.13 yaşındaki Süleyman, 10
yaşındaki Muhammed doğum sırasında gelişen komplikasyondan dolayı fiziksel ve
zihinsel engelli doğmuşlar.Çocukları dışında kayınpeder ve kayınbiraderinin de
yatalak olduğunu öğreniyoruz.Büyük bir kederle “Burası düşenin kalkmadığı
bir ev” diyor.Evde bakıma muhtaç dört insan olduğunu, kıt kanaat
geçinebildiklerini anlatıyor Nazime.Birçok aile gibi ayda bin lira kira yardımı
aldıklarını, inşaat işçisi kocasının aldığı maaşla on nüfus kıt kanaat
geçinebildiğini aktarıyor.Başına bir şey gelirse çocuklarının ortada kalması en
büyük kabusu.
Küçük Muhammed annesine pencereyi gösterip dışarıya
çıkmak istiyor. Süleyman da belli belirsiz top oynamak istediğini anlatmaya
çalışıyor. Muhammed bağırıp kuş gibi ses çıkarınca Nazime “Sur’un
güvercini gelip binaya, kafese tıkıldı” diyerek gözleri doluyor.
Sur’dayken çocuklarını hep sokağa çıkardığını
anlatıyor.Nazime’nin üç kızı var, onlar da ev işlerinde annelerine yardımcı
oluyorlar.Ailenin en büyük hayali Sur’a geri dönebilmek. Nazime geçmişi çok
özlediğini bu yüzden psikolojisinin bozulduğunu anlatıyor.”Her gün
Balıkçılarbaşı’na, evimin yakınına gitmezsem, dayanamam. Nefes alıyorum
orada.”
Onun da evi, yıkılan üç bini aşkın ev arasında.
Çocukların iki yatağından başka evden hiçbir eşya çıkaramamışlar.”Evimi
yerinde göremeyeceğim korkusuyla hasar tespit çalışmalarına da gitmedim”
diyor.
Nazime’nin kayınpederi de 12 yıldır yatalak.”O
evi dayım kendi elleriyle yaptı, taşları, çimento torbalarını tek tek kendi
elleriyle taşıdı. Beyin kanaması geçirdikten sonra yatağa bağlı yaşıyor.Bazen
keşke onun yerinde olsaydım, olan bitenin farkında olmasaydım diyorum. Eğer
yaşananların farkında olsaydı ve elleriyle yaptığı evinin yıkıldığını
öğrenseydi, bu acıya dayanamazdı” diyor.
Muhammed ve Süleyman pencereden dışarıya bakarak
sokakta oynayan çocukları izliyorlar ve çıkmak için bağırıyorlar. Anneleri de
derin bir ah çekerek “Keşke siz de yürüyebilseydiniz de o sokakta top
oynayabilseydiniz annem” diyerek onları sakinleştirmeye çalışıyor.
Referandumun ne için yapıldığını bilip bilmediğini
soruyorum, bilmediğini söylüyor. Hiç merak etmiyor musun sorusuna da ”
Yok, ancak ben bu çocuklarımı merak ederim..” diye cevaplıyor. BBC Türkçe,
hayatları yaşanan olaylardan direkt olarak etkilenen ailelerle konuştu.
POYRAZ AILESI
Hasırlı Mahallesi’nin eski sakinlerinden Poyraz ve
Kaya ailelerini ziyaret ediyoruz. Bu mahallenin 3200 seçmeni var. Onlar da
Alipaşa Oratokulu’nda kurulacak sekiz sandıkta oy kullanacaklar.Mahalle
muhtarı, seçmen kağıtlarının büyük bir bölümü dağıtmış. Mahallenin eski
sakinlerinin önceki seçimler kadar ilgili olduğunu muhtar Nizamettin Usun’dan
öğreniyoruz.
Hasırlı’da iki katlı eski bir Diyarbakır evinde
yaşayan Poyraz ailesi, çatışmalar şiddetlenince yasağın onuncu gününde evden
çıkıyorlar. Uzun bir süre iskanevlerinde, bir apartmanın zemin katında kalmışlar,
bir süre önce de Newroz Park yakınlarındaki yeni yapılara taşınmışlar.
Beş çocuklu Fatma ve Sait Poyraz, yeni evlerinde daha
konforlu koşullarında yaşamalarına rağmen Sur’daki hayatlarını çok
özlediklerini anlatıyorlar.Fatma, hasar tespit çalışmaları sırasında evden
geriye kalanlara yaktığı ağıtları telefonuna kaydetmiş. Evin viran halini
gösterip gözleri doluyor.
Sur’a dair telefonunda ne kadar görüntü varsa günde
birkaç defa açıp izleyip ağladığını anlatıyor.”Elime telefonu alıp
açıyorum, fotoğraflara bakıyorum, arkadaşlarıma bakıyorum, şu falan kişiydi,
bunu şu zaman çekmiştik diye kendi kendime konuşuyorum. Allah’a havale ettik,
hakkımızı bırakmasın, ne diyeyim ki…”









