One Nation’ın kira ve mortgage ödeyen çalışanlara superannuation katkılarının bir bölümünü nakit olarak kullanma hakkı verilmesini önermesinin ardından tartışmaya Koalisyon da dahil oldu. Muhalefetin Konut Sözcüsü Andrew Bragg, emeklilik birikimlerinin mortgage borcunu azaltmak veya konut kredisine teminat oluşturmak amacıyla kullanılabileceği modellerin incelendiğini söyledi.
Avustralya’da superannuation sisteminin konut krizinin çözümünde kullanılıp kullanılamayacağı siyasetin yeni tartışma başlıklarından biri haline geldi.One Nation’ın milyonlarca çalışanın gelecekteki super katkılarının bir bölümünü kira veya mortgage ödemelerinde kullanmasına izin verilmesini önermesinin ardından, Liberal Parti cephesinden de dikkat çekici bir çıkış geldi.
Muhalefetin Konut Sözcüsü Andrew Bragg, Koalisyon’un insanların ev sahibi olmasını kolaylaştırmak amacıyla superannuation sisteminin farklı biçimlerde kullanılabileceği seçenekleri değerlendirdiğini açıkladı.Bragg, ABC’ye yaptığı açıklamada, “Bu politikalar parti tarafından inceleniyor” diyerek özellikle iki model üzerinde geçmişte yapılan çalışmalara işaret etti.
Chalmers: “Super sistemini koruma meselesi”
Öte yandan Hazine Bakanı Jim Chalmers ise tartışmayı daha geniş bir siyasi zemine taşıdı. Chalmers, One Nation’ın önerisinin Avustralya’nın zorunlu emeklilik sistemini zayıflatacağını savunurken, Koalisyon içinden gelen benzer fikirleri de eleştirdi.Böylece Avustralya siyasetinde uzun süredir devam eden “super emeklilik için mi korunmalı, yoksa bugünkü konut krizinin çözümünde mi kullanılmalı?” tartışması yeniden alevlenmiş oldu.
Super, mortgage hesabında kullanılabilir mi?
Gündeme gelen seçeneklerden biri, superannuation birikiminin bir bölümünün mortgage offset hesabında değerlendirilmesi.Bu modelde para doğrudan harcanmak üzere çalışanın eline verilmiyor. Super birikiminin belirli bölümü mortgage borcuna bağlı bir offset hesabına aktarılıyor ve böylece konut kredisi üzerinden ödenen faiz azaltılıyor.
Mortgage tamamen ödendiğinde offset hesabındaki paranın yeniden kişinin superannuation hesabına aktarılabileceği bir sistem daha önce Senato çalışmalarında gündeme gelmişti.İkinci seçenek ise özellikle ilk evini almak isteyenlerin superannuation birikimini konut kredisi için teminat olarak gösterebilmesi. Böylece birikim doğrudan çekilmeden, bankadan kredi alınmasını kolaylaştıracak bir güvence olarak kullanılabilecek.
Bragg, Avustralyalıların emekliliğe kiracı olarak girmesinin giderek büyüyen bir ekonomik ve sosyal sorun olduğuna dikkat çekiyor. Bragg’a göre güvenli bir emekliliğin en önemli unsurlarından biri kişinin emeklilik döneminde kendi evine sahip olması.
Ancak Koalisyon içinde görüş birliği yok
Bragg’ın açıklamalarının ardından Koalisyon içinde de tartışma başladı.Bir Koalisyon sözcüsü, söz konusu modellerin henüz Shadow Cabinet’in önünde olmadığını ve resmî olarak değerlendirmeye alınmış bir Koalisyon politikası bulunmadığını açıkladı.
Dolayısıyla mevcut durumda Koalisyon’un “super konut için kullanılacak” şeklinde alınmış bir kararı yok. Bragg ise seçeneklerin politika geliştirme sürecinde incelendiğini savunuyor.
Tartışmayı One Nation başlattı
Superannuation tartışmasını yeniden ülke gündeminin merkezine taşıyan ise Pauline Hanson liderliğindeki One Nation oldu.Partinin önerisine göre kira veya mortgage ödeyen çalışanlar, işverenlerinin yatırdığı yüzde 12’lik zorunlu super katkısının 3 puanını, üç yıla kadar maaşlarına aktarabilecek.
İşveren yüzde 12’lik katkıyı yatırmaya devam edecek ancak sisteme katılmayı tercih eden çalışanlara bunun 3 puanlık bölümü super fonu tarafından ödenecek.One Nation’ın hesabına göre yıllık yaklaşık 90 bin 500 dolar kazanan ortalama bir tam zamanlı çalışan, bu yöntemle yılda yaklaşık 2 bin 300 dolar, yani haftada 44 dolar ilave gelir elde edebilecek. Yaklaşık 7 milyon kiracı ve mortgage ödeyen çalışanın potansiyel olarak sistemden yararlanabileceği belirtiliyor.
Uzmanlardan “emeklilik birikimi erir” uyarısı
Öneriye superannuation sektörü ve Albanese Hükümeti ise sert şekilde karşı çıkıyor.Super Members Council tarafından yapılan hesaplamaya göre, 30 yaşındaki ortalama bir tam zamanlı çalışan üç yıl boyunca bu imkândan yararlanırsa cebine yaklaşık 6 bin 900 dolar girecek. Ancak çekilen paranın uzun yıllar boyunca sağlayacağı bileşik getiriden mahrum kalacağı için emeklilik döneminde toplam kaybı yaklaşık 25 bin dolara ulaşabilecek.
Ekonomistler ayrıca milyonlarca kişinin harcanabilir gelirinin aynı anda artmasının tüketimi yükselterek enflasyon üzerinde yeni baskı oluşturabileceği uyarısında bulunuyor.One Nation’ın Hazine Sözcüsü Barnaby Joyce ise bu eleştirileri reddederek insanların kendi paralarını nasıl kullanacaklarına karar verebileceklerini savundu. Joyce, önerinin enflasyona etkisinin modellenmesi gerektiği yönündeki eleştirilere de karşı çıktı.
Mevcut durumda ne One Nation’ın önerisi yasalaşmış durumda ne de Koalisyon’un mortgage-offset veya teminat modeli resmî politika haline geldi. Ancak konut fiyatları, yüksek mortgage ödemeleri ve giderek daha fazla Avustralyalının emeklilik dönemine kiracı olarak girme riski, superannuation sistemini önümüzdeki seçim döneminin önemli siyasi tartışmalarından biri haline getirebilir.ZAMAN Avustralya
