ABD Dışişleri Bakanlığı, Pazartesi günü ‘2023 İnsan Hakları Uygulamaları Ülkeler Raporunu’ yayınladı. Raporda Türkiye ile ilgili bölüme 86 sayfa ayrılırken başta Hizmet Hareketi ve Kürtlere yapılan hukuksuzluklar olmak üzere, Erdoğan rejimindeki hak ihlalleri kayda geçirildi.
Türkiye’nin Hizmet Hareketi üyelerine yönelik baskısının sadece ülke sınırları içinde kalmadığına dikkat çekilen raporda, “Hükümet, Gülen hareketinin şüpheli üyelerini yakalamak için dünya çapında bir çaba içine girmiştir. Hükümetin, belirli kişilere karşı olumsuz adımlar atılması için diğer ülkelere iki taraflı baskı uyguladığına dair güvenilir raporlar mevcuttur.” denildi. Kürtlerin taleplerinin görmezden gelinmesi ve AİHM kararlarının uygulanmaması gibi konular da raporda geniş olarak yer aldı.Mayıs ayındaki genel seçimlerden önce toplanma, örgütlenme ve ifade özgürlüklerine getirilen kısıtlamalar neticesinde Türkiye’deki insan hakları ihlallerinin arttığına dikkat çekilen raporda, seçimlerin adil bir ortamda yapılmadığına ve hükümetin haksız bir avantajı olduğuna dikkat çekildi. Türkiye’de yaşanan insan hakları problemleri ile ilgili çok uzun bir liste yapılırken şu ihlallere dikkat çekildi:
- Zorla kaybetme
- Hükümet tarafından veya hükümet adına işkence veya zalimane, insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele veya cezalandırma
- Keyfi tutuklama veya gözaltı yargının bağımsızlığı ile ilgili ciddi sorunlar
- Siyasi mahkumlar veya tutuklular
- Başka bir ülkedeki bireylere yönelik sınır ötesi baskılar
- Gazetecilere yönelik şiddet, medya saldırı
- İnternet özgürlüğüne yönelik ciddi kısıtlamalar
- Bir devletin toprakları içinde hareket ve ikamet özgürlüğüne ve ülkeyi terk etme hakkına getirilen kısıtlamalar
- Sivil toplum kuruluşlarına yönelik artan baskılar
- Mültecilerin, işkence veya zulüm görecekleri bir ülkeye geri gönderilmesi
- Ulusal ve uluslararası insan hakları örgütlerine yönelik ciddi taciz ve kısıtlamalar
- Mültecilere saldırılar
- Kürtler ve diğer azınlıklara yönelik saldırılar
- Aile içi şiddet, cinsel şiddet, çocuk yaşta zorla evlilik, kadın cinayetleri, toplumsal cinsiyete dayalı şiddet
- LGBTQI bireylere saldırılar
Gülen hareketine yönelik baskılar devam ediyor
Raporda, HizmetHareketi üyelerinin kötü muamele veya istismara maruz kalma oranının çok daha yüksel olduğu belirtildi. Adalet Bakanlığı’nın Temmuz ayında Hizmet Haraketi ile bağlantılı oldukları iddiasıyla cezaevlerinde 15 bin 539 tutuklu bulunduğunu açıklamasına atıf yapıldı. Birçok insanın gazetecilik faaliyetleri, insan hakları savunuculuğu gibi suç olmayan gerekçelerle tutuklandığı ifade edildi. Gözlemcilere göre terörizm ve diğer suçlarla bağlantılı olarak içerde tutulanların büyük çoğunluğunun da siyasi tutuklu olduğu aktarıldı.
Baskı Türkiye ile sınırlı değil
Türkiye’nin Hizmet Hareketi üyelerine yönelik baskısının sadece ülke sınırları içinde kalmadığına dikkat çekilen raporda, “Hükümet, Gülen hareketinin şüpheli üyelerini yakalamak için dünya çapında bir çaba içine girmiştir. Hükümetin, belirli kişilere karşı olumsuz adımlar atılması için diğer ülkelere iki taraflı baskı uyguladığına dair güvenilir raporlar mevcuttur.” denildi.
MİT’in hukuksuz insan kaçırma olayları da rapora girdi
Türk istihbaratının, Gülen hareketi üyesi olduğu iddia edilen kişileri yabancı ülkelerden kaçırdığı ve yargılanmak üzere Türkiye’ye iade ettiğinin altı çizilirken Erdoğan’ın Gülen hareketine baskıyı artırmak için İNTERPOL’ü kullanmaya çalıştığı açıklandı. Koray Vural’ın 16 Eylül’de Tacikistan’da Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) tarafından kaçırıldığı ve “terör örgütü üyeliği” suçlamasıyla yargılanmak üzere Türkiye’ye nakledildiğine raporda yer verildi.
2018 yılında Kosova’dan Türkiye’ye kaçırılan 6 kişinin Türkiye’de yargılandığı ve “terör örgütü üyeliği ve yöneticiliği” ile suçlanarak yıllarca hapis cezasına çarptırıldıkları belirtilirken sonrasında Türkiye istihbaratı ile işbirliği yapan Kosova’lı bir yetkilinin ülkesinde cezalandırıldığı vurgulandı: “Temmuz ayında Kosova’da bir yetkili, 2018 yılında Türk makamları tarafından Gülen hareketinin takipçisi olduğu iddia edilen altı Türk vatandaşının sınır dışı edilmesi nedeniyle ‘resmi görev veya yetkinin kötüye kullanılması’ suçundan suçlu bulundu ve hapis cezasına çarptırıldı.”
