Özbekistan’da anayasa değişikliğine ilişkin dün yapılan referandumda oy kullanma oranı yüzde 84,54 oldu. “Özbekistan Anayasası’na İlişkin Kanunu kabul ediyor musunuz?” sorusuna oy kullananların yüzde 90,21’i “Evet”, yüzde 9,35’i ise “Hayır” yanıtını verdi.
Özbekistan Merkez Seçim Komisyonu Başkanı Zayniddin Nizamhocayev, düzenlediği basın toplantısında, ilk belirlemelere göre 16 milyon 673 bin 189 seçmenin oy kullandığını, bu sayının toplam kayıtlı seçmen sayısının yüzde 84,54’üne denk geldiğini ifade ederek “Yasa gereği toplam seçmen sayısının yarısından fazlasının oyunu kullanmasından dolayı anayasa değişikliği referandumunun geçerli sayılması için gereken katılım sağlandı” dedi. Kabul edilen anayasa değişiklikleri arasında devlet başkanının görev süresinin 5 yıldan 7 yıla çıkarılması da var. Bu durumda üç dönem devlet başkanı olunabildiği için, görev süresi 2026’da biten 65 yaşındaki Devlet Başkanı Şevket Mirziyoyev iki dönem daha seçilirse 2040 yılına kadar bu görevde kalabilecek. Mirziyoyev göreve, 2016 yılında İslam Kerimov’un ölümü sonrası gelmişti.
İDAM CEZASI DA YASAKLANDI
İnsan hakları grupları değişikliklere rağmen hükümetin otoriter yöntemleriyle muhalefetin faaliyet alanını kısıtlamayı sürdürdüğünü söylüyor.Mirziyoyev ise anayasada yapılacak değişiklikleri, 35 milyon nüfuslu bu Orta Asya cumhuriyetinde yönetimi ve hakları uzun zamandır çok kısıtlanmış olan halkın toplumsal ve hukuki güvencelerini geliştireceğini söyleyerek savundu . Fakat gözlemciler anayasa değişikliklerinden en çok yine Mirziyoyev’in yararlanacağı görüşünü dile getiriyorlar.Yasama Meclisi’nin 10 Mart’ta düzenlenen genel kurulunda, “Özbekistan anayasasındaki yeni düzenlemelere ilişkin kanun” kabul edilmiş, daha sonra Senato Genel Kurulu söz konusu yeni düzenleme ve değişikliklerin yapıldığı anayasa taslağının 30 Nisan’da halk oylamasına sunulmasını onaylamıştı.
Referandumda oylamaya sunulan 155 maddeden oluşan anayasa taslağında, anayasaya 27 yeni madde eklenirken 128 maddenin 91’inde değişiklik yapıldı. Yeni anaysasayla cumhurbaşkanının bazı görev ve yetkileri parlamentoya devrediliyor. Özbekistan’ın sosyal, laik ve hukuk devleti olarak tanımlandığı yeni anayasada, devletin sosyal yükümlülüklerine ilişkin normlar üç kat artırılırken, “insan hak ve özgürlüklerini sağlamak, devletin en yüksek amacıdır” normuna da yer veriliyor. Ayrıca idam cezası da yasaklandı. Ülkedeki açıklık politikasının sürdürülmesi, aktif bir sivil toplumun oluşturulması ve kamu denetimi kurumlarının daha da geliştirilmesiyle ilgili normların da yer aldığı yeni anayasaya göre, 2026’dan itibaren il ve ilçe belediye başkanları aynı anda il veya ilçe meclisi başkanlığı görevine seçilemeyecek. Ülke parlamentosunun üst kanadı olan Senato’da üye sayısının 100’den 65’e indirilmesi öngörülen anayasada, Karakalpakistan Özerk Cumhuriyeti’nin statüsüyle ilgili herhangi bir değişiklik yapılmıyor. kaynak: BBC TÜRKÇE
