Mübeccel bir müjdeyi Nebî dilinden alan nesillerin başında -sahabeden sonrakilerin- ismini Kur’an’ın koyduğu, altın neslin hakiki varisi tabiin nesli gelmektedir. Bu sayımıza, ötelerden muştulu neslin, ismi akla en evvel gelenlerden -kadınlık âleminin ufuk olan- bir hanım anayı misafir ediyoruz.
Aynı zamanda bu makale, İslâm’ın kadına bakışını sorgulamakla, güya İslâm’a susamış gönülleri bu sonsuz nurdan soğutacağını zanneden, gerek batılı ve gerekse yerli dostlara cevap teşkil edecektir.
Her türlü fazilet hislerinden mahrum hale getirilen ve günümüzde de kendi çizgisini kaybeden ve elinde hiç bir değeri bırakılmayan kadının umumi durumu ne yazık ki, yürekler acısıdır.
Bir dönemde, insanlığın baş tacı olarak her türlü hürmet ve saygıya layık görülen kadın, günümüzde ise, bir yönüyle hissin, şehvetin, diğer yönüyle de kazancın, hırsın ve her türlü süfli menfaatlerin acımasızca kurbanı olmuştur. Ne var ki, işin acı tarafı da kendisine karşı reva görülen bütün bu insanlık dışı tavır ve hareketler, -gerek fiili ve gerekse nazari olarak kendisinden yapılan istifadeler- hep onun hesabına veya onu koruma ve ona hak verme adına yapılagelmiştir. Üzülerek söyliyeyim ki, varlığından ve değerinden mahrum olarak yetiştirilen kadın da kendisine karşı işlenen bu cinayetleri maalesef hep hak elde etme olarak kabul etmiştir.
Günümüz kadını ile arasında bir mukayese imkanı elde etmek üzere, kadınlık dünyasının baş tacı olan bir anamızı bu yazıda tanıtmaya çalışacağım.
Anlatmaya çalışacağım bu kadın, Rabia binti İsmail’dir. Rabiatü’l-Adeviye ismiyle meşhur olan bu kadın veli, ilmin, irfanın, faziletin, zühdü takvanın zirvede olduğu bir devirde yaşamış ve yükselmesi gereken yere kadar yükselmiştir.
Onun hayatını yazan büyük yazarlar, Rabia’nın yaşadığı hayatın adeta yaşanamaz boyutlarda olduğunu dile getirmişlerdir. Hatta Tezkiretü’l-Evliya yazarı Feridüddin Attar, onu erkekler arasında yazmasının yadırganabileceği ihtimaline karşı şu mazereti kaydetmekle sözüne başlamaktadır.
Biri çıkıp: Onu niçin erkekler safında zikrettin, diye sorarsa, derim ki: Hz. Muhammed (sav): Allah sizin suretinize bakmaz diye buyurmuşlardır.
Şimdi amel surete göre olmayıp iyi niyete göredir. Şayet dininizin üçte birini Hz. Aişe-i Sıddıka‘dan almak caiz ise, aynı şekilde O’nun yolunda giden bu veli kadınlardan da dini öğrenmek ve feyiz almak caizdir.
Hele bir kadın Allah yolunda er olursa ona artık kadın denmez. Nitekim Abbas-ı Tusi: Yarın Arasat meydanında ‘Erkekler!’ diye seslenildiği zaman erkekler safında ilk önce ayağını basacak olan şahıs Hz. Meryem olacaktır, demiştir.
Bir şahıs ki, meclisinde olmayınca Hasan Basri konuşmazsa onu elbette erkekler meclisinde zikretmek lazım gelecektir.
Yaklaşık olarak hicri 95 yılında dünyaya geldiği söylenilen Rabia, ailenin dördüncü çocuğu manasına rabi’in müennes (dişil) kelimesi olan Rabia ismiyle isimlendirilmiştir. Babası geçimini zor temin eden yoksul bir insandı.
Feridüddin’in nakline göre Rabia’nın dünyaya geldiği gün onu sarmak üzere babasının evinde bir bez parçası bile bulunmuyordu. Rabia’nın dünyaya geleceği günlerden birinde anası, babasına;
“Falanca komşuya git de lambamız için yakacak yağ iste” demişti. Fakat hayatta kimseden bir şey istememeye ahdetmiş olan Rabia’nın babası İsmail, hanımının hatırını kırmayarak gidip komşusunun kapısını çalmıştı, ne var ki, yatmış olan komşusu uyanmayınca ihtiyacı olan yağı isteyemeden geri dönmüştü. Canı fevkalade sıkkın olarak yatan babası, o gece rüyasında Peygamber Efendimizi A.S. görmüş ve Efendimiz kendisine Üzülme! Bu kız öyle hanım bir kız olacak ki, ümmetimden yetmişbin kişi onun şefaatini isteyecek. buyurduktan sonra mübarek sözün
e şu şekilde devam etmiştir. Basra emiri İsa Radan’ın yanına var ve benim adıma ona aynen şunu söyle: ‘Sen her gece bana yüz, cuma gecesi ise dörtyüz defa salavat getiriyordun; geçtiğimiz cumartesi getirmen gereken salavatları unuttun. Onun keffareti olarak bana dörtyüz sarı altın ver!”
Rabia’nın babası uyanır uyanmaz rüyasını yazıp, sabahleyin götürüp rüyayı Basra Emiri İsa Radan’a vermiş ve gerçekten Peygamberden gelen bu rüya haberinin doğruluğunu bilen Emir, Rabia’nın babasına 400 altın verdikten sonra bir ihtiyacı olduğu zaman mutlaka kendisine arz etmesi gerektiğini de sıkı sıkıya tenbih etmiştir.
Rabia, babasına hep şöyle derdi: Babacığım sakın bize haram kazançtan bir şey getirip yedirme. Babası da ona: Kızım bilmez misin ki, helal rızık bulmak çok zordur, haram ise çoktur. Bunun üzerine Rabia babasına şu altın sözü söyler: Babacığım dünyada açlığa sabretmek, ahirette cehennem azabına sabretmekten çok daha hayırlıdır.
Dünyanın aldatıcılığını çok iyi anlayan Rabia, yanında katiyen dünyadan bahsettirmez ve bahsetmek isteyenlere de katiyen fırsat vermezdi.
Hafız Zehebi, Siyerü A’lami’n-Nübela isimli kitabında Muhammed b. Hüseyin’in şu sözlerini rivayet ediyor: Bişr b. Salih diyor ki: Süfyan-ı Sevri’nin de içlerinde bulunduğu büyük alimlerden bir topluluk Rabia’nın huzuruna girmek için izin istediler. Onun yanında bir müddet konuştular ve biraz da dünyadan bahsettiler. Kalktıklarında Rabia hizmetçisine: ‘Bu şeyh ve arkadaşları gelince artık onlara izin verme, çünkü gördük ki, onlar dünyayı seviyorlar.
Dünyanın her türlü süsünden ve zinetinden uzak kalmasını bilmiş olan anamızın çok defalar yiyecek temin etmede bile güçlükler çektiğini bilmekteyiz. O tablolardan bir tanesini yine Feridüddin Attar İlahinamesinde şöyle anlatmaktadır:
Rabia gibi makam sahibi bir kadın tam bir hafta hiçbir şey yememişti. Açlık onu takatsiz bırakınca azasına kuvvetli bir zayıflık, bir titreme düştü. Komşularından namuslu bir kadın onun durumunu anlayarak ona bir kap yemek getirdi. Rabia oruçtu ve bir ışık bulup belki de iftarını o yemekle açacaktı. Tam bu sırada bir kedi gelerek yemek kasesini döktü. Rabia testiyi alıp bari su ile iftar edeyim dedi. Tam bu sırada testi de elinden düşerek kırıldı ve içindeki su döküldü. İçecek su bulamadı. Nihayet ciğeri yanık kadın ciğerinden bir ah çekerek naz makamında Rabbine münacatta bulunarak şöyle dedi: Ya Rabbi bu çaresiz miskinden ne istersin ki, başıma bu gelenler hep Sen’den gelmektedir.
