Cizre İlçe Seçim Kurulu’nun aldığı kararla siyasetin gündemine oturan sandık taşıma olayının altında ‘AKP’nin tek başına iktidar’ olma projesinin yattığı belirtiliyor
AKP’nin ve Saray’ın seçmen taşıma projesiyle, HDP’yi baraj altına itmeyi amaçladığı ifade ediliyor. Edinilen bilgiye göre AKP sandık taşımayı 7 Haziran’dan hemen önce gündeme getirdi. HDP’nin anketlerde barajı aştığını gören iktidar partisi, Yüksek Seçim Kurulu (YSK)’na başvurarak Güneydoğu’da bazı ilçelerde sandıkların birleştirilmesi talebinde bulundu. Ancak başvurular YSK tarafından oybirliğiyle reddedildi. 7 Haziran’da iktidarı kaybeden AKP, erken seçim planına uygun olarak bir yandan koalisyon kurma çalışmalarını sürüncemede bırakırken diğer yandan sandıkların taşınmasının önündeki anayasa engelini aşmak için muhalefet partilerine Meclis’te yasal düzenleme önerisi götürdü. Ancak buradan da sonuç alamadı.
AKP, YSK’ya ve muhalefet partilerine kabul ettiremediği proje için bu kez valileri devreye soktu. Artan terör hadiselerini gerekçe gösteren valiler, birbiri ardına il ve ilçe seçim kurullarına sandıkların birleştirilmesi taleplerinde bulundu. Başvurular üzerine önce Cizre İlçe Seçim Kurulu, Cudi, Nur ve Sur mahallelerinde sandık kurulmaması yönünde karar aldı. Ardından Bitlis Valiliği, sandıkların taşınarak seçmenlerin il ve ilçe merkezlerinde oy kullanmasını istedi. AKP’nin başka seçim bölgelerinde de valilikler üzerinden benzer girişimlerde bulunacağı öğrenildi. Muhalefet partileri, uygulamaya sert tepki gösterirken tartışmaya son noktayı bugün YSK koyacak. Ancak uzmanlar YSK’nın taşıma yönünde karar almasının Anayasa’ya aykırı olacağı ve yetkisini aşma anlamına geleceğini belirtiyor.
YSK, Meclis yetkisi kullanamaz
YSK’nın CHP temsilcisi Mehmet Hadimi Yakupoğlu, “Eğer YSK seçmen taşımaya karar verirse Anayasa’nın 67. maddesini kaldırmış olur. Yetkisini aşmış, Meclis’in yetkisini kullanmış olur.” uyarısında bulundu. Yakupoğlu, AKP’nin 7 Haziran’ın hemen ardından özellikle HDP’nin yüksek oy aldığı ve tulum çıkardığı sandıklarla ilgili olarak itirazda bulunduğunu, sandıkların taşınmasını talep etmeye başladığını kaydetti. Yakupoğlu’nun verdiği bilgiye göre, seçimden önce 5 ilçe seçim kurulu güvenlik gerekçesiyle sandıkların taşınmasını YSK gündemine getirdi. Ancak bu talepler oybirliğiyle reddedildi. AKP, taleplerine Anayasa’nın 79. maddesini gerekçe gösterdi. Bu madde seçmen taşımayla ilgili değildi. Seçmen sayısının azlığı ve benzeri durumlarda sandıkların birleştirmesini içeriyor, bu da zaten uygulanıyordu. Yani, seçmenlerin taşınmasının sandık birleştirmeyle ilgisi yoktu. Yakupoğlu, YSK’nın daha önce bu yöndeki talepleri oybirliğiyle reddettiğinin altını çizerken seçmen taşınmasının büyük hak ihlallerine yol açacağı, seçimlerin meşruiyetine gölge düşüreceğini vurguladı: “Böyle bir karar alınması durumunda seçmen sandığa nasıl ulaşacak? Bu çok ciddi bireysel hak ihlallerine yol açacak. Eğer sorun seçim güvenliğiyse bunun çözümü kanunda var. Siz seçimi yaparsınız, diyelim üç yerde sandıklar kurulamadı. Eğer kurulamayan sandıklar sonuçları değiştiremeyecekse seçim geçerlidir. Ancak bakarsınız sandık kurulamayan yerlerdeki oy sayısı, seçim sonucunu etkileyecek nitelikte. Bu durumda o ilde seçimleri yenilersiniz. Nitekim 2002 yılında Siirt’te 3 sandık kurulamadı. Bu nedenle seçim yenilendi.”
Erdoğan da ‘anayasa değişikliği lazım’ demişti
Seçmenlerin bulundukları yerlerde oy kullanması Anayasa hükmü. Sandıkların taşınabilmesi için anayasa değişikliği gerekiyor. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan da “Taşımalı sistem için anayasa değişikliği gerekiyor. Anayasa değişikliği yapılmadığı sürece taşımalı sisteme geçemezsiniz. Zannediliyor ki YSK bir karar alacak, bu iş olacak. Hayır, olmuyor.” ifadelerini kullandı. Ancak Erdoğan, Kurban Bayramı’nın birinci günü yaptığı açıklamada tam tersi beyanlarda bulundu. Cizre’deki sandıkların birleştirilmesi kararı hatırlatılan Erdoğan, benzer uygulamanın farklı il ve ilçelerde de uygulanabileceğini iddia etti. Erdoğan, “Taşımalı sistemle bunu karıştırmayalım. Sandıkların birleştirilmesi diye bir karar almış durumdalar. Bu bir yerde seçim güvenliğini sağlayabilmeye yönelik bir adımdır. Bu farklı ilçe ve illerden de gelebilir.” dedi.
