Siyaset Bilimci Prof. Dr. Burak Çopur, Samim Akgönül ve Yektan Türkyılmaz, AKPli Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Fransa’daki radikal İslamcı teröre yaklaşımını yorumladı: “Erdoğan Arap sokağını kaybetti şimdi, Avrupa’nın Müslüman sokağını kazanmak ve Macron’a bu kartı kullanmak istiyor.”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Paris’te Hz. Muhammed karikatürlerini sınıfta gösterdiği için kafası kesilerek öldürülen öğretmen cinayetinin ardından, radikal İslam’a karşı sert bir politika izleyeceğini açıklayan Fransa Cumhurbaşkanı Macron’un zihinsel bir tedaviye ihtiyacı olduğunu söyledi. Türkiye-Fransa arasında yükselen gerginlik, Türkiye’nin Fransız mallarına boykot uygulaması çağrısı ile daha da alevlendi. Bu sert sözlere, Fransa Ankara Büyükelçisi’ni istişarelerde bulunmak üzere geri çağırarak tepki verdi.
Erdoğan’ın Macron’u hedef alan açıklamaları yeni değil, Macron ise uzun süredir Ankara’yı hedef tahtasından indirmiyor. Bu gerginliği, getirebileceği sonuçları, Batı’nın Radikal İslam’a bakışını ve Müslümanların AB ülkelerinde zorlaşan hayatını, Almanya’dan Siyaset Bilimci ve AB göç uzmanı Prof. Dr. Burak Çopur, Strasbourg Üniversitesi, Türk Etüdleri Bölüm başkanı Samim Akgönül ve Forum Transregionale Studien’den antropolog Yektan Türkyılmaz ile Kronos için konuştuk.
TÜRKİYE’DE YETERİNCE TARTIŞILMIYOR
Paris’te bir tarih öğretmeninin başının bıçakla kesilerek öldürülmesi, Türkiye basınına sınırlı bir çerçevede yansıdı, konu Türkiye’de etraflıca tartışılmadı. İslam Dünyası ve Türkiye’deki sessizlik, Siyaset Bilimci Prof. Dr. Burak Çopur’a göre bir ilk değil.
Çopur, İslam Dünyası’nın, Batı ülkelerde Radikal İslamcılar tarafından, terör olayları gerçekleştirildiğinde çok tepki göstermediğini, Müslümanlar’ın dayanışma göstermediğini öne sürüyor. “2015’de Fransa’da Charlie Hebdo katliamı yaşandığında, 2015’de yine Paris’te bir tiyatroda yaşanan katliamda, ya da Berlin’deki Noel pazarında 2016’de bir büyük saldırı gerçekleştiğinde, İslam Dünyası’nın sokaklara dökülüp “Yeter artık İslam adına, kimse cinayet işleyemez” dediğini duydunuz mu? Ben duymadım. Bu yüzden şimdiki sessizliğin nedenini anormal değil, normal buluyorum. Türkiye’nin bugünkü tavrı ise olayın vahametini anlamadığını veyahut önemsemediğini gösteriyor. Fransa’yı aramaması, dayanışma göstermemesi, başlı başına bir sorun”.
“İSLAMI AVRUPA’DA ÖZGÜR YAŞAYAMIYORSUNUZ TÜRKİYE’YE DÖNÜN”
Strasbourg Üniversitesi, Türk Etüdleri Bölüm başkanı Samim Akgönül ise, Peygamber karikatürlerinin Müslümanlarda yarattığı tiksinti ve şaşkınlığın bu karikatürlere karşı yapılan her eylemin kısmen “anlaşılmasına” yol açtığını düşünüyor.
“Türkiye’de son derece seyrek olarak görülen haberlerde özellikle sosyal medyada 3 değişik söylem görüyorum. Birincisi “oh olsun” söylemi. Bunu değişik seviyeleri var, “İslamofobi bir can daha aldı”dan “Fransızlar giyotinle az kafa kesmediler, müstahaktır” diyenlerine kadar. Bunu kendi kulaklarımla duydum, inanın. İkincisi her 11 Eylül’den beri sık sık duyduğumuz komplo, derin devlet vs söylemleri. Üçüncüsü ise daha yeni. Avrupa Müslümanlarına hicret çağrısı. İslamı Avrupa’da özgür yaşayamıyorsunuz Türkiye’ye gelin söylemi. Bu ilginç ve yeni. Elbette içi boş ama bu söylemin varlığı dahi tahlile değer.”
AKP YENİ BİR “VİCDAN” YARATTI
Forum Transregionale Studien’den Yektan Türkyılmaz ise AKP ile birlikte yapılan en korkunç durumlara bile ses çıkarmayan bir duruşun şekilendiğini şu sözler ile anlatıyor. “AKP’nin ilk günden bu yana pek bir şey inşa ettiğini söyleyemiyoruz ama tek bir şey inşa ettiği kesin o da “yeni bir vicdan”. Ya da var olan vicdanı modifiye etti diyebiliriz, bundan kastım düşman diye gösterilen gruplara ya da kişilere yapılan her eylemi mazur gören, bunu kabul eden, bunu kimi zaman çoşkuyla alkışlayan bir vicdan yaratma kısmı.”
Kollektif bir vicdan yaratıldığının altını çizen Türkyılmaz, hem resmi düzeyde, hem de özellikle iktidar – rejim bloğunda bu korkunç cinayetin en azından kabul edilebilir bir eylem olarak görüldüğünü, Cumhurbaşkanı sözcüsünün yarım-ağız açıklamalarının “bu olay maruz görülebilir” anlamına geldiğini düşünüyor.Erdoğan’ın Avrupa’yı İslamafobi ile suçlaması, Avrupa’da yaşayan Türkler ve Müslümanları da etkilerken, Doğu Akdeniz, Kafkaslar, Libya ve Suriye konularında uzunca süredir devam eden ihtilaflar Fransa ile Türkiye’nin arasındaki gerginliği sıcak tutuyor. Diğer taraftan, Erdoğan-Macron gerginliği iki liderin de iç politikada işine geliyor ve bu nedenle tansiyon düşmüyor.
Erdoğan’ın Macron hakkında hakarete varan sözlerine farklı AB liderleri de tepkili. Erdoğan’ın bu tavrının sebebi Prof. Çopur’a göre Erdoğan’ın gerilimler üreten, toplumu kutuplaştırarak siyaset yapamasının bir sonucu: “Erdoğan Türkiye’de büyük oradan başardı bu siyaseti. Aynı çizgiyi AB ülkelerinde uygulamaya sokmaya çalışıyor. Örneğin Almanya’da polis bir camide yolsuzluk yapıldığı içi arama gerçekleştirdi. Bu Türkiye’de hemen İslamofobi ay da İslam karşıtlığı olarak yorumlandı. Halbuki alakası yok, ortada dolandırıcılık ve kamuya zara gibi bir suçlama var.”
PAKİSTAN, KATAR, AZERBAYCAN İLE İSLAM LİDERİ OLUNMAZ
Çopur, Erdoğan’ın İslamofobi söylemini geliştirmesinin sebebini, Batılı ülkelerde yaşayan Müslüman ve Türkleri kışkırtarak yaşadıkları yerlerde kendi safına çekmek olduğunu düşünüyor ve şunları söylüyor: “Safları sıkılaştırmak için yapıyor Erdoğan bunu, derdi iç siyasetteki kutuplaşmayı dış siyasete de yaymak. Adete bir medeniyetler savaşı körükleyerek, İslam dünyasının liderine oynamak istiyor gibi ama bu strateji işlemez. Baksanıza yaptıkları ile İsrail ile Birleşik Arap Emirliklerini bile bir araya getirmeyi başardı. Pakistan, Katar, Azerbaycan ile, birlikte nasıl İslam lideri olacaksınız, bunlar ham hayal diye düşünüyorum.”
Türkyılmaz ise, Türkiye rejimin artık savaşsız ve krizsiz yaşayamayacağı, iktidarın bunlara ihtiyaç duyduğunun açık olduğunu belirtiyor: “Türkiye’de her alanda; dış siyaset, ekonomi, eğitim, sağlık bir çöküş var. Buradan kaynaklanan öfkenin dindirilebilinmesi zor. Sanırım bu gerginlike yapılan resmi açıklaların rasyonel bir açıklaması yok. Erdoğan- Macron gerginliğini de bu bağlamadan çıkararak yorumlayamayız.”
ARTIK KAZANILACAK BİR ARAP SOKAĞI YOK
Türkiye ve Fransa’nın idari yapılarının birbirine çok benzemesinin altını çizen Samim Akgönül’e göre, Erdoğan-Macron çekişmesinin yapısal ve güncel sebepleri var: “İki benzer ülke horozlanmada da benzer. Bugün horozlanmayı politika haline getiren ülke Türkiye. Türkiye 2013’ten itibaren kurduğu “Arap sokağını kazanma” hayalini gerçekleştiremedi. Her yerde farklı sebeplerden dolayı, Erdoğan’ın siyasal önderliğini kabul edecek “Müslüman kardeşler” iktidarları kurulamadı. Bu hayal Tunus’tan Libya’ya, Mısır’dan Suriye’ye her yerde iflas etti. Suudi Arabistan Türk ürünlerini boykot ediyor! Artık kazanılacak bir Arap sokağı yok.”
Akgönül, kazanılacak sokağın artık “Avrupa sokağı” olarak görüldüğünü, Batı Avrupa’nın Müslüman sokaklarında aktif azınlıkların halife arayışı içinde olduğunu belirtiyor: “Erdoğan bunu görüyor ve Macron’a karşı bu kartı oynuyor. İkisi arsanda tartışma ne kadar sertleşirse ve Macron’a ettiği hakaretler ne kadar çok karşılık görürse Fransa’daki iktidara diş bileyen Müslümanları o kadar çok kazanacağını düşünüyor.”
Türkiye-Fransa krizinin ne kadar tırmanabileceği, Libya’daki gelişmelerin gerginliğe nasıl etki edeceği ve Batı’nın ne adımlar atacağı ise hala büyük soru işareti.Samim Akgönül, bu gerginliğin uzun sürmeyeceğini düşünüyor: “Libya’da Fransa istediğini elde etti. Bu kriz devam etmez ama birkaç ay sonra başka kriz çıkar çünkü Türkiye’deki rejim için Fransa düşman olarak biçilmiş kaftan. Diğer bütün Batı Avrupa ülkeleri az ya da çok Müslüman meselesini halletti.”








