AKP iktidarına yakın Ensar Vakfı ile TÜRGEV tarafından kurulan ve ABD’de faaliyet gösteren TURKEN Vakfı, geçtiğimiz yıl lobi faaliyetlerine 6,3 milyon dolar (227.8 milyon TL) harcadı.
Birgün’de yer alan habere göre, Denetimini ABD Adalet Bakanlığı’nın yaptığı Foreign Agents Registration Act (FARA) kayıtlarına dayanarak yayın yapan OpenSecrets’in verilerine göre ABD’deki lobi faaliyetlerine Türkiye’den 2024 boyunca harcanan tutar 13,5 milyon doları geçti.
Bu harcamanın 6 milyon 329 bin doları (227.8 milyon TL) Ensar Vakfı ve TÜRGEV tarafından kurulan TURKEN Vakfı tarafından gerçekleştirildi.
Yine FARA kayıtlarına göre geçtiğimiz yıl Ensar Vakfı ve TÜRGEV, TURKEN Vakfı’na toplam 17.3 milyon dolar para aktardı. TÜRGEV ve Ensar Vakfı, TURKEN’e 4 ay boyunca ayrı ayrı ‘bağış’ yapmışlardı. OpenSecrets’ın verileri, TÜRGEV’in dört farklı tarihte aktardığı 3 milyon 330 bin dolar ile Ensar Vakfı’nın üç farklı tarihte aktardığı 2,9 milyon doların (toplam 6,3 milyon dolar) lobi faaliyetleri için kullanıldığını ortaya koydu.
Lobi faaliyetleri için en çok harcama yapan ikinci kurum ise ise AKP’nin ABD Temsilciliği oldu. AKP ABD Temsilciliği lobi faaliyetleri için 2024 boyunca 5 milyon 54 bin dolar (181,9 milyon TL) harcadı.
GEÇEN SENENİN ALTINDA KALDI
Geçen sene olduğu gibi bu yıl da devlet dışı kurumların lobi harcaması, hükümet harcamalarına fark attı. Devlet dışı kurumlar 12.7 milyon dolar harcarken hükümete bağlı kuruluşlar 875 bin dolar harcadı.
Toplam lobi harcaması ise geçen yılın altında kaldı. FARA verilerine göre geçen sene lobi şirketlerine yaklaşık 20 milyon dolar ödenmişti.
FARA SİSTEMİ
1938’de yürürlüğe giren FARA yasası kapsamında ABD Adalet Bakanlığı, lobi faaliyetinde bulunan kurumları ‘yabancı temsilciler listesine’ kaydediyor.
ABD’de faaliyet gösteren STK’ler veya devlet organları da bu yasa kapsamında belli lobi şirketleriyle anlaşarak lobicilik faaliyetleri yapabiliyor ve bu kapsamda yapılan lobi harcamaları da kayda alınıyor.
Politikayı ve kamuoyunu etkileme girişimlerine ek olarak, FARA yabancı bir müvekkil adına turizm ve ticaret tanıtımı gibi faaliyetler için de kayıt gerektiriyor. Lobi faaliyetleri, politika dışı çıkarları desteklemeyi de kapsıyor.
VARLIKLARININ DEĞERİ YAKLAŞIK 100 MİLYON DOLAR
Öte yandan gelir ve vergi beyannamelerini yayınlayan araştırmacı gazetecilik kurumu Propublica’nın verilerine göre, geçen sene itibariyle TURKEN Vakfı’nın tüm varlıklarının toplam değeri 99.2 milyon dolar.
TURKEN VAKFI NE ZAMAN KURULDU?
TÜRKEN Vakfı’nı, iktidara yakınlığıyla bilinen ve 2016’da ortaya çıkan çocuklara yönelik cinsel istismar skandalıyla gündeme gelen Ensar Vakfı ile AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan öncülüğünde 1996’da kurulan ve kızı Esra Albayrak’ın yönetim kurulunda yer aldığı TÜRGEV birlikte kurmuşlardı.
Resmî adıyla ‘Turken Foundation Inc’, ABD Gelir İdaresi’nin resmi kayıtlarına göre ‘vergiden muaf eğitim kuruluşu’ statüsünde 2014’te kurulmuştu.
TURKEN Vakfı’nın 11 üyeden oluşan yönetim kurulunda AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kızı Esra Albayrak da yer alıyor. Vakfın yönetim kurulu başkanı ise Behram Turan.
VAKIF HAKKINDAKİ TARTIŞMALAR
2014’te kurulan TURKEN Vakfı, Türkiye’nin gündemine 2017’de girmişti. 2017 yılının aralık ayında, Kızılay üzerinden Ensar Vakfı’na ve oradan TURKEN Vakfı’na aktarılan 8 milyon dolarlık ‘bağış’, uzun süre kamuoyu gündeminde yer almıştı.
Söz konusu para, BaşkentGaz’dan doğrudan TURKEN Vakfı’na aktarılmak yerine, Kızılay ve Ensar Vakfı aracı kılınarak iletilmişti. Para, Kızılay aracılığı ile gönderildiği için BaşkentGaz’ın o dönem vergi ödemediği ortaya çıkmıştı. Kızılay Başkanı Kerem Kınık ise bu gelişmelerin ardından, “Şirket, vergi kaçırmamıştır, vergiden kaçınmıştır” açıklamasını yapmıştı.
ABD’Lİ SİYASETÇİLERE BAĞIŞ
TURKEN Vakfı’nın Mali İşler Sorumlusu Memiş Yetim, 2016’da ABD’de başkanlık seçimi için yarışan Demokrat Parti adayı eski Dışişleri Bakanı Hillary Clinton’ın seçim kampanyası için 5 bin 400 dolar bağışta bulunmuştu.
Yetim, Clinton’ın yanı sıra şu an rüşvet ve yolsuzluk dahil 5 farklı suçlamayla yargılanan eski New York belediye başkanı Eric Adams’ın kampanyasına da 2 bin dolar bağış yapmıştı. Vakfın Yönetim Kurulu Başkanı Behram Turan da 2019 yılında Adams’a 2 bin dolar bağış yapmıştı.
