Avrupa Parlamentosu, Türkiye için bugüne kadarki en sert raporu kabul etti. Raporda Türkiye’nin medya, yargı bağımsızlığı ve insan hakları konusunda Kopenhag Kriterleri’nden uzaklaştığı vurgulandı.
Avrupa Birliği Türkiye Raportörü Kati Piri tarafından hazırlanan ve Avrupa Parlamentosu’na (AP) sunulan Türkiye raporu bugüne kadar görülen en sert eleştirilere yer verdi. AP’nin 375 kabul, 133 ret ve 85 çekimser oyla kabul ettiği raporda. Raporda ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü, hukukuk üstünlüğü ve yolsuzlukla mücadele konusunda hükümet ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ismen eleştirildi. Zehir zemberek rapordan bazı başlıklar şu şekilde:
“Anayasa Mahkemesi’ni ‘tanımam” diyen Erdoğan’ı kınıyoruz
AP, düşünce ve ifade özgürlüğü ile bağımsız medyanın Avrupa’nın esas değerleri olduğunu yineler, Can Dündar ve Erdem Gül’ün serbest bırakılmasını memnuniyetle karşılar ve Cumhurbaşkanı’nın Anayasa Mahkemesi’ne yönelik açıklamalarını kınar. Tutuklu gazetecilerin derhal serbest bırakılması çağrısı yapan AP, Türk liderliğindeki artan otoriter eğilimleri derin üzüntüyle karşılar. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Gül ve Dündar’ın tutuksuz yargılanmasını isteyen Anayasa Mahkemesi kararını ‘tanımadığını, saygı duymadığını ve karara uymayacağını’ açıklamıştı.
Yeni türkiye’nin kısa bir özeti
Konuyla ilgili görüştüğümüz Uluslararası İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. Gökhan Bacık, raporu “Avrupa’nın Türkiye’ye olan algısının bir resmi” olarak yorumladı. Bacık, “Kabul edilen rapor Türkiye’de yaşanan son 3-4 yıllık sürecin kısa bir özeti” dedi.
“Rapor Türkiye’nin fotoğrafı”
Uluslararası İlişkiler Uzmanı, gazeteci ve yazar Cengiz Aktar ise, “Raportör öncelikle bu raporla Türkiye’nin fotoğrafını çekip tüm dünyada yayınladı. Ama bu raporun herhangi bir yaptırımı da yok. Ancak iktidarın dediği gibi “Avrupa Birliğiyle işler çok iyi gidiyor, müzakereler hızlandı, vize kalkıyor” gibi hezeyanların sadece hezeyandan ibaret olduğunu bir kere daha bizlere hatırlatmış oldu” diye konuştu.
Bazı konularda övgü de var
Raporda neredeyse her satır eleştirilerle dolu olsa da Türkiye’ye yönelik övgüler de mevcut. Türkiye’nin Suriyeli mülteciler konusunda izlediği yaklaşım, AB açısından önemli bir stratejik ortak oluşu, dış politika ve güvenlik konularında AB ile Türkiye arasındaki diyaloğun yoğunlaştırılması pozitif şekilde not ediliyor.
Raporda neredeyse her satır eleştirilerle dolu olsa da Türkiye’ye yönelik övgüler de mevcut. Türkiye’nin Suriyeli mülteciler konusunda izlediği yaklaşım, AB açısından önemli bir stratejik ortak oluşu, dış politika ve güvenlik konularında AB ile Türkiye arasındaki diyaloğun yoğunlaştırılması pozitif şekilde not ediliyor.
Yolsuzlukla mücadelede tutarlı olunmalı
Yolsuzlukla mücadele Türkiye’nin önceliklerinden biri olmalı. Türk hükümeti yolsuzlukla her seviyede mücadele niyetinde olduğuna yönelik açık ve tutarlı sinyaller vermeli.
PKK silah bırakmalı operasyonlar orantılı olmalı
AP, terör örgütleri listesinde yer alan PKK’nın şiddete dönüşünü kınar ve haklı bulmaz. PKK silah bırakmalı, terörist taktiklerden vazgeçmeli ve beklentilerini barışçıl ve yasal yollarla dile getirmeli. Terörle mücadele operasyonları orantılı olmalı ve toplu cezalandırma halini almamalı. AP, PKK’nın güvenlik güçlerine ve sivillere yönelik saldırılarını güçlü şekilde kınar.Kadına karşı şiddetin çok yüksek düzeyde olması endişe verici. İlgili yasanın uygulanmasında eksik var.
AP, terör örgütleri listesinde yer alan PKK’nın şiddete dönüşünü kınar ve haklı bulmaz. PKK silah bırakmalı, terörist taktiklerden vazgeçmeli ve beklentilerini barışçıl ve yasal yollarla dile getirmeli. Terörle mücadele operasyonları orantılı olmalı ve toplu cezalandırma halini almamalı. AP, PKK’nın güvenlik güçlerine ve sivillere yönelik saldırılarını güçlü şekilde kınar.Kadına karşı şiddetin çok yüksek düzeyde olması endişe verici. İlgili yasanın uygulanmasında eksik var.
Aydınlara kovuşturma
Barış için bildiri imzaladıkları gerekçesiyle binden fazla akademisyenin sindirme ve kovuşturmaya uğraması üzüntü kaynağı.
Gazetelere yasadışı el konulmasını kınıyoruz
AP, çok sayıda gazeteye sert ve yasa dışı şekilde el konulmasını kınar. Türkiye, gazetecilere yönelik sindirmenin her türüne karşı eyleme geçmeli, gazetecilere yönelik her türlü saldırı ve tehdit soruşturulmalı, medya organlarına saldırılar aktif şekilde önlenmeli. Medya ve internette özgür konuşmayı perdeleyen gergin siyasi hava dağıtılmalı.
AP, çok sayıda gazeteye sert ve yasa dışı şekilde el konulmasını kınar. Türkiye, gazetecilere yönelik sindirmenin her türüne karşı eyleme geçmeli, gazetecilere yönelik her türlü saldırı ve tehdit soruşturulmalı, medya organlarına saldırılar aktif şekilde önlenmeli. Medya ve internette özgür konuşmayı perdeleyen gergin siyasi hava dağıtılmalı.
Seküler yaşam
tarzına saygı
AP, Avrupa değerlerine uygun olarak inanç temelliler kadar seküler olanlar için de farklı yaşam tarzlarına tam saygı gösterilmesi ve devlet ile dinin ayrı tutulmasının sürdürülmesi gereğinin altını çizer.
VİZESİZ AB İMKANSIZ
Piri, hükümetin “Haziran ayında kalkacak” dediği vizelerin durumu için “Son iki yıldaki ilerlemeye bakıldığında ve yasanın kısa bir sürede geçmesi gerektiği dikkate alındığında bu imkânsız gibi görünmektedir” şeklinde konuştu.
Türkiye’den jet yanıt:
Rapor yok hükmünde
Avrupa Birliği Bakanı Volkan Bozkır’dan Avrupa’nın Türkiye raporuna jet yanıt geldi. Bozkır, rapor için “Yok hükmünde sayacağız” dedi. Bakan, “Raporu, daimi temsilcimiz AP’ye iade edecek” şeklinde konuştu. BBC Türkçe’nin aktardığına göre Avusturya ziyareti sırasında basının sorularını yanıtlayan Bozkır, raporun iade gerekçesinin ise ‘Ermeni iddialarının tanınması talebi’ olarak gösterdi.
