Dünyadaki ülkelerin ekonomi, eğitim, adalet gibi alanlardaki performansının İslami değerlere ne derece uyduğunu ölçen ‘İslamilik Endeksi’nin 2024 sonuçları yayınlandı. 149 ülkenin değerlendirildiği endekste, İrlanda birinci sırayı alırken, 2022 sonuçlarına göre 100’üncü sırada olan Türkiye, İslami değerlere uyum açısından 9 basamak daha gerileyerek 109’unculuğa düştü. 2015’te yayınlanan endekste Türkiye’nin 65’inci sırada olduğu hatırlanacak olursa, 10 yılda 44 basamak kaybettiği görülüyor.
Amerika Birleşik Devletleri’nde Prof. Hossein Askari‘nin kurduğu İslamilik Vakfı tarafından 2015 yılından beri yürütülen çalışmada, nüfusunun çoğu Müslüman ülkeler arasında İslami değerleri en iyi temsil eden ülke olarak Malezya 41’inci sırayla yine başı çekiyor.
Önceki yıllara göre Endonezya (56), Arnavutluk (44), Kazakistan (68) olumlu yönde ilerlerken, İran, İsrail, ABD, Suudi Arabistan, Ürdün, Tunus, Azerbaycan gibi ülkelerin endekte önemli oranda gerilediği dikkat çekiyor. ABD 29’uncu sıradan 39’a, Suudi Arabistan 90’ıncı sıradan 100’e, Tunus 80’inci sıradan 88’e, İsrail 27’inci sıradan 57’ye gerilemiş durumda.
2024 yılı endeksinin sonuçlarını TR724’e değerlendiren Prof. Askari, en tepedeki ülkelerde yıllara göre önemli değişim olmadığını, Türkiye’nin kaydettiği gerilemenin özellikle insan hakları ve ekonomi alanındaki kötüleşen performansının sonucu olduğunu ifade ederek şöyle diyor: 10 yıl önce İslam dünyada hangi ülkeler ekonomik ve demokratik reformlarda örnek olabilir diye sorulsa, hiç düşünmeden Türkiye ve Malezya diye cevap verirdim. Maalesef Türkiye benim için büyük bir hayal kırıklığı oldu. Şimdi Malezya’nın yanına Endonezya’yı koyarım.” ABD ve İsrail’in ekonomi, demokrasi ve çatışmacı uluslararası ilişkileri nedeniyle endekste gerilediğini vurgulayan Askari, dünyada genel olsrak ptoriter eğilimlerin arttığı, ekonomide korumacılığı yükseldiği, uluslararası ilişkilerin kural temelli olmaktan uzaklaşıp kuralsızlığa doğru yöneldiğini belirtiyor.
Prof. Askari, bir süre önce kendisiyle yaptığımız röportajda, böyle bir endeksi niçin geliştirdiklerini, şu ana kadar Müslüman ülkelerden ve Batı’dan gelen tepkileri, İslam ülkelerinin geri kalmasında dinin rolüne dair doğru bakışın nasıl olması gerektiğini anlatmıştı.
İslamilik Endeksi nasıl hesaplanıyor?
İslamilik Endeksi, devlet yönetimindeki uygulamaların İslami değerlerle ne kadar uyumlu olduğunu inceliyor. Çalışmayı yürüten araştırmacılar, endeksi sadece nüfusunun büyük kısmı Müslüman olan ülkelerle sınırlı tutmuyor. Liste oluşturulurken dört ana kategoride puanlama yapılıyor:
-Ekonomi
-Adalet ve yönetim
-İnsan hakları ve siyasi haklar
-Uluslararası ilişkiler
İslamilik Vakfı bünyesinde birkaç gönüllü akademisyenin gayretleri ve az sayıdaki sponsorun mali desteğiyle yürütülen proje, son dönemde Müslüman dünyada gölgede kalmış olan İslamiyetin asıl değerlerine vurgu yaparak daha anlaşılabilir hale gelmesini, güçlü kurumlar için referans noktası oluşturmayı ve devletlerin gelişimini takip etmeyi hedefliyor.TR724.COM
