Burak Akif CAN- ZAMAN Avustralya
Türkiye’de tarım, gıda, sanayi ve eğitim alanlarında yaptığı yatırımlarla yüzlerce kişiye istihdam sağlayan Konya merkezli iş insanı Soner Cesur, mal varlığına el konulmasının ardından Romanya’da sıfırdan kurduğu yeni hayatı ve kısa sürede elde ettiği başarıyı anlattı. Tutunanlar Kanalı’nda yayımlanan ve Ahmet Daştan’ın sorularını yanıtlayan Cesur, yaşadığı hukuksuzluklara rağmen üretimden ve insana yatırım anlayışından vazgeçmediğini vurguladı.
Bir dönem devlet protokolünde ödül alan, üniversite ve hastane projelerinde öncü rol üstlenen Cesur, geçmişte eğitim faaliyetlerini “Türkiye’nin dünyaya açılan yüzü” olarak tanımlayan siyasi söylemlerle bugün gelinen nokta arasındaki sert çelişkiye dikkat çekti.
“Bir gecede terörist ilan edildik” sözleriyle yaşadığı süreci özetleyen Cesur, Türkiye’de mallarının gasp edilmesine rağmen Romanya’da tarım, un ve gıda sektörlerinde yeniden ayağa kalkarak onlarca kişiye istihdam sağladığını, hedefinin ise bu başarıyı büyütmek olduğunu dile getirdi.
■ Sizi daha yakından tanıyabilir miyiz? Soner Cesur kimdir?
1968 yılında Konya’da doğdum. Babam da dedem de esnaftı. Liseden sonra üniversite eğitimimi uzaktan tamamladım. 18 yaşından itibaren babamla birlikte çalışmaya başladım. Hayatım ticaretle başladı ve hep ticaretle devam etti.
■ Türkiye’de mal varlıklarınıza el konulması sizi nasıl etkiledi?
Bu yaşanmadan anlaşılacak bir şey değil. Çok zor bir süreç. Ama insan ya doğru tarafta durur ya da yanlışta. Şükürler olsun ki Allah kalbimize korku koymadı. Mallarımızı kaybettik ama duruşumuzu kaybetmedik. Türkiye’de kaybettik, Romanya’da yeniden işimize devam ediyoruz.
■ Türkiye’de iş hacminiz ne düzeydeydi?
Türkiye’nin en büyük hububat tüccarlarından biriydik. 210 çalışanımız vardı. 5–6 limandan buğday ve mısır ithalatı yapıyorduk. Konya’da buğday ve arpa alıp tüm Türkiye’ye satıyorduk.
İki un fabrikamız vardı, yurt içi ve yurt dışına satış yapıyorduk. Tohumculuk, lisanslı depoculuk, tavuk çiftlikleri, süt hayvancılığı ve lojistik faaliyetlerimiz vardı. Yani tarım ve hayvancılığın her alanındaydık.
■ Yurt dışına çıkış süreci nasıl başladı? Sizi buna ne zorladı?
Bu süreç 2014’te başladı. Eğitim faaliyetlerine destek vermek baskı altına alındı. Oysa bir ülke eğitimle gelişir. İmkânı olmayan çocuklar için burs veriyorduk.
17–25 Aralık sürecinden sonra suçluyu yakalayanların hapse atıldığını görünce sorgulamaya başladık. “Bu ülke demokrasiden uzaklaşıyor” dedik. 2015 Mayıs’ında bir süreliğine yurt dışına çıkmaya karar verdik ve Romanya’ya geldik.
■ Siz yurt dışına çıktıktan sonra Türkiye’de neler oldu?
Konya merkezli bir operasyon yapıldı. Polisler ve iş insanları dosyaya eklendi. Üniversite, hastane, burs yaptığımız için suçlandık.
Yeni Şafak gazetesi “Şantaj Çetesi” başlığıyla haber yaptı, fotoğrafımı yayımladı. Dava açtım. Oysa Konya’da 70 milyon dolara yaptığımız, 400 yataklı üniversite hastanesine devlet tek kuruş katkı vermemişti.
■ O dönem devlet yetkilileriyle ilişkiniz nasıldı?
Dönemin Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Akyürek, “Üniversite, okul, yurt için geldiniz ama kendiniz için hiç gelmediniz” dedi.
Her şeyi kendi imkânlarımızla yaptık. Önümüze sunulan arsaları bile “ileride yanlış anlaşılır” diye kabul etmedik. Siyasi ya da maddi beklentimiz olmadı.
■ Buna rağmen “Her istediklerini aldılar” denildi. Ne diyorsunuz?
Tam tersine. Biz istemedik. Ne yaptıysak Allah rızası için yaptık. Alkış için değil. Konya’daki tüm siyasi aktörler evimize gelir, üniversite projelerini konuşurdu.
300 üniversite öğrencisine burs verdik, iş dünyasında sosyal sorumluluklarımızı yerine getirdik.
■ Mal varlıklarınıza el konulma süreci ne zaman başladı?
Ağustos 2015’te fotoğrafım “arananlar” listesinde yayımlandı.
2 Ağustos 2016’da şahsi mallarıma, Eylül 2016’da şirketlere el konuldu. Banka soymadım, devleti dolandırmadım. Yurt dışına çıktıktan sonra 23 bankaya 50 milyon dolar borç ödedim.
■ Bu tabloyu nasıl tanımlarsınız?
Eğitime bağış yapan birinin mallarının satılması dünyada nerede var? Bunun izahı yok. Basın, sivil toplum, iş dünyası… Hepsi sistematik biçimde yok edildi.
■ O dönemde devlet protokolünde yer alan isimler vardı.
Evet. O yıllarda Ahmet Davutoğlu Dışişleri Bakanıydı. Türkçe Olimpiyatları’nda birlikteydik.
“Türklerin üçüncü büyük yürüyüşü eğitim faaliyetleridir” dedi. Yemen’de okul açılışında, “Şehitlerin kanı ne kadar kıymetliyse bu okulun alın teri de o kadar kıymetlidir” dedi.
Bugün gelinen nokta çok acı. Makam için buna değer mi?
■ Romanya’daki hayatınız nasıl şekillendi?
Büyük maddi kayıp yaşadık ama aile huzuru kazandık. Çocuklarımız iyi eğitim aldı. Romanya halkının hoşgörüsünü gördüm. Bize “kardeşim” diyorlar. Kendimizi yabancı hissetmiyoruz.
■ Romanya’da iş hayatını nasıl yeniden kurdunuz?
Önce inşaat yaptık. Sonra un fabrikası satın aldık. 4 yıldır işletiyoruz.
Şu an 50 çalışanımız var. Hedefimiz 150, ardından 500. Yıllık 50 bin ton buğday işliyoruz, hedef 200 bin ton.
■ Çalışma prensibiniz değişti mi?
Hayır. Türkiye’de nasıl yaptıysak burada da öyle. Çalışan gerçek maaş alır, sigortası tam yatar. İnsan bizim için maliyetten önce gelir.
■ Yurt dışında iş kurmak zorunda kalanlara ne tavsiye edersiniz?
Çok zengin olma hayaliyle yola çıkmasınlar. Dürüst olsunlar, sözlerinin arkasında dursunlar. Hukuka uysunlar.
Bizim dünya çapında bir ağımız var. Bir telefonu kaldırıp her ülkede bir dosta ulaşabiliyoruz.
■ Son olarak ne söylemek istersiniz?
Türkiye’de zor durumda olan binlerce aileye ulaşmak isterdim. İmkânlarımız sınırlıydı ama gönlümüz geniş. İnşallah daha çok insana dokunacağız.
