‘Ford Australia’ ülkenin en büyük üç otomobil üreticisinden ilk sırada geleniydi. 2013 yılında kapanma sinyali verdi. 7 Ekim Cuma günü ise efsane model mavi renkli Falcon XR6’nın sonuncusunun yapılması ve üretim bandından indirilmesi ile fabrikaya kilit vuruldu. Sırada önümüzdeki yıl kapanacak olan sektörün kalan iki devi olan Holden ve Toyota var.
Dünyanın en büyük otomotiv üreticilerinden Ford, 2013’de kapanma sinyali vermeden önce son beş yılda yaklaşık 580 milyon dolar zarar ettiğini açıklamıştı. Avustralya’da bir yılda yaklaşık 1 milyondan fazla araç satılıyor. Ancak pazarda yerli üretilen araç satışlarının 2005 yılında 389 bin iken 2012 yılında 221 bine kadar düşmesi, ülkedeki işçi maliyetleri ve dolar kurunun yüksek oluşu gibi bir çok nedenden dolayı, Avustralya’daki iki fabrikasını kapatacağını, 2013 yılında duyuran ilk marka olmuştu Ford.
Ford’dan yapılan açıklamalara göre; doların değer kazanması nedeniyle, ülkede üretim Avrupa’dan 2, Asya’dakinden ise; yaklaşık 4 kat daha fazla maliyet getiriyor. Holden’in de 2017’de faaliyetlerine son verme kararını açıkladığı yıl, otomotiv sektörünün geleceği o zamandan büyük krize girdi. Yerli marka Holden de, uzun yıllardan beri Avustralya’da üretim yapıyordu. Holden’in Commodore modeli de Ford Falcon gibi efsanevi bir marka.
Holden’in sahibi konumundaki General Motors’un, 2017’de otomobil üretimine son vereceklerini ilan ettiğinde, dönemin Başbakanı Tony Abbott, bundan etkilenecek sektörlerle ilgili bir dizi tedbirlerin alınacağını söylemiş ve kapatma kararını, Avustralya imalat sanayii açısından kara bir gün olarak değerlendirmişti. Abbott: “Önümüzde daha güzel günler var. Bu benim kararlılığımdır. Toplumumuzun gücünün devamlılığı ve gelişimini emin kılmak için Avustralya halkı ile birlikte çalışacağız.” diyerek otomotiv sanayinin bu duruma düşmesinden İşçi Partisi Hükümeti ve eski Başbakan Julia Gillard’ı sorumlu tutmuştu. Ancak zaman Abbott’ı haklı çıkarmadı. Hükümetin otomotiv sektörünü ayakta tutmak için yapmış olduğu katkılar da bir işe yaramadı. Ve maalesef otomotiv endüstrisinin ülkede yavaş yavaş yok oluşunu üzüntüyle izliyoruz.
Ford ABD’nin eski patronu Jac Nasser, o yıllardaki işçi çıkarmaları nedeniyle Avustralya otomobil imalat sektörünün çöküşünün kaçınılmaz olduğunu söylemişti. Sektördeki ilk çöküş ise 7 Ekim Cuma günü Geelong ve Broadmeadows’taki üretim tesislerini kapatan Ford Avustralya ile başladı. Dile kolay 90 yıllık fabrika. Nesilden nesile çalışan işçileri barındırmış bünyesinde. Broadmeadows’taki fabrika adeta Türk toplumunun bu semte yerleşmesine vesile olmuş. Toplumumuz ve göçmen olarak gelen diğer tüm etniklere kapılarını açmıştı, bu asırlık tesis. Çalışanlar, adeta Ford’la et ve tırnak gibi olmuşlardı. Şimdi ise bu ayrılığı, istisnasız herkes üzüntüyle karşılıyor. Bir zamanlar sürekli işçi ihtiyacı olduğundan ve nitelikli şartlar aranmadığından dolayı bu fabrikaların kapısı herkese açıktı ve özellikle göçmen aileler ülkeye gelir gelmez kolayca iş bulabiliyorlardı. Ford’un kapandığı son gün halen 25-30 yıldır çalışan toplum üyelerimiz de vardı işini kaybedenler arasında. Çalıştıkları sırada zaman zaman sunulan işten çıkma tazminatı ile ayrılanlar veya birikimi ile başka işlere atılanların sayısı da az değil. Crazy John telefon firmasını kurarak başarısı ile Avustralya’nın ‘40 yaşın altındaki en zengini’ ünvanını alan rahmetli Mustafa İlhan bile okul tatilini değerlendirmek için kısa süreliğine Broadmeadows Ford Fabrikası’nda çalışarak harçlığını çıkarmış. Bu nedenle Ford Fabrikası’nın Türk toplumunun nezdinde ayrı bir yeri var. Ayrıca, fabrikanın karşısındaki Fordgate olarak bilinen alışveriş merkezi de, Türk girişimciler için iyi bir gelir kapısı oldu. Ford işçilerinin öğle yemeği için tercih ettiği bu merkezin, aynı zamanda Türk mutfağı ve damak tadının da tanıtımına önemli bir katkısı olduğu kanaatindeyim.
1925 yılından beri Avustralya’da üretim yapan ülkenin otomotiv devi Ford’un 2013 yılında yaptığı açıklama ile yaklaşık 1200 kişinin işsiz kalacağı söylenmişti. O günlerde ‘Ford’un kararının kıtada üretim yapan General Motors ve Toyota’yı da etkilemesi bekleniyor’şeklinde haberler yapıldı. Ve yazıldığı gibi de oldu. Önümüzdeki yıl bu iki firma da sektörden çekilecek. 1963 yılında Avustralya’da araç üretimine başlayan Toyota, 2017 yılında kapanacak. Fabrikada çalışan 4 binden fazla kişi mağdur olacak. Avustralya’da 55 bin kişiye istihdam sağlayan otomotiv sektörünün gidişinin, yan sektörlerle birlikte 100 bini aşkın kişiyi etkileyeceği tahmin ediliyor. Bu da büyük bir kayıp demek. Otomotiv sektörünü etkileyen bu büyük krizin başka endüstrilerde de yaşanmaması temennimiz. Tabi bu temenniyle birlikte, hükümetlerin de bundan bir ders çıkararak başka mağduriyetlerin yaşanmaması için gerekli tedbirleri alması çok önemli. z.polat@yepyeni.zamanaustralia.com.au
