Justice Square, AİHM’in 15 Temmuz sonrası Türkiye kararlarını derleyen bir rapor yayımladı. Rapor, Türkiye’de Hizmet Hareketi gönüllülerine yönelik uygulanan hukuksuzluğun büyüklüğünü gözler önüne seriyor.
15 Temmuz’un ardından yürütülen hukuksuz soruşturma, gözaltı, tutuklama ve yargılama süreçlerine ilişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) Türkiye aleyhine verdiği hak ihlali kararları, Justice Square tarafından hazırlanan kapsamlı bir çalışmada bir araya getirildi. Vakıf tarafından yayımlanan kitapçıkta, AİHM’in bugüne kadar verdiği ihlal kararlarının özeti ile bu kararların ortaya koyduğu temel hukuki tespitlere yer verildi.
Çalışmada, 17/25 Aralık yolsuzluk soruşturmalarının ardından başlayan ve 15 Temmuz’dan sonra devlet politikası haline geldiği belirtilen uygulamalar nedeniyle on binlerce kişinin temel hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiği ifade edildi. Özellikle 15 Temmuz sonrasında başlatılan soruşturmalar kapsamında gerçekleştirilen gözaltı, tutuklama ve yargılamalarda ciddi hukuksuzlukların yaşandığı vurgulandı.
“İç hukukta etkili başvuru yolu kalmadı”
Raporda yer verilen değerlendirmeye göre, evrensel hukuk ilkeleri ile Anayasa ve yürürlükteki yasalara aykırı olduğu belirtilen uygulamalar nedeniyle mağdurların temel hak ve özgürlüklerini iç hukuk mekanizmaları aracılığıyla koruyabilmesi veya uğradıkları hak ihlallerini giderebilmesi fiilen imkânsız hale geldi. Çalışmada, başta Anayasa Mahkemesi olmak üzere yüksek yargı organları ve yerel mahkemelerin etkili iç hukuk yolu olma niteliğini kaybettiğinin altı çizilirken, yargı sisteminin yapılan yapısal değişiklikler sonucunda siyasi iktidarın etkisi altında işlediği yönünde değerlendirmelere yer verildi.
Binlerce başvuru AİHM’e taşındı
İç hukuk yollarından sonuç alamadığını belirten çok sayıda mağdurun Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne başvurduğu belirtilen çalışmada, AİHM’in başvuruları istenilen hızda olmasa da karara bağlamaya başladığı ifade edildi.Mahkemenin bugüne kadar verdiği kararların ağırlıklı olarak kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı, adil yargılanma hakkı, ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü ile diğer temel hak ve özgürlüklere yönelik müdahaleleri konu aldığı belirtildi.
8 binin üzerinde başvurucu hakkında ihlal kararı
Justice Square’in derlediği verilere göre, Temmuz 2026 itibarıyla AİHM, birleştirilmiş dosyalar kapsamında toplam 8 bin 56 başvurucuyu ilgilendiren 114 ihlal kararı verdi. Mahkeme, söz konusu kararlarla birlikte toplam 20 milyon 672 bin 440 euro tazminata hükmetti.
Kararların özeti kitapçıkta toplandı
Justice Square, hazırladığı çalışmanın amacının 15 Temmuz sonrasında yaşanan süreç nedeniyle hak ihlaline uğradığını belirten kişilerin hukuk mücadelesine katkı sunmak olduğunu belirtti.Vakıf tarafından hazırlanan kitapçıkta, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Türkiye hakkında verdiği ihlal kararlarının özetleri ile bu kararların evrensel hukuk ve anayasal güvenceler açısından ortaya koyduğu temel tespitler bir araya getirildi.
Çalışmanın sonunda, Türkiye’de yaşanan hak ihlallerinin en kısa sürede sona ermesi temennisine yer verilirken, yayımlanan derlemenin hukukçular, araştırmacılar ve hak ihlallerine ilişkin süreçleri takip edenler için faydalı bir kaynak olmasının hedeflendiği ifade edildi.
