Türkiye’de yaşanan insan hakları ihlalleri ve soykırıma varan hukuksuzluklar BM’nin raporlarına girmeye devam ediyor.
Son olarak 7 BM özel raportörü tarafından, Hizmet Hareketi mensubu olduğu ileri sürülen kişilere yönelik toplu gözaltılar ve tutuklamalarla ilgili hazırlanan rapor, Türkiye hükümetine gönderildi. Raporda, Türkiye’de Hizmet Hareketi mensuplarına yönelik sistematik ve toplu tutuklamaların yaşandığı, terörle mücadele mevzuatının kötüye kullanıldığı ve insanların ‘yasal’ eylemlerinin ‘terör suçu’ gibi gösterildiği belirtiliyor.
AKP hükümetine gönderilen mektubun girişinde, “Bu itibarla, terörle mücadele mevzuatının kötüye kullanılması suretiyle Gülen Hareketi ile bağlantılı olduğu iddia edilen kişilere yönelik sistematik baskı tedbirleri ve bu tedbirlerin sivil toplum, insan hakları savunucuları, siyasi muhalifler ve gazeteciler üzerindeki etkileri hakkında edindiğimiz bilgileri Ekselansları Hükümetinizin dikkatine sunmak isteriz . Bu tedbirler şunları içermektedir: (i) toplu tutuklamalar, gözaltılar ve adli kontrol kararları; (ii) sınır ötesi gözaltılar; (iii) terörist “gri listelerin” genişletilmesi; ve (iv) gözetim yetkilerinin kötüye kullanılması.” deniliyor ve ardından çocukların bile birlikte ders çalıştıkları için ‘terör’ suçlamasıyla yargılandığına dikkat çekiliyor:
“7 Mayıs 2024 tarihinde İstanbul’da 16 çocuk ve 34 yetişkinin özgürlüklerinden mahrum bırakıldığı bildirilmektedir. Tutuklama emirleri ve polis baskınları, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından, bu çocukların Gülen Hareketi öğrencileri olduğu ve ailelerinden, öğretmenlerinden ve arkadaşlarından maddi destek aldıkları gerekçesiyle çıkarılmıştır.
Çocuk tutukluların 16 saat boyunca polis sorgusu için gözaltında tutulduğu ve avukat erişiminden mahrum bırakıldığı belirtilmiştir. Ayrıca, bu çocukların yiyecek verilmediği, psikolojik baskıya maruz kaldığı, fiziksel işkence gördüğü ve dış dünya ile diğer tutuklularla iletişimlerinin kısıtlandığı ifade edilmektedir. Özellikle bazı çocukların, “kan tükürecek şekilde dövülmekle” tehdit edildiği bildirilmiştir.
Yetişkin tutuklular dört gün boyunca gözaltında tutulmuş ve benzer koşullara maruz kalmıştır. Özellikle, Parkinson hastalığı, yüksek tansiyon ve diyabet gibi önceden mevcut sağlık sorunları bulunan tutuklular yeterli tıbbi bakım alamamıştır. Ayrıca, bazı kadın tutukluların bebeklerine annelik yapması veya emzirmesi engellenmiştir.
Birçok yetişkin, çocuklarının Gülen Hareketi öğrencisi olduğu iddiasıyla onlara maddi yardım ve destek sağlamak suçlamasıyla terörle mücadele mevzuatı kapsamında suçlanmıştır. Bazı durumlarda, bu destek sağlama eylemleri Gülen Hareketi ile ilgisiz faaliyetleri de içermekteydi; örneğin, kira yardımı yapmak, İngilizce öğretmek veya öğrencileri evlerine davet etmek gibi.
18 Ekim 2022’den bu yana, Gülen Hareketi ile bağlantılı olduğu düşünülen kişilere maddi destek sağladıkları şüphesiyle en az 2.500 kişinin gözaltına alındığı tahmin edilmektedir.
7 Ekim 2024 tarihinde Türkiye’ye gönderilen ‘iddia’ mektubunda önemli tespit ve değerlendirmeler var. 7 Ekim’de gönderilen mektup, Türkiye’nin cevabı ile birlikte 6 Aralık 2024 tarihinde yayımlandı.
Sistematik zulüm ve zorla kaçırmalar da mektuba girdi
Mektupta insanların ‘zorla kaçırılması ve kaybedilmesi’ konusuna da değiniliyor:
2020 yılında yapılan TUR 5/2020 iletişiminde dile getirilen endişeleri tekrar ederek, Türkiye hükümetinin Gülen Hareketi ile bağlantılı Türk vatandaşlarına yönelik sistematik bir şekilde devlet destekli yurtdışı kaçırma ve zorla geri gönderme uygulamalarına devam ettiğini ifade ediyoruz. Bazı durumlarda, bu uygulamalara maruz kalan kişilerin zorla kaybedildiği bildirilmiştir. Ayrıca, Türkiye hükümetinin, terörle mücadele ve uluslararası suçlarla mücadeleye dair geniş ve belirsiz ifadeler içeren ikili güvenlik işbirliği anlaşmalarını birçok ülke ile imzaladığı yönünde raporlar bulunmaktadır. Bu anlaşmaların, “güvenlik riski” olarak görülen kişilerin üçüncü ülkelerden sınır dışı edilmesine veya kaçırılmasına olanak sağlamak amacıyla tasarlandığı iddia edilmektedir.
Birleşmiş Milletler Özel Raportörlerinin bu detaylı iddia mektubu, özellikle Hizmet Hareketi ile bağlantılı olduğu iddia edilen bireylere yönelik Türkiye’deki sistematik baskıyı ortaya koyuyor.
İnsanlar ‘terörist’ olarak etiketleniyor
Türkiye hükümeti, siyasi muhalifleri, yargıçları, avukatları, insan hakları savunucularını ve gazetecileri “terörist” olarak nitelendirerek, yakalanmaları karşılığında para ödüllerinin açıklandığı kamuya açık internet sitelerinde listelemiştir. Bu listelemelerin makul gerekçelere dayanmadığı anlaşılmaktadır. Bu tür listelemelerin, siyasi aktivistleri tehlikeye atmayı ve onların ve diğer bireylerin temel hak ve özgürlüklerini kullanmalarını caydırmayı amaçlayan kasıtlı önlemler olduğu değerlendirilmektedir.
Gerçekten de, “terörist” olarak etiketlenen kişilerin kimlik bilgileri, fotoğrafları ve ilişkilendirildikleri örgütler, İçişleri Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü’nün internet sitelerinde mevcuttur. Bu listelemeler ayrıca, İçişleri Bakanlığı’nın sosyal medya platformu “X” üzerindeki resmi hesabı aracılığıyla da yayılmaktadır.
Yüksel Yalçınkaya kararına atıf var!
Mektupta AİHM’nin Türkiye’yi mahkum ettiği Yüksel Yalçınkaya kararına da atıf var. ByLock verilerinin sağlıklı olmadığı üzerinde özellikle duruluyor:
TUR 3/2024 iletişiminde ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Yüksel Yalçınkaya v. Türkiye (No. 15669/20) davasındaki kararında dile getirilen endişeleri yineliyoruz. Bu endişeler, Milli İstihbarat Teşkilatı’nın (MİT), 2016 yılında 6532 sayılı Kanun’un (2014) 3. maddesi (“MİT Kanunu”) kapsamında, Gülen Hareketi hakkında bilgi toplamak amacıyla şifreli mesajlaşma uygulaması ByLock’un ana sunucusuna erişim sağlamasıyla ilgilidir. MİT tarafından elde edilen veriler, her kullanıcının ByLock sunucusuna bağlanırken kullandığı IP adreslerini ve 15 milyon çözümlenmiş kullanıcılar arası mesajı içermektedir.
Bu verilerin yönetimi güvenli olmamış, polis personeli tarafından verilerde çıkarma ve değiştirme işlemleri yapılmış ve yanlış IP adresleri nedeniyle ByLock uygulamasıyla ilişkilendirilmeyen kişilere dair hatalı kayıtlar oluşturulmuştur. Ayrıca, yaygın olarak kullanılan ve proxy IP adresleri üzerinden çalışan internet yönetim sistemleri nedeniyle IP adresleri yanlış şekilde ilişkilendirilmiştir. Kayıtlarda şu gibi anormallikler tespit edilmiştir: mantıksız oturum olayları, önemli mesaj teslimi gecikmeleri ve mesaj içerik kayıtlarında sorunlar.
MİT tarafından Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’na aktarılan ByLock verilerinin analizi, Terörle Mücadele Kanunu’nun 3713 sayılı hükümleri çerçevesinde binlerce polis soruşturmasına ve tutuklamaya yol açmıştır. Ancak çoğu durumda, ByLock uygulamasındaki kullanıcı iletişimlerine ilişkin somut kanıtlar sunulmamış, yargı makamlarının verilere erişim talep etme yetkisi ise MİT Kanunu’nun 11. maddesi ile sınırlı kalmıştır.
Mahkemelere, talep üzerine “ByLock Sorgu Modülü Tutanakları” veya “ByLock Tespit veya Değerlendirme Tutanakları” adlı ham ve eksik veriler içeren belgeler sunulmaktadır. Bu belgeler, sanığa özgü olmamakta ve uzman incelemesi olmadan anlaşılmaz bir nitelik taşımaktadır.
İnsan kaçırmalar da BM’nin takibinde!
Mektupta, Türkiye hükümetinin yurt dışından haydut gibi insan kaçırması konusunda da önemli tespit ve değerlendirmeler yer alıyor. Uluslararası hukuk hatırlatılıyor. Yapılanın ‘zorla kaybetme’ olduğu anlatılıyor:









