DEVA Partisi’nin, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası yayımlanan Kanun Hükmünde Kararnameler (KHK) ile kamu görevinden ihraç edilen kişilerin yaşadığı mağduriyetlerin araştırılması için Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunduğu araştırma önergesi, AKP ve MHP milletvekillerinin oylarıyla reddedildi.
Önergenin gerekçesinde, OHAL sürecinde hukukun temel ilkelerinin ihlal edildiği, “iltisak” ve “irtibat” gibi muğlak kavramlarla yüz binlerce kişinin yargı süreci işletilmeden kamu görevinden ihraç edildiği vurgulandı. DEVA Partisi, ihraçların sosyal ve ekonomik yıkımlara yol açtığını belirterek, “Hiçbir zorlu koşulun adaletsizlik için mazeret olamayacağı açıktır” ifadelerini kullandı.
Reddedilen önergesinin gerekçesinde “Bir yandan F.TÖ ile mücadeleye devam etmenin demokratik hukuk devletinin asli bir görevi olduğunu vurgularken, bir yandan da adaletin ince işçilik gerektiren zorlu bir arayış olduğu unutulmamalıdır. Hiçbir zorlu koşulun adaletsizlik için mazeret olmayacağı açıktır” ifadeleri yer aldı.
TBMM Başkanlığına sunulan önergenin gerekçesi şöyle:
“Hain darbe girişimi sonrası alınan tedbirler, öngörülen amaçların ötesine geçerek geniş çaplı ve kalıcı mağduriyetlere yol açtı”
“15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleştirilen menfur darbe teşebbüsü, ülkemiziçin derin ve yıkıcı sonuçlar doğurmuş, devletimiz bu hain girişimi bertarafetmek amacıyla olağanüstü hâl (OHAL) ilan etme yoluna gitmiştir. Başlangıçtaülke güvenliğini sağlama ve darbe girişimiyle bağlantılı unsurları bertarafetme amacı taşıyan bu süreçte, ilki 23 Temmuz 2016 tarihinde olmak üzeretoplam 32 adet Olağanüstü Hâl Kanun Hükmünde Kararnamesi (OHAL KHK’sı) yayımlanmış ve birtakım tedbirler alınmıştır. Ancak bu tedbirler, öngörülenamaçların ötesine geçerek geniş çaplı ve kalıcı mağduriyetlere yol açmıştır.”
“130 BİNİN ÜZERİNDE KİŞİ İDARİ VE YARGISAL SORUŞTURMA OLMADAN İHRAÇEDİLDİ”
“OHAL KHK’larının ekli listelerinde yer alan 130.000’in üzerinde kişi, herhangibir idari veya yargısal soruşturma işlemine tabi tutulmaksızın, terörörgütleriyle üyeliği, mensubiyeti, iltisakı ya da irtibatı olduğu gerekçesiylekamu görevinden ihraç edilmiştir. Ne var ki, ihraçların büyük bir çoğunluğu“irtibat”, “iltisak” gibi muğlak ve keyfi gerekçelerle yahut da 2022 yılındaAnayasa Mahkemesi tarafından Anayasa’nın 13., 20., 36., 38. ve 118. maddelerine aykırı bulunarak iptal edilen “üyelik ve mensubiyet” gibinedenlerle gerçekleştirilmiştir.”
“HUKUK GEREKLERİNE RİAYET EDİLMEDİ”
“OHAL KHK’ları ile doğrudan ya da dolaylı olarak alınan ihraç kararlarınınbüyük bir kısmı idari ya da yargısal bir muhakeme sürecinedayanmamaktadır. Örneğin, 18 bin 632 kişinin kamu görevine son verildiği701 sayılı KHK, 8 Temmuz 2018 tarihinde, iki yıl süren olağanüstü hâlin sonaermesinden sadece 11 gün önce Resmî Gazete’de yayımlanmış olsa dahi bukişiler de usulüne uygun bir soruşturmadan geçirilmemiştir. Dolayısıyla, olağanüstü hâlin başlamasından sona ermesine kadarki süreçte, hiçbir şekildehukukun gereklerine riayet edilmemiş, daha az sınırlayıcı tedbirlerdeğerlendirilmemiştir.”
“SAYISI DAHİ BİLİNMEYEN, BİNLERCE KİŞİ KAMU GÖREVİNDEN İHRAÇ EDİLMİŞTİR”
“Kişilerin bir daha kamu görevlisi olamayacakları şekilde kalıcı olarakuygulanan ihraç işlemlerini incelemek üzere kurulan ‘OHAL İncelemeKomisyonu’na yapılan başvuru sayısı 125.678’dir. Ayrıca Adalet Bakanlığı’nınverdiği sayılara göre 4.000’den fazla hakim ve savcı da kamu görevlerindenihraç edilmiştir. Benzer şekilde olağanüstü halin bitmesinden sonra da ihraçlardevam etmiş, 375 sayılı KHK’ya dayanarak sayısı dahi bilinmeyen, binlercekişi kamu görevinden ihraç edilmiştir. Bu rakamların fazlalığı, alınan kararlarınne denli geniş bir kitleyi etkilediğini ve yaratılan mağduriyetin boyutunuaçıkça göstermektedir.”
“KARARLARIN DAYANDIRILDIĞI ‘İRTİBAT-İLTİSAT’ İFADELERİ MUĞLAK”
“Öte yandan ihraçların soyut gerekçelere dayandırılmasının etkisiyle çoksayıda hatalı karar ortaya çıkmıştır. Aleyhe delillere erişilememesi ve lehedelillerin ileri sürülememesi, ihraç kararlarına karşı yargı denetimininkapalı/güç olması, kamu görevinden çıkarma kararlarında uygulanankriterlerin belirsizliği ve keyfiliğe elverişliliği, kararların irtibat-iltisak şeklindemuğlak bağlantılara dayanarak alınmasının ve bu bağlantıların VenedikKomisyonu da söz konusu sürecin acil karar alınmasını gerekli kılabileceğinianlayışla karşılarken, olası bu acil kararın ‘geçici uzaklaştırma’ şeklinde olmasıve devamında adil bir yargı sürecinin işletilmesi gerektiğini belirterekmuhakeme sürecinin önemine dikkat çekmiştir.”
“9 YILDIR ON BİNLERCE KHK’LI KAMU GÖREVİNE İADE EDİLMEDİ”
“22 Mayıs 2017’de göreve başlayan OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu, yüzbinin üzerinde başvuruyu değerlendirmekle yükümlü olmasına rağmen, sürecin uzunluğu, şeffaflıktan uzak işleyişi ve adil yargılanma ilkesibakımından yarattığı sorunlar nedeniyle kamuoyunun haklı eleştirilerineneden olmuştur. Sonuç olarak aradan geçen 9 yıla rağmen, on binlerce KHK’lıhala kamu görevine iade edilmemiştir. Devam eden yargılamalar keyfîkararlarla sürdürülmekte; anayasal hakların kullanılması ve hukuka uyguneylemler bile ihraç gerekçesini haklı göstermek için kullanılmaktadır.”
“Bu bağlamda, OHAL KHK’ları ile görevinden ihraç edilen kişilerden hakkındaadli bir soruşturması bulunmayan, ceza soruşturması sonucunda hakkındatakipsizlik kararı verilen ya da mahkemelerde beraat eden kişilerin halagörevine iade edilmemesi hukuk devleti ilkesiyle ve Anayasa’da düzenlenenbirçok hükümle bağdaşmamaktadır.”
“KHK’LI AİLELER ÇIKMAZDA: BURSLARI KESİLDİ, ENGELLİ YAKINLARINAYARDIMLAR KESİLDİ, BANKA KARTLARI İPTAL EDİLDİ”
“Kamu görevinden çıkarılanlar, isimlerinin kamuya açıklanması, işe alınmama, işlerine son verilme ya da sigortasız şekilde çalışma, özel güvenlikşirketlerinde çalışamama, avukatlık yapılmasının engellenmesi gibi geçim sıkıntısı yaşamaya mahkum edilmiştir. Ayrıca, devlet tarafından kendilerine ve yakınlarına yapılan sosyal yardımların sonlandırılması, engelli yakınlarının yardımlarının kesilmesi, öğrenci burslarının kesilmesi ve devlet desteklerinin kesilmesi, burslardan ve desteklerden faydalanamama ve bursların ve desteklerin geri istenmesi, gayrimenkullere tedbir konulması, banka hesaplarının kapatılması, kredi kartı iptali gibi uygulamalar zaten zordurumda olan aileleri daha da çıkmaza sokmuştur.”
