Prof. Dr. Ülkü Doğanay’a göre Erdoğan giderek daha fazla hata yapıyor, İnce’nin siyasi zekası var, Akşener eril bir dil kullanıyor, Demirtaş seçmene “korkmayın” diyor.
Türkiye’de 24 Haziran’daki cumhurbaşkanlığı ve milletvekiliği seçimlerinin son dönemecine artık girildi. Karar zamanı yaklaşıyor. Seçmen meydanlarda ve ekranlarda izlediği adaylar arasından birini seçip kararını verecek. Peki vaatleriyle seçmenleri etkilemeye çalışan cumhurbaşkanı adayları ne kadar başarılı oldu? Hangi aday daha etkileyiciydi? Adayların seçim kampanyasındaki performanslarını Seçimlik Demokrasi kitabının da yazarlarından Prof. Dr. Ülkü Doğanay, DW Türkçe’ye değerlendirdi. İşte Doğanay’ın değerlendirmeleri:
Erdoğan giderek daha çok hata yapıyor
Recep Tayyip Erdoğan: “Hiç değiştirmediği klasik bir şablonu var. Konuşmalarının başlangıcında, gittiği yörelerin ağzını kullanıyor. Yerelin nabzını tutmayı iyi biliyor. Sahne performansı açısından düşüş yok. Ama giderek daha çok hata yapıyor, daha gergin. Seçmene konuşmaları arasında es veriyor. Susuyor, sorular yöneltiyor. Kendi icraatlarını bile anlatırken sorularla anlatıyor. Bütün miting boyunca dümdüz konuşma değil, seçmenle diyalog içinde ilerliyor. En temel stratejisi, marjinalleştirerek muhaliflerini siyaset alanının dışına atması. Bunu böyle kurduğu andan itibaren, muhalefete de gerek kalmıyor. Özellikle ‘Hizmet siyaseti yapıyoruz’ dediği noktada, yeni bir şey söyleyemiyor olmasının getirdiği bir açmaz var. Yeni proje olarak Millet Bahçesi ve kıraathanelerin çok önemli olduğunu savunmak durumunda kalıyor. Geçmiş seçimlerde, seçimlerin sonucundan daha emin ve istediği sonucu pekiştirmeye yönelik konuşmalar yapıyordu. Şu anda, deniz bitmiş duygusu yaratıyor ama önemli olan AKP seçmeninde ne yarattığı. Çünkü yeni seçmen devşirmekten çok, kendi seçmenini konsolide etmeye yönelik bir kampanya yürütüyor. Gençlere hitap etmiyor. Mizah hiç yok. Hedef gösterici, sert sözler var. Kutuplaştırıcı dil hala devam ediyor. Kılıçdaroğlu, ile yarıştığı dönemlerde mizahın siyaset içindeki yeri tartışılacak bir durumda değildi, ama İnce’nin mizahla gelmesi, Akşener’in kendisinde değil ama sosyal medya kullanımında mizahı kullanması Erdoğan için eksi unsurlar. Meydandaki heyecanı ayakta tutabiliyor ama bunun ötesinde daha geniş seçmenin ilgisini ayakta tutacak yeni malzeme ortaya koyamıyor. Hem yeni içerik yok hem yeni üslup yok. Eskisini sürdürüyor. Ama şartlar eskisi gibi değilken, yeni bir içerik ortaya koyamamak AK Parti’nin de en büyük açmazı.”
İnce’nin siyasi zekası var
Muharrem İnce: “Çok dinamik bir aday olarak karşımıza çıktı. Miting sahnesindeki performansı da dinamik. Erdoğan ve Akşener’i hep ceketle, İnce’yi beyaz gömlekle görüyoruz. Bunun bir anlamı var. Takım elbise ve ceket seçmenle aradaki mesafeyi gösteren semboldür. Ceket giymek, resmi protokolü temsil eder. Kolları kıvrılmış bir beyaz gömlek, mesafeyi ortadan kaldırmaya meyilli olduğunu gösterir. Bir kere diğerleri gibi popülist bir siyasetçi. ‘Ben’ dilini çok yoğun kullanıyor. Bunun ötesinde hep konuşuyor. Konuşmalarında, ‘Ben sizin için neyin iyi olduğunu biliyorum’ söylemi var. Güçlü, cumhurbaşkanlığının kendisine tanınan yetkileri kullanacağı, düşüncesini doğuruyor. AK Parti’den seçmen kotarmak hedefi varsa, bu işe yarayabilecek bir strateji. Ancak bir yandan da çatı adayı gibi düşünürsek, bu ürkütücü olabilir. Bana göre ‘Biz’ demeyi öğrenmesi gerekiyor. Mizahı seçmen üzerinde etkili oluyor. Hazırcevaplık da var. İnsanları gülümsetiyor ve kendisi de gülümsüyor. Televizyon programlarında daha doğaçlama konuştuğunu görüyoruz. Bir siyasi zekası ve yanında mizah duygusu var. Bu olmasa doğru yerde doğru şeyler söyleyemez. Kendisini konuşturuyor, videoları tekrar tekrar izleniyor. Sürprizli bir siyasetçi. Ne söyleyecek diye bekletiyor. Hazırcevaplığı, mizah yönü ve gençlere vaatleri açısından gençleri yakalıyor. İnsanlara on yıl sonrasının hayalini sunuyor. Gençlerin diline hitap edebilecek, onlarda karşılık bulabilecek şeyler söylüyor. Bu İnce için artı olacak. Hitap yeteneğinin geliştirilmesi lazım. Herkesi kucaklayan bir dil kullanıyor. Erdoğan’a cevap verme moduna girdiğinde dili negatife dönüşüyor. Erdoğan’a cevap vermeden önce daha pozitif bir dil kullanıyordu ve gelecek tasavvuru kuruyordu. Negatif dil giderek arttı. Seçmen bu negatif dilden yoruldu. Buna dikkat etmesi, seçim meydanında oyunu Erdoğan’ın kurmasına izin vermemesi gerekir. Miting sahnesinden işitme engelliler için işaret diliyle çeviri yapan birisi var. Bunu yapan tek aday Muharrem İnce. Özellikle eşitlikçi ve demokratik vaatler açısından hassas olan seçmen açısından bu bir artıdır. ”
Akşener’in dili eril
Meral Akşener: “Eril siyaset yapan bir kadın aday. Beden dilinden de anlaşılıyor. Hep bir kırmızı ceket giyiyor. Bunu partisinin milliyetçi çizgisiyle özleştiriyor. Partisinin renkleri mavi, sarı olduğundan, kırmızı ve beyazı vurgulamak için de hep böyle giyiniyor. Ama bir yandan da kadın olmanın getireceği başka bir siyaset sahneleme şansını ortadan kaldırmış oluyor. Hem hal ve tavır hem de giyim ve söylemleri eril. Türkiye’de siyaset çok erkek işi olarak algılandığı ve kendisi de sağ çizgide bir hareketin lideri olduğu için eril siyaset anlayışını sonuna kadar koruyor. Uzmanlardan oluşan ekip kurduğunu sık sık dile getiriyor. Siyasetin kendisi, uzmanların alanıymış gibi davranıyor. Vaatlerini dile getirirken rövanşist yanı da var. İnce’ye göre daha fazla sayıda vaatten söz ediyor. Kutuplaştırıcı dili o da Erdoğan’a karşı kullanıyor. Argolu bir dili var. Akşener’in mitinglerinde de seçmene sorular yöneltip dahil etmek yok. Mitinglerde mimik yok, ses tonu düz. Televizyon programlarında daha yumuşak konuşuyor. Konuşmalarında çok ciddi bir ton var, mizah yok. Mitinglerinde demokrasi vurgusu yok. Otoriter bir siyaset tasavvur ediyor. Mitinglerinde konsantrasyonu yakalıyormuş gibi görünüyor, ama mitingleri kısa tutuyor. Akşener’in mitinglerde değil ama İYİ Parti’nin sosyal medya paylaşımlarında gençleri mobilize eden bir gücü var.”
