Hayatta herşeyin mihtahı (anahtarı) durumunda olan ‘Bismillah’, Kur’ân’daki sûrelerin de anahtarı durumundadır. O, arşı âzamdan insanların kalbine uzanmış nûrânî bir iptir. İnsanlar, ‘Bismillâhirrahmânirrahîm’e tutunarak, insânî arşa çıkabilirler.
Kur’an’ı Kerim, bütünüyle Fâtiha sûresinde, Fâtiha sûresi de ‘Besmele’de hülâsa edilir. İşte ‘Besmele’ bütün Peygamberler’i ve Kitaplar’ı biribirine bağlayan böyle nûrânî bir iptir. Kâinatta var olan bütün hakîkatler bir nüve hâlinde ve muhakkak sûrette Besmele’de mündemiçtir, mevcuttur.
Kur’ân’ın ilk inen âyeti de besmeleyi emrediyor: “Yaratan Rabbinin adıyla oku!” (Alak sûresi, 1) buyrulmaktadır. Yâni, Allah kitâbını besmele ile açıyor. Bu emirde dört mesaj var:
a- Cehâletin giderilmesi, Allah adıyla okumaya bağlıdır. Allah’ın bir sıfatı da Alîmdir (Bilen). Kur’ân’ı Müciz-ül Beyân’da, “…Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?” buyrulmaktadır.(Zûmer sûresi,9)
b- Okumanın bir şartı var. O da Allah’ın adıyla okumaktır. Besmele insana Allah’ı hatırlatır. Yalan söyleyen, kâtil, hırsız, rüşvetçi besmeleyle işe başlamaz. Allah’a inanan ve O’nu hatırlayan, Allah’ın menettiği bu haram ve günah işleri yapamaz, yapıyorsa sahtekârdır.
c- Besmele, Kur’ân’ı Mûciz-ül Beyân’ın fihristi olması itibariyle, O’nun bütün emir ve yasaklarını hatırlatır.
d- Besmele, kul ile Allah arasındaki bağı kurar. Allah huzurunda nasıl olunması gerektiğinin âdâbını öğretir.
Kâinatta her varlık bir âyettir. Kâinattaki mevcut bu varlıklar da besmele ile okunmalıdır.
Kur’ân-ı Azîmüşşan’da birçok âyetler, kullarının mutluluğu için mânevi bir gıda olan Allah’ı anmayı, Allah adıyla hareket etmeyi ve devamlı O’nu zikretmeyi emretmektedir:
“Hac ibâdetlerinizi tamamlayınca, vaktiyle atalarınızı anıp onlarla öğündüğünüz gibi; hatta daha fazla, daha hürmetle Allah’ı anın! Bazı kimseler; ‘Ey Yüce Rabbimiz, bize vereceğini bu dünyada ver!’ derler. Bunların âhirette nasipleri yoktur.” (Bakara sûresi/200)
“Namazı tamamladıktan sonra, gerek ayakta durarak, gerek oturarak ve gerek yanlarınız üzerinde uzanarak hep Allah’ı zikredin! (O’nu kalbinizden hiç çıkarmadığınız gibi dilinizden de bırakmayın). Sefer ve korku hali geçip korkudan güvene erdiğinizde, o vakit namazı tam erkâniyle eda edin. Çünkü namaz belirli vakitlerde müminlere farz kılınmıştır.”(Nisâ suresi/103)
“Rabbinin yüce adını zikret, fânilere bel bağlamaktan kurtul ve bütün gönlünle yalnız O’na yönel.” (Müzzemmil sûresi/8)
“Sabah akşam Rabbinin adını zikret! Gecenin bir kısmında da O’na secde et, geceleyin uzun bir süre de O’na tesbih ve ibâdet et.” (İnsan sûresi, 25)
“Şu insanlar bu peşin dünya hayatını arzulayıp, önlerinde kendilerini bekleyen o ağır günü ihmal ediyorlar.” (İnsan sûresi, 26)
“Onları yaratan ve organlarını birbirine bağlayan ve onlara bu sağlam bünyeyi veren Biz’iz. Dilediğimiz vakit elbette onların yerine başkalarını getirebiliriz.” (İnsân suresi, 27-28)
Kâinat maddî manevî Allah’ın nimetleriyle donatıldığı, insan da akıl, irade ve şuurla mücehhez hâle getirildiği halde, bugün beşerin büyük çoğunluğu Allah’ı, gerçek mahiyette ya hiç tanımamakta ya da doğru olarak bilememektedir. Onun için yüce Rabbimiz İnfitar sûresi 6, 7 ve 8.âyetlerde;
