Bir madde veya mekân, âit olduğu isimle değer kazanır. Zarfın mazrufuyla değer kazanması gibi. Meselâ; sıradan bir hırka, bir de Peygamber Efendimiz’e (sav) âit olan hırka..
İnsan, zahirî yapısıyla etten, kemikten çürümeye mahkum bir maddeden ibârettir. Fakat, Allah’ın bir sanat eseri olarak insana bakıldığında, o zaman halîfe-i rûy-i zemin (yeryüzünün halifesi) olarak, en yüce mertebede olduğunu görürüz.
‘Besmele’, insanı Allah’a nisbet eder. İnsan, Allah’a nisbet edildiğinde, eşref-i mahlûkat makâmına yükselmiş olur. Cenâb-ı Hak, “Biz insanı en mükemmel bir sûrette yarattık” buyurmaktadır. (Tin Suresi/4)
Kur’ân-ı Azîmüşşan’da Rabbimiz; “İşte bundan dolayı İsrâil oğullarına kitapta şunu bildirdik: ‘Kim kâtil olmayan ve yeryüzünde fesât çıkarmayan bir kişiyi öldürürse, sanki bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir adamın hayâtını kurtarırsa sanki bütün insanların hayâtını kurtarmış olur.’ Resûllerimiz onlara açık âyetler ve deliller getirmişlerdi. Ne var ki, onların çoğu bütün bunlardan sonra, hâlâ yeryüzünde fesât ve cinâyette aşırı gitmektedirler.” (Mâide suresi, 32) ikâzında bulunuyor.
İnsan, Allah’ın isim ve sıfatlarına en mükemmel bir ayna hükmündedir. Binâenaleyh, inanan her insanın Allah’ın sıfatlarını bilmesi gerekmektedir:
Allah’ın Zâtî sıfatları:
a) Vücut; Varolmak, Allah vardır ve yokluğu düşünülemez. Haşir sûresi 22. Ve 23. âyetlerde şöyle buyurulmaktadır:
“Allah’tır gerçek İlah! O’ndan başka yoktur ilah. Görünmeyen ve görünen her şeyi bilir. O rahmandır, rahîmdir. Allah’tır gerçek İlah, O’ndan başka yoktur ilah.”
“O melik’tir, kuddûs’tür, selam’dır, Mü’min’dir, müheymin’dir, aziz’dir, cebbar’dır, mütekebbir’dir. Allah, müşriklerin iddialarından münezzeh ve yücedir.”
b) Kıdem; Allah”ın varlığının başlangıcı yoktur.
Hadid sûresinin 3.âyeti açıkça işâret etmektedir:
“Evvel O’dur, Âhir O. Zahir O’dur, Batın O! O her şeyi hakkıyla bilir.”
c) Bekâ; Ebediyyet, sonu bulunmamak.
Rahman suresinin 26. ve 27. âyetlerinde şöyle beyan buyurulmuştur: “Yerin üstünde olan herkes fanidir.” “Ancak senin azamet ve kerem sahibi Rabbinin Zatı baki kalır.”
d) Vahdâniyyet; Tek ve benzeri olmamak.
İhlâs Suresi, Cenab-ı Hakk’ın bu sıfatını açık bir üslupla ortaya koymaktadır: Hz. Peygambere hitaben; “De ki: O, Allah’tır, gerçek İlahtır ve Birdir.” “Allah Samed’dir. Allah hiç bir şeye muhtaç değil, herşey O’na muhtaçtır.” “Ne doğurdu, ne de doğuruldu.” “Ne de herhangi bir şey O’na denk oldu, hiçbir şey O’na denk değildir”
e) Muhâlefetün Li’l-hâvâdis; Sonradan yaratılanlara benzemez. Bu sıfata Şûrâ suresinin 11. âyetinde açıkça işaret buyurulmuştur: “….O’nun benzeri hiç birşey yoktur, O herşeyi hakkıyla işitir ve görür.”
f) Kıyam Binefsihi; Allah, Kendi zâtı ile var olan, zevâli olmaksızın kâim bulunan ve varolmak için başka bir varlık ya da nedene muhtaç olmayandır. Al-i İmrân Sûresinin 2. âyetinde şöyle buyrulmaktadır: “Allah o İlahtır ki Kendinden başka ilah yoktur. Hay O’dur, kayyûm O.”
