Birleşmiş Milletler’in (BM) mayıs ayı sonunda Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) ile Malezya polisinin ortak çalışması sonucunda Türkiye’ye iade edilen İsmet Özçelik ve Turgay Karaman’ın başvurusu üzerine verdiği kararı hukukçular euronews’e değerlendirdi.
Hacettepe Üniversitesi öğretim üyesi hukukçu Öykü Didem Aydın’a göre söz konusu kişilerin Türkiye’ye getirilme işlemi keyfi bir müdahale değil. Kerem Altıparmak’a göre ise ‘kararın üzerine dayandırıldığı sözleşme’ Türkiye için bağlayıcı nitelik taşıyor.
BM İnsan Hakları Komitesi, 28 Mayıs 2019 tarihli kararında “FETÖ üyesi’’ oldukları iddiasıyla 2017 yılında Malezya’da gözaltına alınarak Türkiye’ye teslim edilen akademisyen İsmet Özçelik ile Time International School Müdürü Turgay Karaman’ın özgürlüklerinin ihlal edildiğini belirtmişti. Bu kişilerin serbest bırakılması çağrısı yapan Komite, Ankara’ya kararın uygulanması için 180 gün tanımıştı.
Keyfi müdahale yok ancak insan hakları ihlali var
Hacettepe Üniversitesi öğretim üyesi Aydın, Malezya’dan Türkiye’ye getirme işleminin keyfi müdahale olarak görülmediğini ancak sanıklar hakkında sonradan yapılan işlemlerin insan hakları ihlali olarak kabul edildiğini ifade etti.Aydın, “Medeni ve Sosyal Haklar Sözleşmesi’nin 9. maddesinin 1, 2 ve 3. bentleri ihlal edilmiş. 12 Mayıs’ta Türkiye’ye getirilen ve 23 Mayıs’a kadar gözaltında tutulan başvurucular, 11 günlük gözaltı sonrası yargıç önüne çıkartılmış. Burada bir yargıç önüne çıkarılmada gecikme söz konusu.” dedi.
İsmet Özçelik’in kötü muameleye maruz kaldığı iddiasıyla ilgili, “Türkiye Barolar Birliği’nin yardım etmediğine dair iddiası olmuş. Kendilerinin Türk ceza adaleti konusunda bilgi sahibi olmadığını söylemiş. Bu iddia üzücü.” ifadelerini kullanan Aydın, sanığın bu nedenle Anayasa Mahkemesine başvuramadığını belirttiğini söyledi.
Komite ayrıca, iç hukuk yollarının tüketilmemiş olmasıyla ilgili de değerlendirmede bulundu. Türkiye’nin savunmasını yetersiz bulan komite, Anayasa Mahkemesi’ne yapılacak bireysel başvurunun süreci gereksiz yere uzatacağı sonucuna vardı. Komite böylelikle, bu dava kapsamında bireysel başvurunun etkili bir iç hukuk yolu kabul edilemeyeceğine karar verdi.
Avukat Öykü Didem Aydın konu hakkında, “Başvurucuların görüşlerinde 3 önemli nokta var. İlk olarak Anayasa Mahkemesi’nin kararnamelerle ortaya konulan önlemlere bakmaya yetkili olmadığı, ikincisi sürecin makul olmayan şekilde uzatılabileceği, üçüncüsü ise Anayasa Mahkemesi’ne başvuru yapmak için yeteri derecede hukuki yardım alamayacakları iddiaları var. Komite ayrıca başvurucuların Anayasa Mahkemesi’ne başvurmasının süreci çok uzatacağını da kaydetmiş.” dedi.
Türkiye kararı uygulamazsa ne olur?
Özçelik ve Karaman’ı serbest bırakmaya çağıran komite, Türk makamlarının ayrıca tazminat ödemesini kararlaştırmıştı. BM bunun için Türkiye’ye 180 gün mühlet tanıdı.Kararın Türkiye’de icrasına dair tartışmalara da değinen Aydın, “AİHM kararlarında bu sorun olarak ortaya konuldu. Uluslararası hukukun BM düzeyinde biz bir parçasıyız. Bu kararın bilinmesi, uluslararası hukuk gözünden bir yaptırımdır. Bir devletin insan haklarına dayalı olması Türkiye Cumhuriyetinin ait olduğu sistem içinde önemli bir konu ve Türkiye’nin itibarı için önemlidir ve önemli olmalıdır.” ifadelerini kullandı.









