15 Temmuz sonrası ilan edilen OHAL döneminde çıkarılan KHK’larla işten atılan farklı kesimlerden binlerce kişi, 2019 yılını mücadele ile geçirdi. KHK’lılar, 2020’de de mücadele ve dayanışmaya devam edeceklerini söyledi.
15 Temmuz sonrası ilan edilen Olağanüstü Hal (OHAL) yıllar boyu sürecek mağduriyetlere sebep oldu. Dönemin Başbakan Yardımcısı Numan Kurtulmuş’un “Bir, bir buçuk ay içinde kaldırırız” dediği OHAL, tam 7 kez uzatılarak iki yıl boyunca devam etti. İki yıl sonra görünürde kaldırılsa da, AKP’liler tarafından hazırlanıp Meclise getirilen ve 25 Temmuz 2018 tarihinde kabul edilen “Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile kalıcı hale getirildi.Bu süreçte işten çıkarılmalar da devam etti. KHK Adana Platformunun derlediği verilere göre, 2019 yılının son ayına kadar 15 bine yakın kişi ihraç edildi. Çıkarılan KHK’lar ile bugüne kadar ihraç edilenlerin sayısı 140 bini geçti. Yine onlarca kurum, kuruluş ve derneği kapısında KHK’larla kilit vuruldu, getirilen kanun ve maddeler yasallaştırıldı.KHK’lılar verdikleri mücadeleyi ve taleplerini Mezopotamya Ajansına değerlendirdi.İki yıl boyunca uygulamada kalan OHAL döneminde toplam 37 Kanun Hükmünde Kararname (KHK) yayınlandı. Muhalefet, Türkiye’nin OHAL döneminde KHK ile yönetildiği eleştirisini sıklıkla yaptı. OHAL sonrasında ise, KHK’ler yerini Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine bıraktı. 27’si 2019 yılında olmak üzere 53 tane Cumhurbaşkanlığı kararnamesi yayınlandı.
OHAL FİİLEN DEVAM EDİYOR
KHK’lara dair Numan Kurtulmuş’un geçtiğimiz Kasım ayında sarf ettiği, “Eğer normal süreçlerle bunları atmaya kalksaydık 15 Temmuz’dan sonra bunları 2020 yılına kadar, 2030 yılına kadar devlet memurluğundan çıkaramazdık. Devlet kendini korumak için böyle acil, olağanüstü bir tedbir almıştır” sözleri, geride bırakılan süreçte yaşananların açık itirafı oldu. Keza darbe girişimi gecesi Marmaris’ten İstanbul’a dönen Cumhurbaşkanı Tayip Erdoğan’ın hala hafızalarda olan “Bu hareket Allah’ın bize büyük bir lütfudur” sözleri, iktidarın yaşananları fırsata çevireceğinin işaretiydi ve yetkili kurumlarca bu yönde hareket edilmesi gerektiğine dair uyarı olarak kabul edilmişti.2019 yılında KHK’lılar ile ilgili yaptığı birçok çalışmayla öne çıkan isimlerden biri Hakların Demokratik Partisi (HDP) Kocaeli Milletvekili ve Meclis İnsan Hakları İnceleme Komisyonu üyesi Ömer Faruk Gergerlioğlu oldu. Gergerlioğlu, Türkiye’nin içinde bulunan durumu “OHAL fiilen devam ediyor. Anayasal rejim tamamen askıya alınarak KHK rejimi kurulmuş durumda” sözleriyle tarif etti.
28 KİŞİ ZORLA KAYBETTİRİLDİ:YUSUF BİLGE TUNÇ’TAN HABER YOK
OHAL’in ilanının ardından tekrardan ortaya çıkan gözaltında/zorla kaybetme olayları, 2019 yılının en çok tartışılan konusu oldu. Çoğu Ankara’da olmak üzere toplamda 28 gözaltında/zorla kaybetme vakası yaşandı.Ailelerin, İnsan Hakları Derneği (İHD) ve ilgili kurumlara başvurusunun ardından bu yılın şubat ayında Ankara’da kaybedilen 6 kişiden 4’ünün, 29 Temmuz’da Ankara Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi’nde gözaltında olduğu açıklandı. Kaybedilen isimlerden biri olan Gökhan Türkmen 6 Kasım’da Antalya Emniyeti’nde, Mustafa Yılmaz ise 22 Ekim’de Ankara TEM Şube’de gözaltında çıktı. Dördü için gözaltında oldukları açıklaması yapılan kayıp isimlere zaman içerisinde yeni bir isim eklendi. Sanayi Bakanlığı eski çalışanı KHK’lı Yusuf Bilge Tunç’tan 6 Ağustos 2019’tan bu yana haber yok.
EŞİM ÜZERİNDE HALA BASKI VAR
Kaybedilen ve 245 gün sonra Ankara Emniyetinde gözaltında olduğu ailesine bildirilen Mustafa Yılmaz’ın eşi Sümeyye Yılmaz, o ‘kayıp’ olduğu süreçte ve sonrasında yaşadıklarını şöyle anlattı: “Eşimle ilgili başvurmadığım yer kalmadı. Ancak gerek adli, gerekse idari birimler tamamen sessizliklerini korudular ve etkin bir soruşturma yürütmediler. Derdimizi anlatmak için Sakarya Meydanında oturma eylemi başlattık ama her defasında polisin müdahalesiyle karşılaştık. Bize müdahale eden polisler eşimin ‘hain’ olduğunu ve yurt dışına kaçtığını söylediler. Ama daha sonra eşim Ankara Emniyetinde ortaya çıktı. Son bir yıl bizim için kabus gibiydi. Eşimin ortaya çıkmasının ardından bu sefer de ‘adli yargılama’ adı altında çok da adil olmayan uygulamalarla karşı karşıya kaldık. Eşimin üzerinde hala bir baskının olduğunu düşünüyorum.”
Kaybedilme olayını Meclise taşıyan HDP’li vekil Gergerlioğlu ise, yaşananlara dair “Türkiye’nin demokrasi tarihinin korkunç bir ayıbı olarak kayıtlara geçti. Beyaz Torosları tüm Kürt halkı çok iyi bilir. Biz ‘bunlar artık eski Türkiye’de kaldı’ derken, OHAL döneminde özellikle son bir yıldır yeniden başladığını gördük. Bu sefer araba modeli değişmiş, siyah transporter marka arabalar geldi” diye konuştu.
KHKLILARIN SEÇME VE SEÇİLME HAKKI DA GASP EDİLDİ
2019 yılı içerisinde OHAL’i kalıcılaşmasının en önemli göstergelerinden biri ise, seçme ve seçilme hakkının gaspı oldu. Yüksek Seçim Kurulu (YSK), 10 Nisan’da aldığı karar ile HDP’nin farkla kazandığı 6 belediye eşbaşkanı ve 50’den fazla belediye meclis üyesine KHK’lı oldukları gerekçesiyle mazbatasını vermedi. Bu seçilmişlerin yerlerine ikinci en çok oyu alan parti olarak AKP’li adaylara mazbata verildi.AKP Genel Başkan Yardımcısı Ali İhsan Yavuz’un, seçim döneminde “KHK’lıların seçme hakkına da sahip olmaması gerektiğini” savunması ise yılın özeti oldu.Bu yaşananlar için “Seçme hakkını bırakın seçilme hakkını da gasp etmeye çalıştılar” diyen Gergerlioğlu, şunları ekledi: “Bizim korumamız gereken hukuk devletidir. Ama toplumda da medyada da bu bakış açısı yok. Şuan nasıl ki Kürt meselesi çözmek istemedikleri büyük bir sorun olarak duruyorsa, KHK’lılara da aynısını yapıyorlar ve çözümsüz bir şekilde bırakacaklar. Bunlardan adalet zaten beklemiyoruz.”
BARIŞ AKADEMİSYENLERİ BERAAT ETTİ
Yine Güneydoğu’daki çatışmalarda yaşanan ihlallere karşı “Bu suça ortak olmayacağız” dedikleri için Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından “karanlık” olarak ilan edilip, haklarında davalar açılan Barış Akademisyenlerinin birçoğu, bu yıl içinde yargı tarafından aklandı. Bildiriye imza atan akademisyenlerden 822’si hakkında “örgüt propagandası yapmak” suçunu işledikleri ileri sürülerek davalar açılmıştı. Anayasa Mahkemesi (AYM), ceza alan bazı akademisyenlerin yaptığı bireysel başvuru sonrasında 26 Temmuz’da “ifade özgürlüğü haklarının ihlal edildiğine” karar verdi. Ardından Barış Akademisyenleri için daha önce hapis cezası veren mahkemelerden peş peşe beraat kararları çıkmaya başladı. Ancak AYM’nin kararına rağmen halen davası sonuçlanmayan ve İstinaf Mahkemesinde karar bekleyen Barış Akademisyenleri var.Birçok mahkeme, AYM’nin kararı gereğince “yargılamanın yenilenmesi” kararına uyarak, karar verilmiş dosyaları tekrar açıp beraatla sonuçlandırdı. Bazı mahkemeler ise, “hükmün açıklanmasının geri bırakılması” kararı verdiği dosyalarda beraat kararı vermeyerek, keyfi bir tutum izlemeye devam etti.
AYM HAK İHLALİ DEDİ, İŞE İADE GERÇEKLEŞSİN
Bildiriye imza atan ve KHK ile Ankara Üniversitesi (AÜ) Tıp Fakültesinden ihraç edilen Prof. Dr. Sibel Perçinel, AYM’nin kararının ardından yapılması gerekenlere ilişkin şunları söyledi: “İfade özgürlüğü hak ihlali sonuçlarının ortadan kaldırılması için kamu görevinden ihraç işleminin hukuka tamamen aykırı olduğunun saptanarak, Barış Akademisyenlerinin ihraç edilmeden önce çalışmış oldukları kurumlara ve görevlerine iadeleri ile ihraç edildikleri süre boyunca uğramış oldukları her türlü hak kaybının giderilmesi için tazminat ve onarıma ilişkin düzenlemelerin bir an önce gerçekleştirilmesi gerekmektedir.”
Marmara Üniversitesi İktisat Fakültesi’nden ihraç edilen Barış Akademisyenlerinden Yrd. Doç. Dr. Özgür Müftüoğlu da AYM’nin kararını “Ortada bir suç yok iken ihraç edildik. Daha sonra AYM tarafından da bunun suç olmadığı onaylandı. Hiç vakit geçirilmeden ihraç edilen akademisyenlerin tüm haklarıyla beraber geri dönmeleri sağlanmalı. Hükmedici en üst düzey mahkeme olan AYM’nin kararına rağmen işlerimizi geri iade etmeyen idare anayasal suç işliyor” şeklinde değerlendirdi.









