Savaş tarihçisi Mat McLachlan: “Çanakkale çok özel bir yer. Arazi 100 yıl önceki gibi. Diğer savaş alanlarında hissedilemeyecek çok güçlü bir duygu bu. Kendim de ziyaretlerimde bu duyguyu hissediyorum. İnsanları en çok mezarlıkları ziyaret etmek etkiliyor. Hem Anzak hem de Türk mezarlıkları çok etkileyici ”dedi.
18 Mart Çanakkale Zaferi’nin 1001’inci yıl dönümü çeşitli etkinliklerle karşılandı. Türkiye’de başta olmak üzere Avustralya ve Yeni Zelanda’da Çanakkale Zafer Bayramı çeşitli programlar çerçevesinde kutlandı. Farklı coşku ve heyecanla karşılanan Zafer bayramı nedeniyle Avustralyalı savaş tarihçilerinden Mat McLachlan, bu önemli değerlendirmelerde bulundu. Çanakkale Savaşları’nı Anzaklar açısından değerlendiren Mat McLachlan, ”Atatürk olmasaydı, Çanakkale Savaşı’nı kazanabilirdik” dedi. Tarihçi McLachlan Çanakkale Savaşı’nın Avustralya ve Yeni Zelandalılar için anlamını Türk askerlerine ve Atatürk’e bakışlarını ve Gelibolu’yu ziyaret ettiklerinde en çok neden etkilendiklerini anlattı. Savaş tarihçisi McLachlan şu ifadeleri kullandı: “Çanakkale Savaşı bence ilginç ve bir o kadar da eşi benzeri olmayan bir savaş. Çünkü biz, İtilaf devletleri olarak savaşı kazanmadık ancak yine de askerlerimizin Gelibolu’da yaptıklarından gurur duyuyoruz. Avustralyalı askerlerin Türklerle çok güçlü ilişkiler kurduğunu düşünüyorum. İki taraf arasında çok güçlü bir bağ oluştu. Bu bağ savaştan sonra da kopmadı. Bu kadar çok kişi yaşamını yitirmiş olmasına rağmen, herkes kendi askerlerinin Gelibolu’da verdiği mücadeleden büyük gurur duyuyor. Avustralya Birinci Dünya Savaşı’ndan kısa süre önce kurulmuş bir ülkeydi. İlk kez Gelibolu’da bir ulus olarak Avustralya olarak bir araya geldik ve savaştık. Savaşın ilk günlerinde Avustralya ve Yeni Zelanda askerlerinin düşman Türk askerine güvendiğini düşünmüyorum. Türkleri pek anlamadılar. Ama savaş ilerledikçe Türk askerlerinin de kendileri gibi olduğunu gördüler. Bu noktadan sonra Avustralya ve Yeni Zelanda askerleri, Türk askerlere karşı bir duygudaşlık geliştirdi. Askerlerin yiyecek, fotoğraf ve mektup değiş tokuş ettiği birçok örnekle karşılaşıyoruz. Anzakların ve Türklerin birbirine büyük saygı duyduğunu düşünüyorum. Bu, bugün de değişmedi. Anzak ve Türk askerleri arasında süregelen büyük bir saygı var” dedi. Avustralyalıların Atatürk’ü çok sevdiğini, bu sevginin devam ettiğin belirten Mat McLachlan sözlerini şöyle tamamladı: “Avustralya, Atatürk’e de çok saygı duyuyor. Atatürk olmasaydı, Çanakkale Savaşı’nı kazanabilirdik” düşüncesi söz konusu. Çanakkale çok özel bir yer. Arazi 100 yıl önceki gibi. Diğer savaş alanlarında hissedilemeyecek çok güçlü bir duygu bu. Kendim de ziyaretlerimde bu duyguyu hissediyorum. Gelibolu’yu ziyaret etmek çok duygusal. İnsanları en çok mezarlıkları ziyaret etmek etkiliyor. Hem Anzak hem de Türk mezarlıkları çok etkileyici. Yani Avustralyalıları en çok mezarlıklara gidip, mezar taşlarını görmek etkiliyor.” dedi.
