Avustralya’da haftalardır siyasetin en sıcak başlıklarından biri olan göç tartışmasında beklenen açıklama nihayet geldi.
Dünyanın en çok kültürlü ülkelerinden biri olan Kıta Ülkesi’nin 27,6 milyonluk nüfusunun 8,8 milyonu, yani neredeyse her üç kişiden biri başka bir ülkede doğdu.
Üstelik göç, yalnızca büyük şehirlerin hikâyesi değil.
Regional Australia Institute’un geçen günlerde yayımladığı araştırma da bunun en çarpıcı örneklerinden birini ortaya koydu. Araştırmaya göre 2025 yılında bölgesel Avustralya’daki nüfus artışının yüzde 46,2’sini net denizaşırı göç oluşturdu. Böylece göçün yalnızca Sydney, Melbourne veya Brisbane gibi büyük şehirlerin değil, kasaba ve bölgesel kentlerin büyümesinde de önemli rol oynadığı bir kez daha görüldü.
Özellikle geçmiş yıllarda ülkeye geçici vizeyle gelenlerin, Avustralya içinden başka vize türlerine geçerek kalış sürelerini uzatabilecekleri daha geniş yollar bulunuyordu.
Bugün ise o yollar birer birer daraltılıyor.
İçişleri Bakanı Tony Burke, bugün National Press Club kürsüsüne çıkarak hükümetin yeni göç politikasının çerçevesini anlattı ve soruları ayrıntılı biçimde cevaplandırdı.
Konuşmasının başlığı aslında yeni dönemin de özeti gibiydi:
Kim geliyor?
Kim kalıyor?
Kim ayrılıyor?
Bu üç soru, Avustralya’nın yeni göç politikasının da anahtarı olacak gibi görünüyor.
1. Artık mesele sadece “Kaç kişi geliyor?” değil
Hükümet artık göç meselesini yalnızca ülkeye yılda kaç kişinin girdiği üzerinden okumak istemiyor.
Hangi vizeyle gelindiği, ne kadar kalındığı, bir vizeden diğerine nasıl geçildiği ve vize sona erdiğinde ülkeden ayrılıp ayrılmadığı yeni sistemin merkezine yerleştiriliyor.
Burke’nin mesajı açık:
Avustralya göçe kapısını kapatmıyor.
Ancak geçici vize sisteminin, yıllarca ülkede kalmanın dolaylı bir yoluna dönüşmesinin önüne geçilmek isteniyor.
Burke bunu en sade biçimiyle şöyle özetledi: Avustralya’ya geçici olarak gelmek isteyen geçici vizeye, kalıcı olarak gelmek isteyen kalıcı vizeye başvurmalı; geçerli vizesi kalmayan ise ülkeden ayrılmalı.
2. Net göçte hedef: Önce 245 bin, sonra 225 bin
Mart 2026’ya kadar olan 12 aylık dönemde net denizaşırı göç 292 bin 100 olarak gerçekleşti.
İşçi Partili (Labor) Federal Hükümet, bu rakamı mevcut mali yılda 245 bine, 2027-28 mali yılında ise 225 bine indirmeyi hedefliyor.
Burke, konut üzerindeki baskı nedeniyle bütçede daha önce “tahmin” olarak yer alan bu rakamların artık hükümet açısından ulaşılması gereken hedefler haline geldiğini açıkladı.
Temel yaklaşım göçü sıfırlamak değil; göçü daha kontrol edilebilir hale getirerek ekonominin ihtiyaçlarıyla ve özellikle konut arzıyla daha dengeli yürütmek.
Çünkü göç tartışmasının en fazla alevlendiği noktalardan biri, Avustralya’nın yaşadığı konut sıkıntısı.
Burke de göçün konut krizinin tek nedeni olmadığını, ancak konut arzının yetişebilmesi için göç hızının düşürülmesi gerektiğini söyledi.
3. Öğrenciye kapı kapanmıyor, aile getirmek zorlaşıyor
Yeni politikanın en fazla tartışılacak bölümlerinden biri uluslararası öğrenciler.
Geçen mali yılda 337 bin 427 öğrenci vizesi verildi. Bunların 45 bin 991’i, aile üyeleri ve diğer ikincil başvuru sahiplerinden oluştu.
Yeni sistem tam da burada ciddi bir fren getiriyor.
Uluslararası öğrencilerin büyük bölümünün eş ve çocuklarını öğrenci vizelerine ekleyerek Avustralya’ya getirme imkânı kaldırılacak.
Ancak Burke, halen Avustralya’da bulunan ailelerin birbirinden ayrılmayacağını özellikle vurguladı. Doktora öğrencileri ile bazı Pasifik ve ASEAN ülkelerinden gelenler için de istisnalar devam edecek.
Bunun en kısa anlamı şu:
Öğrencilik, ülkede kalmanın sonsuz bir vize zincirine dönüşmeyecek.
4. “Visa hopping” dönemine fren
Bir diğer kritik başlık, yıllardır tartışılan “visa hopping”, yani vizeden vizeye geçerek ülkede kalma meselesi.
Burke’nin yaklaşımına göre her vize değişikliği sorun olarak görülmüyor.
Bir öğrenci üniversitesini bitirir, mezuniyet sonrası çalışma vizesine geçer, Avustralya’nın ihtiyaç duyduğu bir meslekte iş bulur ve daha sonra kalıcı oturuma giden şartları yerine getirirse bu, göç sisteminin olağan işleyişinin bir parçası.
Sorun, eğitimini tamamlayan bir kişinin yalnızca Avustralya’da kalabilmek amacıyla başka bir kursa, ardından başka bir geçici vizeye geçerek süreci yıllarca uzatması.
Yeni sistemde öğrencilerin başka bir eğitime devam etmeleri halinde daha yüksek bir eğitim seviyesine ilerlemeleri gerekecek.
Örneğin lisans eğitimini tamamlayan bir öğrenci yüksek lisansa geçebilecek; ancak göçmenlik sonucuna ulaşmak amacıyla daha düşük seviyeli kurslar arasında sürekli dolaşılması zorlaştırılacak.
5. Turist vizesinden başka vizelere geçiş zorlaşıyor
Bir başka önemli değişiklik ziyaretçi vizelerinde.
Albanese Hükümeti, ziyaretçi vizelerinde genel olarak “No Further Stay – Daha Fazla Kalış Yok” şartını yaygınlaştıracak.
Böylece turist olarak Avustralya’ya gelen bir kişinin ülke içinden başka bir vizeye başvurup ardından geçiş vizesine geçerek kalışını uzatmasının önüne geçilmeye çalışılacak.
Başka bir ifadeyle ziyaretçi vizesinin, göç sistemine giriş için bir “arka kapı” gibi kullanılmasının önü daraltılıyor.
6. Vizesini aşanlara karşı 100 yeni denetim görevlisi
Burke’nin konuşmasının dikkat çekici bölümlerinden biri de vizesi sona erdiği halde Avustralya’da kalmaya devam edenlerle ilgiliydi.
Bu alandaki denetimlerin artırılması amacıyla 100 yeni compliance officer, yani uyum ve denetim görevlisi istihdam edilecek.
Ayrıca göçmen gözaltı kapasitesine 250 yeni yatak eklenmesi ve Melbourne’daki eski karantina tesisinin bu amaçla kullanılması da değerlendiriliyor.
Yeni politikanın “Kim kalıyor, kim ayrılıyor?” sorusunun karşılığı da burada ortaya çıkıyor.
Hükümet artık yalnızca ülkeye giriş kapısını değil, vize süresi sona erdiğinde çıkış kapısını da daha sıkı kontrol etmek istiyor.
7. Göçmenlik danışmanları da mercek altında
Yeni düzenlemelerin önemli ayaklarından biri de sistemi bilinçli biçimde kötüye kullanan göçmenlik danışmanları.
Gerçekçi olmayan veya temelsiz başvurulara aracılık eden, başvuru sahiplerini sürekli başka geçici statülere yönlendiren danışmanlara karşı yaptırımların güçlendirilmesi planlanıyor.
Burke, göçmenlik danışmanlarını düzenleyen kuralların değiştirileceğini ve temelsiz başvuruları teşvik eden danışmanların yaptırım veya kayıtlarının iptaliyle karşılaşabileceğini açıkladı.
Böylece mesele yalnızca vize sahibinin davranışı üzerinden değil, geçici vizelerin çevresinde oluşan ticari sistem üzerinden de ele alınacak.
8. Backpacker sistemine de fren
Bir başka değişiklik Working Holiday Maker, yani çalışma ve tatil vizesi sisteminde geliyor.
İkinci ve üçüncü yıl için Avustralya’da kalmak isteyenlere yönelik kura sistemi getirilecek.
İkinci yıl için 45 bin, üçüncü yıl için ise 5 bin kişilik kontenjan öngörülüyor. Bölgesel çalışma şartları da devam edecek.
İngiltere vatandaşları ise Avustralya-Birleşik Krallık Serbest Ticaret Anlaşması nedeniyle farklı bir statüde bulunuyor.
Burada da hükümetin temel amacı aynı:
Geçici vizeyle gelenlerin ne kadar süre kalacağı konusunda daha fazla kontrol sahibi olmak.
9. Ama Avustralya hâlâ işçi arıyor
Burke konuşmasının belki de en kritik noktasında önemli bir ayrım yaptı:
Göçü azaltmak başka, Avustralya’nın ihtiyaç duyduğu iş gücünü kesmek başka.
Sağlık, yaşlı bakımı, eğitim, inşaat, tarım ve bölgesel sektörler göçmen iş gücüne ihtiyaç duymaya devam ediyor.
Bu nedenle nitelikli vize işlemlerinde inşaat, sağlık, tarım, balıkçılık ve eğitim alanlarına öncelik verilecek.
Konut tartışmasının en ilginç paradoksu da burada ortaya çıkıyor:
Bir taraftan konut üzerindeki baskıyı azaltmak için göçü düşürmeniz gerekiyor; diğer taraftan o evleri yapacak işçilerin önemli bölümü yine göçmenlerden oluşuyor.
Burke de Sydney ve Melbourne’daki sıvacıların yaklaşık üçte ikisinin yurtdışında doğduğunu hatırlatarak, konut üretiminin göçmen iş gücünden bağımsız düşünülemeyeceğine dikkat çekti.
10. Peki muhalefet ne istiyor?
Göç konusunda siyasi partiler arasında belirgin görüş ayrılıkları bulunuyor.
İşçi Partili (Labor) hükümet, net denizaşırı göçü önce 245 bine, ardından 225 bine çekmeyi hedefliyor.
Koalisyon ise göçün daha aşağı çekilmesi gerektiğini savunuyor ve kendi politikasını hazırlıyor. Ancak şu aşamada kamuoyuna ilan edilmiş kesin ve resmî bir hedef rakam bulunmuyor. Ama 150-170 bin aralığında olduğu belirtiliyor.
One Nation ise daha sert bir politika savunuyor. Parti, geçici vizelerde üç yıl içinde yaklaşık 750 bin kişilik kesinti öngörüyor; bunun ardından net denizaşırı göçün yıllık 130 bin seviyesinde tutulmasını istiyor.
11. Asıl soru: Ne kadar azaltacağız, kimi azaltacağız?
Bütün tartışmanın düğümlendiği yer aslında burası:
Ne kadar azaltacağız ve kimi azaltacağız?
Göç sürecek.
Öğrenciler gelecek.
Nitelikli işçiler gelecek.
Avustralya’nın ihtiyaç duyduğu sektörler göçmen emeğinden yararlanmaya devam edecek.
Ama sistemin temel mantığı değişiyor.
Artık yalnızca “Kim geliyor?” sorusu sorulmuyor.
Kim kalıyor?
Hangi yoldan kalıyor?
Ve kalma hakkı sona erdiğinde kim ayrılıyor?
Son olarak önemli noktalardan biri de köprü vize yani ‘Bridging Visa’ konusu…
Burke, geçici vize sahiplerinin reddedilen iltica başvuruları sonrasında çalışma haklarının kaldırılacağı veya koruma başvurularına süre sınırı getirileceği yönündeki haberler konusunda ayrıntıya girmedi.
Ancak şu ayrımı özellikle yaptı:
“Gerçek bir koruma talebinin önünü kapatmayacağız. Ama geçerli bir talebi olmadığını bildiği halde sistemi kullanmaya çalışanlara da izin vermeyeceğiz.”
Belki de İçişleri Bakanı Tony Burke’nin bugünkü açıklamalarının en kısa özeti şu:
Avustralya göçü durdurmuyor; göçün yolunu, hızını ve kalıcılığa dönüşme biçimini yeniden tarif ediyor. e.cansever@zamanaustralia.com.au
