ENES CANSEVER-HAFTANIN YORUMU
Bir soruyla başlayalım.
Çok değil, 7- 8 yıl önce ‘model ülke’ olma yolunda, dostları
sevindiren, düşmanlarını ise kıskandıran Türkiye, nasıl ya da ne oldu da bugün
‘haydut bir devlet’ anlayışına evirildi?
İsterseniz bu sorudan önce, “haydut devlet” (Rogue State) söyleminin
dillendirilmeye başlandığı tarihe göz atmakta fayda var. “Haydut Devlet” ABD
Başkanı Reagan zamanında dillendirilmeye başlandı. Clinton döneminde
yaygınlaşan bir terim oldu.
Dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman
Demirel ise bundan 19 yıl önce (1999) teröre verdiği destekten dolayı,
Yunanistan için ‘haydut devlet” nitelemesinde bulunmuştu…
ABD’li siyasetçiyle uluslararası siyasal literatüre giren
‘haydut devlet’ anlayışının günümüzde alıcısı çoğaldı.
Piyasası ve alıcısı
zenginleşti ne yazık ki…
Alıcısı bir yana, ortaya koyduğu fiiller ve nezaketten
uzak diplomatik nezaketsizliğiyle, “Haydut Devlet”ler sınıfına hızla dâhil
olmayla karşı karşıya Türkiye.
Şimdilerde ‘Haydut devlet’ anlayışı, kural ve hukuk tanımayan,
sadece küresel barışı tehdit değil, özel hayatı da zindana hapseden bir hale
büründü.
Haydut anlayış, belirli bir düzen ve sistem içinde hareket
etmeyen, ne yapacağı önceden tahmin edilemeyen bir sistem.
Freni patlamış bir
kamyonun tahmin edilemeyen seyri gibi bir durum…
Haydut…
Eşkıya…
Şaki…
Harami…
Hepsi aynı kapıya çıkar.
Yakın anlamlı bu itici ve tiksindirici isimlendirmeler, bugün
tam anlamıyla karşılığını buluyor.
Baskı, zulüm ve şiddet adeta sağanak sağanak yağıyor. Mazlumun
hakkına ve hukukuna tecavüz etme hoyratlığı ve duyarsızlığı, zirve yapmış
durumda.
Devletin azgın gücüyle zayıf, biçareleri ezme, güç denemeleri,
her türlü güç zehirlenmesi ve şarlatanlık yani…
İşte bu nedenle, devletin varlığını sağlayan meşruiyete ‘hukuk’
diyoruz.
Onun için medeni
devletler, hukuka saygılı ülkeler, hukuk sistemlerinin herkesi bağladığı
coğrafyalar, gerçek anlamıyla insani yönetimler inşa ettiler, etmeye devam
ediyorlar.
Bu sebeple, demokratik insani değerleri özünde taşımayan
devletler; insanca yaşamayı vatandaşlarına çok görür; hukukun, insaniliğin rafa
kalktığı ve suç örgütlerinin cirit attığı yerlere dönüşürler.
Ve de, devleti yönetenler de hayduttan, haramiden, şakiden ve
eşkıyadan farksızlaşırlar.
“Haydut devlet” (Rogue State), küresel barışı tehdit eden, insan
haklarını kitlesel biçimde çiğneyen, terörizmi destekleyen devletleri ifade
ettiği gibi, zamana, zemine ve kişiye göre hareket eden, yasa çıkaran, önceden
ne yapacağı kestirilemeyen, uluslararası kuralları tanımayan devletler için de,
kullanılan bir kavramdır.
Çizmeye çalıştığımız çerçeveye giren her devlet yönetimi, haydut
devlet nitelemesini hak eder ve yöneticiler de bu sıfatları A’dan Z’ye
üzerlerinde taşırlar. Tarih boyunca da bu etiket ve silinmez bir iz olarak
alınlarında yapışık olarak kalır.
Mesela şu son kaçırma kepazeliğine bakılacak olursa, bu
çirkinlikte de, çeşitli ülkelerin daha önce emsalini sergilediği haydutlukları
geride bıraktığımız söylenebilir.









