Hakan Fidan’ın başında olduğu MİT tarafından kaçırıldığı belirtilen İnandı’nın Türkiye’nin Bişkek elçiliğinde tutulması yıllar önce Türkiye’deki Sovyetler Birliği ve Irak elçiliklerinde yaşananları akıllara getirdi. Gazeteci Cemal Kaşıkçı’ya yapılanlar düşünüldüğünde Kırgızistan, can güvenliği tehdit altında olan vatandaşı İnandı’yı Türkiye’nin 1942 ve 1991’deki müdahalelerini örnek alıp kurtarabilir.
BOLD ANALİZ
Hakan Fidan’ın başında olduğu MİT tarafından kaçırılarak Bişkek’teki Türk büyükelçiliğinde tutulan Kırgızistan vatandaşı Orhan İnandı’nın durumu belirsizliğini koruyor.Türkiye’nin Kırgızistan’da İnandı’ya yönelik yasadışı operasyonu gözleri Bişkek’teki Türk elçiliğine çevirdi. Pazar günü sabah saatlerinde elçiliğe sağlık görevlisinin girdiğini gösteren görüntüler İnandı ailesinin avukatı Taalaygul Toktakunova tarafından paylaşıldı. Taalaygul Toktakunova açıklamasında, “Reyhan inandı, eşi Orhan İnandı’nın Türk Büyükelçiliğinde zorla alıkonulduğu bilgisine ulaştığı açıklamasından birkaç saat sonra onu teyit eden bir gelişme yaşandı. Pazar günü bir sağlık görevlisi büyükelçilik binasına giriş yaptı. Bu gelişme çaresiz aile için umuttur” dedi. İnandı’nın eşi Reyhan İnandı ise, sosyal medyadan Kırgız halkına seslenerek eşinin Türk büyükelçilik binasında zorla alıkonulduğunu, eşine işkence edilerek zorla Kırgız vatandaşlığından çıktığına dair evrak imzalatmaya çalışıldığını söyledi. İnandı, “Değerli Kırgız halkım! 31 Mayıs’tan beri sürekli, durmadan eşim Orhan İnandı’yı arıyoruz. Eşimin şu anda Türk büyükelçiliği binasında zorla alıkonulduğu bilgisine ulaştık. Orhan İnandı’ya işkence ediyorlar ve zorla Kırgız vatandaşlığından çıktığına dair evrak imzalatmaya çalışıyorlar. Daha sonra da Kırgızistan’dan kaçıracaklar” dedi.
KURTARMA OPERASYONU MÜMKÜN MÜ?
Bu gelişmeler İnandı’nın kaçırıldıktan sonra Bişkek’teki Türk elçilinde alıkonulduğunu gösteriyor. İnandı’ya sahip çıkan Kırgızlarda ilk günden itibaren protestolarını Bişkek’teki Türk büyükelçiliğinin önünde yaptılar. Peki, Kırgızistan devleti elçilikte hukuksuz şekilde tutulan Kırgızistan vatandaşı Orhan İnandı’ya yönelik bir kurtarma operasyonu yapabilir mi? 1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesine göre ev sahibi ülke yabancı bir ülkenin büyükelçiliklerine müdahale edemiyor. Viyana Sözleşmesi müsaade etmese bile tarihte elçiliklerdeki yasadışı eylemlere yönelik birçok ülkenin büyükelçilikleri kuşatarak sonuç alan baskılar kurduğunu gösteriyor.
KIRGIZİSTAN HAREKETE GEÇEBİLİR
Viyana Sözleşmesi’nin diplomatik binalarda aramaya izin vermese de Kırgız makamları Türk büyükelçiliğinde arama izni talep edebilir. Türk Büyükelçiliğinin, kaçırma ve zorla saklama suçlamasından aklanmasına fırsat sunabilir. Eski diplomat ve Institute for Diplomacy and Economy isimli düşünce kurulusu direktörü Hüseyin Konuş, olayı ikinci bir Kaşıkçı vakası olarak nitelendirdi. Konuş, bu skandala rağmen Kırgız makamlarının Türk Büyükelçisi’ni Dışişleri Bakanlığı’na dahi çağırmadığını, bunun Kırgız yetkililer hakkında şüphe uyandırdığını söyledi. Sosyal medya hesabından paylaşım yapan Konuş, “Görünüşe göre bazı Kırgız makamları Türk istihbaratıyla (MİT) işbirliği yapıyor ve MİT’in Kırgız topraklarında bir Kırgız vatandaşını kaçırmasına izin verdiler” ifadesini kullandı.
TÜRK DİPLOMATLAR CİDDİ SONUÇLARLA KARŞILAŞACAĞINI BİLMELİ
Eski diplomat Servet Akman, da bu eylemin Bişkek elçiliği çalışanları bakımından ciddi hukuki sonuçlar doğuracağını ifade etti. Sosyal medya hesabından paylaşım yapan Akman, “Cemal Kaşıkçı olayının Suudiler için ne kadar feci olduğu düşünüldüğünde, Türk diplomatlar @asdogan21ve diğer yetkililer, eylemleri için ciddi sonuçlarla karşılaşacaklarını bilmelidirler” dedi.Türkiye, geçmişte Sovyetler Birliği ve Irak elçiliklerine yönelik böyle ablukalar yaparak ilgili ülkelerin sorumluları teslim etmesini sağlamıştı. İşte tarihten buna dair iki örnek olay:
