[HABER-YORUM: GÖKSEL İLHAN/TR724.COM]
17/25 Aralık soruşturmalarından sonra Türk yargı sisteminde kuvvetler ayrılığı ilkesi ciddi biçimde sekteye uğratıldı. Meclisteki sayısal çoğunluktan da istifade ile iktidar tarafından yargının ele geçirilmesine yönelik bir dizi adımlar atılarak yasal düzenlemeler yapıldı. Bu yazıda, bu düzenlemeler eşliğinde, bağımsız Türkiye Cumhuriyeti yargısının iktidar eliyle nasıl yok edildiğini okuyacaksınız.
İlk Müdahale HSYK’ya yapıldı
- İlk olarak 27 Şubat 2014 tarihinde yürürlüğe giren 6524 sayılı Yasa ile HSYK ‘da görev yapan Genel Sekreter başta olmak üzere tüm idari kadroları değiştirildi. Sonradan Anayasa Mahkemesi bu düzenlemeyi iptal etse de görevden alınan kadroların geri dönüş yolu kapalı kaldığı için HSYK’nın idari kadroları, daha o günden ‘yürütme ile uyumlu’ hale getirildi.
- Eylül 2014’te, HSYK’ya Yargıtay ve Danıştay’dan beş üye atandı.
- 12 Ekim 2014 tarihinde yapılan ve 10 HSYK üyesinin belirleneceği HSYK seçimlerine yürütmenin güdümündeki Yargıda Birlik Platformu (YBP) adı verilen gayri resmi bir oluşumla müdahale edildi, yargı mensuplarına maaş zammı sözü verilerek, kimilerine Yargıtay/Danıştay üyelikleri vaat edilerek, kimilerine ise (disiplin soruşturmalarının işleme konulacağı, mevcut ünvan/makamların geri alınacağı, tayin/sürgün vb) tehditlerde bulunulmak suretiyle seçmen iradesine etki edilerek seçimlerin YBP tarafından kazanılması sağlandı.
- Nitekim seçimlerin kazanılması ile birlikte, “yürütme ile uyumlu çalışacağını” deklare eden ve yürütmenin etkisi altındaki YBP’ye bağlı üyelerin ağırlıklı olduğu HSYK tarafından bağımsızlık ve hâkimlik teminatına aykırı olarak yüzlerce hakim ve savcı hakkında atama, yetki ve görevden alma kararları verildi.
Proje Mahkemeler kuruldu
- 28 Haziran 2014 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Yasa ile Sulh Ceza Hakimlikleri kuruldu ve HSYK’nın 16 Temmuz 2014 tarihli kararı ile bu kadrolara yandaş hakimler atandı.
- Diğer yandan “proje mahkemelerin” devamı olarak, Hizmet Hareketine yönelik yargılama yapmak üzere üst mahkemelerin teşkiline karar verildi. Başta operasyon merkezi olan İstanbul’da 13 ve 14 no’lu Ağır Ceza Mahkemeleri olmak üzere, farklı şehirlerde bir kısım Ağır Ceza Mahkemelerine terör suçlarına bakma konusunda görev verildi. Bu mahkemelerin mevcut başkan ve üyeleri de değiştirilerek, “proje” mahkemelerin yapılanması tamamlandı.
Yüksek yargının yapısı değiştirildi
- Siyasi iktidar tarafından Yargıtay ve Danıştay ile ilgili yasa değişiklikleri yapıldı, Yargıtay’da yeni daireler ihdas edildi, dairelerin oluşumu ve görev dağılımı konusunda yeni düzenlemeler getirildi. Daha sonra yürütmeyle uyumlu çalışan HSYK tarafından Yargıtay’a 144 yeni üye atandı.
- Bu sırada terör suçlarına bakmakta olan Yargıtay 9. Ceza Dairesi’ne de müdahale edilerek bu görev yeni oluşturulan 16. Ceza Dairesi’ne verildi. Bu Daire’nin üyeleri YBP’ye üye olan Yargıtay mensupları arasından seçildi.
Bu şekilde proje mahkemeler tüm safhalarıyla birlikte oluşturularak harekete geçirildi.
Artık siyasi iktidarın muhalif gördüğü kimseler hakkında herhangi bir delil olsun veya olmasın örgüt veya mahkûmiyet kararı aldırmasının ve bu kararı kesinleştirmesinin önünde hiçbir engel kalmamıştır.
Hâkimler ve savcılar, güçlü bir siyasi baskı altında, yolsuzlukla mücadele bitti
- Çok sayıda hâkim ve savcının görev yerleri, istekleri dışında değiştirildi.
- Dönemin Anayasa Mahkemesi Başkanı, yüksek mahkeme hâkimlerinin maruz kaldıkları baskı ile ilgili endişesini açıkça ifade etmişti. İktidar tarafından yapılan doğrudan eleştiriler üzerine HSYK, 17/25 Aralık yolsuzluk soruşturmaları ve MİT Tırları gibi kamuoyunca bilinen davaları yürüten hâkimler ve savcılara karşı bir dizi soruşturma açtı ve haklarında kovuşturma izni vererek dava açılmasını sağladı. Bu davalar, söz konusu hâkimlerin ve savcıların görevlerinden alınmalarına, meslekten çıkarılmalarına ve bazılarının tutuklanmalarına yol açtı.
- Özellikle, üst düzey yolsuzluk davalarına ilişkin soruşturma ve kovuşturmalar sınırlı kaldı, hatta 17/25 Aralık 2013 tarihlerinden sonra iktidara ve iktidar partisine yönelik hiçbir yolsuzluk soruşturması yapılmadı.
Bağımsız medyaya ya el konuldu ya da sindirildi
- İktidarın baskıları sonucu gazetecilere ve muhalif medyaya yönelik adli kovuşturmalar, gözaltılar, tutuklamalar ve sansür davaları arttı. Özellikle Cumhurbaşkanına hakaret, terör örgütü propagandası gibi bahanelerle on binlerce kişi soruşturmaya maruz kaldı, binlercesi tutuklandı.
- Bir dizi senaryosu nedeniyle tutuklanan Samanyolu Yayın Grubu Başkanı Hidayet Karaca Aralık 2014’ten beri cezaevinde tutulmaktadır. Attığı bir tweetten dolayı Sedef Kabaş’ın evi basılıp ağır cezada yargılandı. Gazeteciler Mehmet Baransu, Cevheri Güven, Murat Çapan da yine yazdıkları haberlerden dolayı tutuklandılar, yazar Sevgi Akarçeşme attığı bir tweet’e bir başkası tarafından yapılan yorum yüzünden hapis cezası aldı. Today’s Zaman Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Bülent Keneş attığı tweetler, Gültekin Avcı ise 7 köşe yazısı sebebiyle tutuklandı.
- 29 Ekim 2015 tarihinde Kanaltürk ve Bugün grubuna, 3 Mart 2016 tarihinde Zaman Grubuna kayyım atanarak iktidar tarafından fiilen el konuldu. Binlerce gazeteci işten çıkarıldı. Bu gelişmeler üzerine zaten hakkında açılmış olan terör soruşturmalarından ürken Doğan grubu kendi rızasıyla ‘Havuz’a atladı.
- En çarpıcı örneklerden biri, gazeteciler Can Dündar ve Erdem Gül’ün yaptıkları haber nedeniyle terör örgütüne yardım ve casusluk suçlarından tutuklanmaları olayıdır. Cumhurbaşkanı Erdoğan katıldığı bir TV programında “Bedelini ödeyecek, öyle bırakmam” dedikten kısa bir süre sonra “proje” Sulh Ceza Hakimliği tarafından tutuklandılar. Silivri Cezaevinde 3 ay kaldıktan sonra Anayasa Mahkemesi’nin şaşırtan bir kararıyla tahliye edildiler. Anayasa Mahkemesi, bu karar nedeniyle ‘uymuyorum, saygı da duymuyorum’ diyen Erdoğan’ın hedefi olmaktan kurtulamadı. Cumhuriyet gazetesi yazar ve yöneticileri, haksız yere tutuklandı.
- Daha dün İçişleri Bakanlığı, terörle mücadele kapsamında, sosyal medya paylaşımları sebebiyle 6 ayda 3.710 kişi hakkında adli işlem yapıldığını, bunlardan 1.656’sının tutuklandığını, 1.203’ünün adli kontrol şartıyla serbest bırakıldığını kimlikleri tespit edilen 10 bin kişi hakkında soruşturma devam ettiğini açıkladı.
- BTK tarafından binlerce internet sitesine mahkeme kararına bile gerek duymaksızın idari tedbir kararı verilerek erişim engeli getirildi. Binlerce sosyal medya hesabı yasaklandı.








