ABD’nin Türkiye’ye yönelik vize ambargosu ve iki ülke arasında tırmanan gerginliğe dair analizime geçmeden önce kısa bir hatırlatma yapmak istiyorum.
Bugün Gazetesi’nin Ankara Temsilcisi olduğum dönemde pozisyonum gereği siyasilerle, özellikle de iktidar partisinden isimlerle yakın temasta bulundum.
Dolayısıyla Ankara’nın karanlık dehlizlerinde çevrilen dolaplar, yakası açılmadık kulisler ve akıl sır ermeyen mücadelelere dair birinci elden bilgilerim/şahitliklerim var.
17/25 Aralık yolsuzluk ve rüşvet operasyonlarının hemen akabinde AKP troykasından bir isimle sohbet ediyorduk. Operasyona dair endişelerini dile getirip “Siz Erdoğan’ı yeterince tanımıyorsunuz. Kendini riskte görürse ülkeyi ateşe atmaktan çekinmez” demişti.
Benzeri ifadeleri AKP’nin kurucularından Abdullatif Şener de söylemişti ama benim muhatabımın konumu, söylediklerini daha da anlamlı hale getiriyordu.
Erdoğan ile uzun bir yol arkadaşlığı olan ve o gün itibariyle troykanın en güçlü ayağını oluşturan bu ismin söylediklerini hatırlatmamın nedeni şu: Son 3 yılda yaşadıklarımız ve halen içinde bulunduğumuz krizlerin temel motivasyonu Erdoğan’ın kendini korumak istemesi.
Çünkü aklı başında hiçbir siyasinin hele hele devlet adamının yapmayacağı şeyleri yapan Erdoğan’ın temel bir hedefi var: kişisel geleceği.Dolayısıyla ABD ile yaşanan vize restleşmesi de benzeri bir kaygının sonucu.
BARDAK TAŞTI
Son gelişme herkesin malumu.ABD İstanbul Başkonsolosluğu’nda çalışan Metin Topuz’un 5 Ekim’de tutuklanması üzerine ABD tarafı Türkiye’den yapılan vize başvurularının durduğunu açıkladı.Diplomaside bu olayın anlamı Türkiye’ye vize ambargosu demek.
ABD’nin ‘vize ambargosu’ uyguladığı ülkeler arasında Irak, Suriye, İran, Somali, Yemen ve Libya’nın olduğunu düşünürseniz tepkinin büyüklüğü daha iyi anlaşılır.
Türkiye tarafı tepkiyi aşırı buldu fakat ABD cephesi ‘sizi uyarmıştık’ modunda. ABD, Metin Topuz’un tutuklanmasını ‘siyasi bir hamle’ olarak kabul ediyor ve ‘kötü niyet’ olarak görüyor.
Bu anlayışın arkasında yatan nedenlerden birisi şu: Metin Topuz’un emniyet ve savcılık temasının olması işinin gereği. 32 yıldır konsoloslukta çalışıyor ve resmi olarak narkotik (DEA) biriminde. Yani savcı ve polis şefleri ile temasta olması, görüşmesi son derece normal.
ABD kaynakları Havuz medyasında çıkan haberler sonrası Türk makamlara, Topuz’un pozisyonunu ve ilişkilerini açıklayıp ‘tutuklanması halinde yaşanacak tatsızlıklar’ konusunda uyarıda bulunmuştu.
Fakat Metin Topuz tutuklandı. Karardaki atıfların hepsinin 17/25 ile ilgili olması da ilginç bir ayrıntıydı.ABD ise tepkisini vize ambargosu ile gösterdi. Bu aşamada Topuz’un tutuklanmasının ‘siyasi bir hamle’ olduğunu teyit eden başka gelişmeler de yaşandı.Topuz’un eşi ve çocuğu da sorguya alındı.
Türkiye, diplomatik teamüllerde pek olmayan bir şey yapıp ABD’nin açıklamasını – sadece ülke ismi değiştirerek – yeniden yayınladı. Bir adım daha atıp ABD vatandaşlarına vize yasağı koydu.Türkiye’nin ABD vatandaşlarına vize yasağı koyması pratikte ABD’nin Türkiye vatandaşlarına vize ambargosu koymasıyla aynı değil fakat bu durum bile Kurtlar Vadisi ya da Diriliş Ertuğrul izleyip gerçeklikten tamamen kopan AKP tabanını coşturmaya yetti.Sosyal medyaya bakarsanız ‘ABD çöküyor’ ve Türkiye yakında Washington’a, New York’a plaka numarası verecek!
ABD’ye geri dönersek:
Washington’daki hava şu:
– Büyükelçi Bass’ın açıklamasında ‘hükümet’ vurgusu dikkat çekiciydi.
– Türkiye vize ambargosundaki mesajı almazsa ardından başka adımlar da gelecek.
Ankara’nın tavrına göre ABD tarafı vize kararını gözden geçirebilir. Fakat bu durum şu gerçeği değiştirmiyor: Washington’da Türkiye’ye sempatiyle bakan kimse kalmadı.2014’te Kobani ile başlayan görüş ayrılıkları zamanla büyüyen Suriye-PYD anlaşmazlığı, Reza Zarrab ile başlayan Halkbank ve Zafer Çağlayan ile devam eden gelişmeler, Erdoğan’ın korumalarının göstericilere uyguladığı şiddet, rehin alınan ABD vatandaşları ve son olarak 15 Temmuz’un arkasında ABD’nin olduğu yönündeki demeçler, haberler, yayınlar bardağı doldurmaya yetmişti.Metin Topuz’un tutuklanması ile bardak taştı.
ANKARA SAĞDAN YANAŞTI OLMADI ŞİMDİ KARŞIYA GEÇTİ
Amerika cephesinde hava böyle. Erdoğan tarafı ise bilinçli olarak gerginliği yükseltiyor.Burada uygulanan taktik şu: Her ne kadar Türkiye ile ABD arasındaki anlaşmazlıkların listesi uzun olsa da Erdoğan için birinci gündem maddesi Zarrab davası.








