[GURBETÇİ HİKÂYELERİ – HASAN CÜCÜK- TR724.COM]
İç Anadolu’nun Avrupa’ya en çok gurbetçi gönderen ilçelerinden birinde doğmuş biri olarak izin mevsimini esnafın nasıl iple çektiğine şahit olurdum. Ben de bir gurbetçi çocuğuydum. Herkes gibi ben de izin mevsimini beklerdim. O yıllarda babam iki yılda bir izne gelirdi. İzin mevsimi başlayınca esnaf bayram eder, fiyatlar anormal derecede yükselirdi. Esnaf içinde özellikle sarraflar bu 2-3 ayda neredeyse yıllık cirolarını yapardı. Bir de ilçede yazın davul, zurna eksik olmazdı. Gurbetçilerin şatafatlı düğünleri bitmek bilmezdi.
O yıllarda evlenme çağında oğlu ya da kızı olan gurbetçilerin havasından geçilmezdi. Gurbetçilerin çoğunda, oğlu için ‘pasaportunu göndersem istediğim kızı alırım’ nobranlığı, kızı için ‘damat beğenmeme’ tavrı vardı. Oğlu olanlar ‘Biraz da bize Alman Mark’ı nasip olsun’ diye kızı olan gurbetçilerin kapısını aşındırır, kızı olanlar ise kapısını evlenecek oğlu olan bir gurbetçinin çalmasını beklerdi. İlçede yaz mevsimi bir peri masalı gibiydi. Avrupa’ya gelin ya da damat gitmek, sihirli bir değneğin dokunuşuydu sanki…
‘Avrupalı Türklerin utanç verici suiistimal listesi’ başlıklı yazıma çok sayıda geri dönüş aldım. Çoğu ‘Aynen bizim hemşerileri anlatmışsın’ şeklindeydi. Hem gurbetçi çocuğu olmam hem de uzun yıllar Avrupa’da gazetecilik yapmamdan dolayı yaşananların öncesi ve sonrasına bizzat şahitlik ettim. Suiistimal listesindeki ‘evlilikler’ kısmına kısaca değinmiştim.
GENÇ KIZLARDAN ÇOK AH ALDILAR
Avrupa’daki Türk ailelere gelin olarak gelen çoğu genç kız için 1990’lar hayatlarının kâbusa döndüğü yıllardır. Çünkü nice hayallerle gelen bu genç kızların birçoğu birkaç ay sonra boşanarak anavatanın yolunu tutmuştu. Muhtemelen resmî bir istatistik yok ancak boşanma oranları hayli yüksekti. Ailesini ve akrabalarını Türkiye’de bırakan gariban ‘gelin’, Avrupa’nın hızlı hayatına dalmış eşinden gördüğü baskı ve şiddetin yanı sıra bir de kaynananın ‘dilinden’ çekiyordu. Çaresiz kalıp boşanan ve Türkiye’deki köyüne dönen kızların kaderiyse genelde yaşlı bir dul adamın karısı olmaktı. Boşanmalar gençlerin hayatında bir drama dönüştüğü gibi, ailelerin de küslüklerine sebep oluyordu. Nice akrabalar ve dostlar, bu sebeple ömür boyu küs kalacaktı.
Sadece ‘gelinler’ değil, ‘damatlar’ da benzer bir sorun yaşadı o yıllarda. Avrupa’ya getirilen damatlar, köle gibi görülüyordu. Eşinin veya ailesinin sözünden çıkması durumunda süresiz oturumu olmadığı için Türkiye’ye kolayca sepetleniyordu. Buna karşılık bu damatlar, süresiz oturumu alır almaz ailedeki konumunu yeniden tesis edip o güne kadar sustukları ne varsa fitil fitil muhatapların burnundan getiriyordu. Bu da çoğu zaman boşanmalara yol açmıştı. Bazıları ise kalıcı oturumu beklemeden, duruma isyan edip anavatanın yolunu tuttu.
Yazdıklarımı abartılı bulanlar, 90’lı yılları Avrupa’daki Türkler arasında yaşamış olanlara rahatlıkla sorabilir. Özellikle genç kızların çok ahını aldılar. Bir genç kız, hem hayallerinin yıkıldığını görüyor, hem ‘dul’ damgası yiyor, üstüne bir de ‘vardır bir kusuru ki boşadılar’ ithamına maruz kalıyordu.

AİLE BİRLEŞİMİ YASALARI CAN SİMİDİ OLDU
2000’li yıllarda bu genç kızların imdadına Avrupa ülkeleri yetişti. 2002’de Danimarka, ilk Göçmen Yasası’nı kabul etti ve aile birleşiminin önüne aşılması hayli zor engeller getirdi. Danimarka’yı Hollanda ve diğer ülkeler takip etti. Oturum almak, aile birleşimi yapmak zorlaşınca gurbetçilerin Türkiye’den kız almaları azaldı. Tabi boşanma oranlarının yüksekliğinin de ailelerin tereddüt etmesinde payı büyüktü.Artık Avrupa’ya gelin veya damat getirme furyası geride kaldı. Evlilikler daha ziyade Avrupa’da bulunulan ülkeden yapılır oldu. Ekonomik gerekçelerle yapılan evlilikler tarih oldu ama maalesef buradaki Türkler arasında boşanma oranları hala yüksek. Danimarka’daki Türklerin boşanma oranı yüzde 37 seviyesinde. Bu konuda Danimarkalıları yakaladık, bu hızla gidersek korkarım ki yakında geçeriz.








