Strazburg’da bulunan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, Yalçınkaya/Türkiye davasında 18 Ocak’tan beri beklenen kararını açıkladı.AİHM, Banka Asya’da hesabı olmak ve gizli bir tanığın ifadesiyle mahkum olan öğretmen Yüksel Yalçınkaya’nın açtığı davada Türkiye’yi mahkum etti. Büyük Daire, ByLock ve Banka Asya davasında Türkiye’nin insan hakları ihlalinde bulunduğuna hükmetti.
Mahkeme Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) birçok kilit maddesinin Türkiye tarafından ihlal edildiğine hükmetti.AİHM tarihinde eşi benzeri görülmemiş bir an yaşanıyor. Mahkeme, 64 yıllık tarihindeki diğer tüm davalardan daha fazla insanı etkileyen başvuruda kararını verdi. Mahkeme adil yargılanma hakkı (madde 6), kanunsuz ceza olmaz ilkesi (madde 7)ve toplanma ve örgütlenme özgürlüğü (madde 11) gibi kilit hakların ihlal edildiğine kanaat getirerek öğretmen Yalçınkaya’nın terör örgütü üyeliğinden 6 yıl 3 ay cezaya çarptırılmasını hukuka aykırı buldu.
KHK’lı öğretmen Yüksel Yalçınkaya yüz binlerce insan gibi ByLock mesajlaşma uygulamasını kullanmak, Bank Asya’da bir banka hesabına sahip olmak ve bir derneğe üye olmak gibi tamamen yasal ve rutin faaliyetler olan eylemler nedeniyle mahkum edilmişti.Bu karar, ByLock’u silahlı terör örgütüne üyelik için yeterli delil olarak gören Türk yargısına verilmiş bir ders olarak kayıtlara geçti. AİHM tarafından öncu dava (leading case) olarak belirlenen dava gerek AİHM önünde bekleyen gerekse Yargıtay önünde bekleyen on binlerce dava için atıf yapılacak bir içtihat olacak.
AİHM’nin kararı, bireylerin yasanın öngörülemeyen ve geriye dönük yorumlarına dayanarak
veya hukuka aykırı olarak elde edilen delillerin kötüye kullanılması yoluyla mahkum edilmemesi gerektiğini teyit ediyor. Bu karar, suçların ve cezaların yasallığı ilkelerinin yanı sıra özel hayatın gizliliği ve örgütlenme özgürlüğünün korunmasının önemini vurguluyor.
NE OLMUŞTU?
AİHM’de yapılan karar duruşmasında Hükümet ve başvuru tarafı son savunmalarını 18 Ocak 2023 tarihinde yapmıştı.Kayseri’de öğretmenlik yapan Yüksel Yalçınkaya, 672 Nolu KHK ile ihraç edilmiş ve Bylock kullandığı, Bank Asya’ya para yatırdığı, KHK ile kapatılan bir sendika ve derneğe üye olduğu ve hakkında bir tanık ifadesi bulunduğu gerekçesiyle 6 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırılmıştı.Yargıtay tarafından 30 Ekim 2018’de cezası onanan Yalçınkaya, bir yıl sonra Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) başvurmuştu. AYM, Yalçınkaya’nın bireysel başvurusunu reddetmişti.Yalçınkaya’nın adil yargılanma hakkı, kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi, toplantı-dernek kurma özgürlüğü ve özel hayatına saygı haklarının da içinde olduğu başvurusu, karar için AİHM Büyük Dairesi’ne devredilmişti.ENSAR NUR | STRAZBURG, TR724
