Geçen hafta İstanbul Cumhuriyet başsavcılığı tarafından yakalama kararı verilen Amerikan Lehigh Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü öğretim görevlisi, ABD Dışişleri Bakanlığı eski danışmanlarından Prof. Dr. Henri Barkey,Artıgercektv’ye konuştu. Henri Barkey, hakkındaki yakalama kararından Türkiye-ABD ilişkilerine ve öteki önemli konulara kadar bir çok soruya zevap verdi.
Türkiye’de hakkında Gezi Direnişi’ni organize ettiği, 17/25 Aralık döneminde Gülen Cemaati ile birlikte AKP hükümetine kumpas kurduğu ve son olarak da 15 Temmuz Darbe Girişimi’ni organize ettiği iddiasıyla hakkında yakalama kararı verilen Barkey, bu karara ilişkin de konuştu.
İşte artıgercektv’nin soralarına cevap Henri Barkey, şunları söyledi:
Hakkınızda Türkiye’de verilen bir yakalama kararı var. Gezi’den 17/25 Aralık’a ve nihayetinde 15 Temmuz Darbe Girişimi’ne kadar vardırılan, Osman Kavala ile ilişki kurulan bir yakalama kararı… Siz bunu neye yoruyorsunuz? ABD’de bu karar nasıl karşılanıyor?
– Son derece saçma ve hiçbir delili olmayan bir sürü suçlama var. Bence bu dışarıya değil, Türkiye’nin iç politikasına yönelik bir karar. Türkiye’de hükümet Anti-Amerikancılıkla, komplo teorileriyle taraftarlarını besleme zorunluluğu hissediyor. Bu, Osman Kavala’ya karşı da yapılan bir girişimdir. Beni kullanıp Osman Kavala’yı sıkıştırmak ve içerde tutmak istiyorlar. Gezi’de ve 17/25 Aralık’ta Türkiye’de değildim. 15 Temmuz Darbe Girişimi sırasında İstanbul Büyükada’da bir toplantı düzenlemiştim. O toplantı da İran’la ilgiliydi, Türkiye ile ilgisi yoktu. Bu toplantıyı Amerika’da da yapabilirdim. Ancak bizim için Türkiye’de olması daha ucuza gelecekti. İnsanlar Atlantik’i aşmak zorunda kalmayacaktı. Şans eseri, toplantı akşamı darbe girişimi oldu. Darbe başarısız oldu, biz işimize devam ettik. Toplantıyı bitirdik, 2 gün daha Türkiye’de kaldım ve 19 Temmuz’da İstanbul’dan ayrıldım.
‘15 TEMMUZ’DA TESADÜFEN TÜRKİYE’DEYDİM’
– Bu durumdan yola çıkarak, hükümetin “Türkiye’de darbenin arkasında Amerika var” iddiasını güçlendirmeye yönelik bir algı mı oluşturulmak isteniyor?
– Beni suçlamalarının temel nedeni bu algıyı yaratmaktır. Tesadüfen ordaydım. Eski bir Dışişleri çalışanıyım. Böylece beni Amerikan hükümeti ile direk ilişkilendirebiliyorlar. Hakkımda Aydınlık’ın başlattığı CIA ajanı olduğuma ilişkin başka saçmalıklar da var. Bu iyi bir hikaye oldu. Ballandıra ballandıra anlatıyorlar. Bütün bunlar Amerika’da gerek akademisyenler, gerek basın organları ve düşünce kuruluşları ya da hükümet nezdinde olsun, Türkiye’nin ciddiye alınmamasını beraberinde getiriyor. Siz bu tür uydurmalara başvurursanız, Türkiye’den gelen herhangi bir şeyin inandırıcılığı kalmaz. Örneğin Gülen’i istiyorlar. Diyorlar, “Elimizde Gülen’le ilgili çok sayıda delil var.” Şimdi Amerikalılar niye böyle delillere inansınlar?
– Peki, sizin üzerinizden Amerika ile bir pazarlık yapma niyeti mi var? ABD bunu ciddiye alır mı?
– ABD ciddiye almaz. Koskoca ABD devletinin beni düşünecek hali yok. Türkiye’de hapiste değilim, oraya gidecek halim yok.
– ABD’nin darbe ile ilişkisini kurup bunun üzerinden pazarlık yapma niyetiydi, kastettiğim…
– Yok! Bu da olamaz. ABD zaten bu saçmalıklara gülüyor. Bir kere ABD darbe yapmaya kalkmış olsaydı, herhalde bir, beni kullanmayacaktı; ikincisi, ABD böyle bir şeyi bilir ve benim bununla ilgili olmadığımı da bilir. Belki Zarrab üzerinden, Tutuklu ABD vatandaşları ve Konsolosluk görevlileri üzerinden pazarlık yapabilirler. Benim üzerimden yapılacak bir pazarlığı ABD saçma bulur.
‘MIKE FLYNN’İN DURUMU TRUMP’I DA ZORLAR’
– Mike Flynn’i, onun adının karıştığı Fethullah Gülen’in kaçırılması girişimini de sormak istiyorum. Wall Street Journal’de çıktı. Büyük paralardan söz ediliyor. ABD’de bu nasıl tartışılıyor? Ne dersiniz?
– Bu bir iddia. Wall Street Journal yazdı ve bu gazete, çok ciddi bir gazete. Henüz kanıtlanmış değil. Fakat Mike Flynn hakkında bildiğimiz bir şey varsa o da Türk devletine yakın bir işadamından 500 bir dolardan fazla para alıp Fethullah Gülen hakkında Amerika’da bir algı operasyonu yapmak istemesidir. Flynn, seçim günü Gülen’e karşı bir makale yayınladı. Parayı bu iş için aldı. Flynn’in başı bu nedenle dertte. ABD kanunlarına göre başka bir devlet için çalışacaksanız, devleti bilgilendirmeniz lazım. Bunu yapmamış. Birçok insan ilerde Mike Flynn’in hapse gireceğini tahmin ediyor. Wall Street Journal’deki makale onu daha da zor durumda bırakacak. Hakkında açılan çokça soruşturma var. 15 Milyon dolardan bahsediliyor. O paranın alındığını sanmıyorum. Bu konuşulmuş ama yapılmamış. Fakat konuşulmuş olması bile aslında önemli.
– Bir iddia olsa bile Türkiye’nin böyle bir operasyona cesaret edebilmesi mümkün mü? Türkiye’yi ve ABD’yi bilen biri olarak bu varsayım hakkındaki fikrinizi almak istiyorum.
– Eğer böyle bir şey başarılmış ve ardından bir soruşturma açılmış, Türkiye’nin rolü açığa çıkmış olsaydı, bunun çok ama çok ciddi sonuçları olurdu. Bakın, Türk korumaların Amerikan vatandaşlarını dövmüş olması, Amerika’da Türkiye’nin imajına zarar veren en ciddi olay oldu. Özellikle Amerikan Kongresi’nde büyük etkileri oldu. Bu yaşananları Gülen’in kaçırılma meselesi ile karşılaştırdığınız zaman bu Amerikan devleti için korkunç bir problem olurdu. Türkiye bunun altından kalkamazdı. Böyle bir plan varsa bunun bir yerde başarılamamış olması, Türkiye’nin şansı olmuş, diyebilirim.Flynn meselesinin Amerikan iç politikasıyla da ilgisi var. Flynn, Trump’ın seçtiği biriydi. Trump’ın en yakın danışmanıydı. Flynn meselesinin daha da açılması Trump’ı da zorlar.
– Trump’ı niye zorlasın? Resmi bir görevi yok.
– Unutmayın, Flynn, 24 gün boyunca Trump’ın Ulusal Güvenlik Danışmanı’ydı. Bunu seçmesi ve ortaya çıkan tablo, Amerika’da sorgulanır. Trump, bu duruma nasıl yaklaşır bilemiyoruz. Çünkü Trump tuhaf biri. Önce kendinin, sonra Amerika’nın çıkarlarını düşünen biri. Trump’ın Türkiye’de otellerinin, mülklerinin olması onu ne kadar etkiler, bunu da bilmiyoruz. Erdoğan’la görüşmesinden sonra “Türk-Amerikan ilişkileri hiç bu kadar iyi olmamıştı” demişti. Bu gerçekçi değildi ama Trump, Flynn meselesine nasıl cevap verecek bilmiyoruz. Belki bu işin Türkiye tarafı unutulur da. Ancak bu mesele birçok şeye gebe.
‘ZARRAB DAVASI TÜRKİYE AÇISINDAN ÇOK ÖNEMLİ’
– Türkiye-ABD ilişkilerinde geçmişte temkinli ve yumuşak bir dil kullanılırdı. Başbakan Binali Yıldırım’ın son ziyaretinde böyle olmadı. ABD açıklamasında Türkiye hukuksuzlukla suçlandı. İlk önce görüşmede Zarrab Davası’nın yerini sormak istiyorum. Bir de yapılan resmi açıklamayı nasıl yorumlamak gerekir?
– Anladığım kadarıyla görüşme Zarrab Davası ile ilgiliydi. Zaten görüşme Zarrab Davası üzerine yapılan konuşmalarla başlamış. Zarrab’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan ve hükümeti için ne kadar önemli olduğunu biliyoruz. Son Erdoğan-Trump görüşmesinde de görüşmenin çoğu bu konuya ayrılmış. Zarrab meselesi cidden önemli.
– Türkiye’de yönetimin Zarrab meselesinin bakanları da aşıp Cumhurbaşkanı ve ailesine ulaşabileceğine dair endişeler var. Tabi Zarrab’ın mahkemede konuşabileceği ve başkalarını suçlayabileceği de söyleniyor. Bu ihtimal söz konusu olursa Türkiye’nin arzuladığı gibi siyasi çözüm yolları mı zorlanır, yoksa ABD hükümeti, hukukun çizdiği grafik üzerinden mi ilerler?
– Zarrab cidden İranlılarla o kadar milyar dolarlık iş yapmışsa, ABD ve Batı’nın ambargolarını delmiş ise hapisten çıkması o kadar kolay değil. İki şekilde hapisten çıkabilir. İlki, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ailesini suçlayabilir. Bu ihtimal Türkiye için çok zor bir duruma neden olur ama ben bunu pek olanaklı görmüyorum.
– Zarrab, hapisten çıkma boyutunda olmasa bile uzlaşma yoluna giderek cezasının azalmasını sağlayabilir mi?
– Bunu da belirtmek istiyordum. Zarrab uzun süre içerde kalmak istemez, bu nedenle anlaşma yolunu seçebilir. Zarrab konuşursa, Cumhurbaşkanı’nı suçlarsa, artık Türkiye’ye dönebilir mi?
– Böyle bir tercih durumunda ABD’de kalmayı düşünebilir…
– Demek ki o zaman çocuklarından, mal varlığından vazgeçecek. Çünkü her şeyi Türkiye’de… İkinci durumu da belirteyim. Bundan birkaç yıl önce yaptırımları delen bir Fransız bankasına ilişkin bir dava vardı. Bu dava çok büyük para cezaları ile çözüldü. Belki bunda da aynı şey olabilir. Belki Türk hükümeti Zarrab için çok büyük paralar, milyarlarca dolar ceza vererek Zarrab’ı hapisten çıkarabilir. Bu da olabilir.
‘TÜRKİYE’NİN STRATEJİK ÖNEMİ BİTMİŞ DEĞİL’
– Bu durum Türkiye-ABD ilişkilerini nasıl etkiliyor?
– Burada gerçekçi olmak lazım. Türkiye’nin jeopolitik konumu, bulunduğu stratejik nokta, aralarında IŞİD’lilerin de olduğu birçok Suriyelinin Türkiye’de bulunması ve bunların Batı’ya yönlenmelerinin Türkiye tarafından engellenmesi nedeniyle, ABD ile Türkiye arasında çok büyük bir kopuş olmaz. Ama şu olur. Türkiye’nin ABD’de özel bir statüsü vardı. 50 yıllık NATO ortaklığı vardı. Bu ilişki giderek zayıflar. Bu nedenle Türkiye eski statüsünü koruyamayabilir. Türkiye ile Amerika birlikte çalışmaya devam eder ama o eski özel statü kaybolur. ABD’de Türkiye’nin imajı bozuluyor.
– Türkiye’nin dışarıda imajı bozuldukça içerde Erdoğan’ın gücü artıyor. Türkiye’de Erdoğan güçlü bir lider olarak görülüyor. Bir de iktidarını içerde güçlendikçe koruyabiliyor.
– Şuna da bakmak lazım… Türkiye’den bakıp Amerika’ya, Batı’ya kafa tutan bir liderimiz var diyenler şunu bilmeli. Türkiye-ABD ilişkileri, bu kafa tutmalardan önce değişti. 15 Temmuz’u hatırlayalım. Bu darbe girişimi ile birlikte Türkiye’de “Darbeyi ABD yaptı” söylemi devreye girdi. O sıralarda Amerikan Türkiye ilişkilerinde ciddi bir problem yoktu. Obama hükümeti ile Türkiye arasında Suriye üzerine yaşanan bir problem vardı. Obama Erdoğan’ı pek sevmiyordu. Bu belliydi. Ama bunun dışında bürokratik olarak Türk-Amerikan ilişkileri tıkır tıkır çalışıyordu. Ne zaman 15 Temmuz sonrası suçlamalar başladı, ilişkiler bozuldu. Belki içerde bu söylemler Erdoğan’ın işine yarayabilir. Ama uzun vadede bu son derece tehlikeli bir yaklaşım. Algı operasyonlarına bakmayın. Şu anda Türkiye Batı’dan giderek izole oluyor. Bakın, en çok para harcayan Batılı turistler artık Türkiye’ye gelmiyor. Turizm zedelendi, enflasyon giderek yükseliyor. Ekonomik krizin alametleri var. Enflasyon artar, faizler yükselirse Türkiye zorlanır. Türkiye’nin ekonomik sıkıntıları genellikle Batılıların finanse etmesiyle çözülürdü. Batılılar çokça tahvil alırlardı. Batılı şirketler bunu yapmamaya karar verirlerse Türkiye kime dönecek? Ruslar ve Araplar mı, finanse edecek?
‘SUUDİ ARABİSTAN’DA REJİM DEĞİŞİKLİĞİ YAŞANIYOR’








