Cezaevine girişte çıplak aramaya maruz kalan avukat Betül Alpay Kabadayı: Çıplak arandığım için de, cezaevinde akli dengesini yitiren ve zor durumda bırakılan arkadaş için de yasal yollara başvuracağım.

SELAHATTİN SEVİ-KRONOS
Türkiye günlerdir cezaevleri ve karakollarda yaşanan çıplak aramaları konuşuyor. İktidar partisinin temsilcileri kadınların beyanlarını, TBMM’nin ve insan hakları kuruluşlarının raporlarını inkâr ederken, her gün onlarca kadın yaşadıklarını anlatıyor.
Cezaevine girişte çıplak aramaya maruz bırakılan avukat Betül Alpay Kabadayı, X-Ray cihazından geçtikten sonra iki kadın gardiyanın kendisini küçük bir odaya aldığını ve kötü muamelede bulunduklarını belirtti. AKP’li Özlem Zengin’e de seslenen Kabadayı, “Kızınız varmış 23 yaşında. Ben de bu olayları yaşarken 23 yaşındaydım. Madem hayatınız kadın mücadelesiyle geçti, buyurun kadınlar için mücadele edin” dedi.Avukat Betül Alpay Kabadayı ile yaşadıklarını konuştuk.
Siz de cezaevinde çıplak aramaya maruz kaldınız. Ne zaman oldu, neler yaşadınız?
2 Kasım 2017 tarihinde tutuklandım, Muğla E Tipi Ceza İnfaz Kurumu’na gönderildim. Adım attığımdan itibaren beni 4-5 erkek gardiyan, 2 kadın gardiyan karşıladı. Muğla E Tipi aslında erkek cezaevi ama içinde dört adet de kadın koğuşu bulunuyor. Burada gardiyanlar tarafından doğal olarak bir normal aramadan geçiriliyorsunuz zaten, bu normal olanı.
“BÖYLE BİR MUAMELE BEKLEMİYORDUM”
Fakat beni içeride başka bir odaya aldılar. Bu oda dediğimiz yer X-Ray’lerin hemen yanında bir oda. Bu odaya beni soktular, kıyafetleri çıkarmamı söylediler. Ben de yavaş yavaş başörtümü, kıyafetlerimi çıkardım. Üzerimde atletim, üst iç çamaşırım ve alt iç çamaşırlarım kalana kadar çıkardım. Onu da çıkar, bunu da çıkar dediler. Kadın gardiyanlar dedi ki, “alt iç çamaşırını da çıkar.” Ve çök kalk dediler. Ben, bunu söylediklerinde gerçekten dehşete uğradım. Böyle bir muameleyle karşılaşacağımı asla tahmin edemezdim. Hukukta da yeri yok zaten bunun. Son olarak alt çamaşırımı da çıkardım, onların dediğini yaptım, çök kalk da yaptım. Sonra kadın gardiyanlardan biri eline bir eldiven takıp atletimin içine elini sokarak eliyle aradı. Ne aradı bilmiyorum açıkçası, çünkü atletimin içi gözüküyor zaten, ne olduğu gayet açık, belli. Hiçbir şey saklanması mümkün değil atletin içinde, o şekilde arama yaptı bana. Sonrasında alt iç çamaşırımı giydim, üzerimde atletim olduğu halde üzerime bir tane hastane önlüğü giydirdiler. O hastane önlüğüyle ben yeniden X-Ray’lerin olduğu kısma çıkarıldım. Tekrar X-Ray’den geçirildim. Bu esnada etrafımda dört beş erkek gardiyan vardı ve bacaklarım çıplaktı.
Siz avukatsınız, bunun hukuksuz bir uygulama olduğunu bilmiyor muydunuz, neden ‘hayır’ demediniz?
Neden ‘hayır ben çıkarmayacağım’ diyemediğimi hatırlayamıyorum gerçekten. Anlam da veremedim kendime. Ama diyen arkadaşlarım varmış. Sonrasında koğuş arkadaşlarımdan biri anlattı, kendisiyle aynı gün giren bir koğuş arkadaşı o gün hayır dediğini ‘ben bu şekilde çıkamam, oradan gardiyanları çekin’ dediğini ama kadın gardiyanın bağırdığını ve çıkmak zorunda kaldığını söyledi. Muhtemelen benzer muameleyle ben de karşılaşacaktım diye düşünüyorum. X-Ray’den beni geçirdikten sonra tekrar odaya aldılar. Giyindim ve gardiyanlar eşliğinde koğuşuma götürüldüm. Şunu rahatlıkla söyleyebilirim, koğuş arkadaşlarımın yüzde 80’i bu şekilde geçirilmiş. Çıplak aramadan geçirilmiş. Bilmiyorsunuz, içeride zaten kime anlatmıyor bana şöyle yaptılar, böyle yaptılar diye. Birkaç güçlü kadının çıkıp bunları anlatması, diğer kadınlara da güç verecektir.
Cezaevine girişte maruz kaldınız bu muameleye. Sonrasında tekrar etti mi peki?
Hayır, sadece girişte oldu.
Bu tür bir aramaya maruz kalmak sizi nasıl etkiledi? Psikolojinizi nasıl etkiledi?
Psikolojik olarak tabii ki etkilendim. Ama asıl üzüldüğüm nokta, nasıl itiraz edemedim, nasıl hayır diyemedim, nasıl karşı koyamadım. Ben kendimi suçluyorum biraz. İtiraz edebileceğim şeylere itiraz edemedim. Etseydim ne olurdu? Olan yine bana olurdu diye düşünmüştüm.
Sizin gibi başka kadınlarla da konuştum. Özellikle Uşak’ta tartışmaların da çıkmasına vesile olan gözaltılarda bu aramaya maruz kalan öğrencilerle… En çok hayıflandıkları konunun haklarını bilmemek olduğunu söylüyorlar. İşkenceyi rutin bir uygulama zannetmişler. Ama siz bir avukatsınız ve haklarınızı biliyorsunuz.
Hem o şok durumu var hem de o gün bütün motivasyonum ailem üzülmesin, ağlamayayım, mutsuz olmayayım. Bütün motivasyonum buydu. Kendimi mutsuz etmemek için onları mutlu etmiş oldum. Haklarımı biliyordum tabii ama bazı şeylerin prosedür olduğunu düşünüyorsunuz. Bunu uygulamaları gerek, zor durumda bırakmayayım. Ayrıca, içerideyken bu meseleleri pek düşünemedim. Yaptığım meslekten ve her şeyden soğumuş durumdaydım çünkü. Çıktıktan sonra düşünmeye vaktim oldu.
Ne kadar kaldınız cezaevinde?
Ben 6 ay 22 gün kaldım. 23 Mayıs 2018’de çıktım.
Bu süre zarfında kötü muamele veya işkence denilebilecek başka bir duruma maruz kaldınız mı? Nelere şahit oldunuz?
Bu çok yaralı bir soru benim için. Ben yaşamadım ama koğuş arkadaşlarımın yaşadıklarına şahit oldum. Onların yaşamasından ben de çok etkilendim. Benim için çıplak aramadan daha fazla bir etkilenme doğurdu içerideki olay.
Paylaşmanızda bir mahsur var mı?
Hayır, mahsuru olacağını sanmıyorum. Tam hatırlayamıyorum, ben içeriye girdikten birkaç hafta ya da birkaç ay sonra bir arkadaşı getirdiler. Aslında savcılık ifadesinde isimler vermiş ama sanırım başka isimleri de verebileceğini düşünerek savcı tutuklamaya sevk etmiş, Sulh Ceza da tutuklamış. Çok ilginç bir dosyaydı. Bu arkadaş geldi. İlk günlerde psikolojisi çok yerinde değil gibiydi. Birkaç gün sonra kendini belli etmeye başladı yavaş yavaş. Biri gardiyanlarla bir yere gidiyor, “Onu nereye götürdüler idam mı edecekler?” diyor mesela. Cezaevlerinde ayda bir ciddi aramalar yapılır. Bu aramaların birinde iki cezaevi duvarı arasından askerler silahlarıyla geçtiler, kız buna da şahit oldu. Şahit olduğu günün akşamında kıyamet koptu. Hem kendisinin birileri tarafından öldürüleceğini düşünüyor, gardiyanların kendisini ve bizi idam edeceklerini sanıyor. Değişik bir ruh haline bürünmüştü. Bu arkadaşımız uyurken uyamıyoruz da, çünkü herkes tedirginlikten uyuyamıyor. Ortalıkta sürekli bebeklerin üzerine gidiyor, kontrol ediyor nefes alıyorlar mı diye.
“PSİKOLOJİSİ BOZULMUŞ KADINA ERKEN MÜDAHALE EDİLMEDİ”
Bir arkadaşın ranzasına girip bir şey yapmaya çalıştı. Aşağı inip zile bastım. İki gardiyan geldi. Bir tanesi, beni ilk gün içeri alan gardiyan. Dedik ki, arkadaşın acile sevk edilmesi lazım, şu an sakinleşmiyor. Bizim çığlıklarımızdan da iyice korktu çünkü. Acile sevk edin, sakinleştirin, kapıyı açın bir hava aldırın filan dedi. İkna etmeye çalıştık ama ikna olmadılar. Müdürle konuştuklarını ve asla bunun mümkün olmayacağını, başka suçlardan bir koğuş olsa hiç sorun olmayacağını ama ‘FETÖ koğuşu’ olduğu için asla bu kapıyı açamayacaklarını iletti bize. Arkadaşımız o gece sabaha kadar kapının önünde bekledi, çıldırmış vaziyette. Biz uyumadık hiçbirimiz, başında duruyoruz. Her an bir şey yapabilir çünkü. Sabah kapı açılır açılmaz koşa koşa diğer kapıya gitti. Daha sonra geri dönüp üstüne bir bornoz aldı, içindeki her şeyi çıkardı. Kapının önüne gitti sonra, Kasım ayı, soğuk haliyle, orada altına yaptı. Ve o günden sonra altına kaçırmaya başladı. O gün sadece sakinleştirici yapılsaydı, bir şey yapılsaydı belki her şey farklı olabilirdi ama o günden sonra o arkadaş gerçekten de akli dengesini yitirdi diyebilirim.
Böyle bir travmaya ne sebep olmuştu?
Travmaya o aramanın yapılması sebep oldu diye düşünüyorum. Çünkü o gün gardiyanlar çok sert girdiler. Benim görmediğim, cezaevinde bir kez karşılaştığım bir arama oldu bu. Duvarların üzerinden askerler silahlarıyla geçti, gardiyanlar çok kalabalık bir şekilde içeri dalıp dağılın çekilin diye bağırıyor. Onun tetiklediğini düşünüyorum. Zaten tutuklamayı kaldırabilecek psikolojide biri değilmiş belli ki. Üzerine bir de böyle bir şey yaşayınca tetiklendi.
“AKLİ DENGESİNİ YİTİRDİKTEN SONRA TAHLİYE VERİLDİ”
Sonrasında hastaneye sevki için de çok uğraştık. Müdür görüşü istedik, hastaneye gönderin, tutanak tutmaya çalışıyorum, gardiyanlara imza atın dedim atmadılar haliyle. Bir Perşembe günü bu arkadaşı ‘hastaneye gönderiyoruz’ deyip koğuştan aldılar, öğleden sonra da müdür bey koğuşumuza görüş yapmaya geldi. ‘Arkadaşınızı şu an geri gönderiyorlar, yapabilecekleri bir şey yokmuş, yer yokmuş’ dedi. Bir anda nasıl ya geri mi geliyor filan diye insanlar konuşmaya başladı. Çünkü o güne kadar her gece başında nöbet tutmuşuz, belli bir saate kadar bir kısmımız, belli bir saate kadar bir kısmımız başında duruyor. Tek başına bırakabileceğimiz durumda değil, koğuşta çocuklar var, bebekler var. Onlara bir şey yaparsa ne olacak. Biz de geri gelecekse koğuşa getirilmemesini, gözetim altında tutulması gerektiğini söyledik. Bizim için problem değildi açıkçası: İçimizde hemşire arkadaşlar vardı, kızın altını değiştiriyorlardı. Bir tutuklunun başka bir tutuklunun altını değiştirme yükümlülüğü var mı diye sordum. Böyle bir şey yok, bunu dayatamazsınız dedik. Müdürlerden biri “Biz sizi böyle bilmezdik. Biz sizi arkadaşlarınıza sahip çıkarsanız sanıyorduk” dedi. Bizi terörden suçlayıp tutukluyorlar, sonra da biz sizi böyle bilmezdik diyorlar. Nasıl biliyordunuz o zaman? Tartışma oldu. Ben çok itiraz ettim, bir arkadaş daha vardı. Müdür dedi ki “siz örgütlenmişsiniz”, ben de “örgütlenmek suç değil, biz burada kötü bir şey için mi örgütleniyoruz” dedim. Bundan çok rahatsız oldular. Örgütlü suçtan yattığım için. Ben ve iki arkadaşıma daha disiplin soruşturması açtılar. Ben ve bir arkadaşımın koğuşlarını değiştirdiler. Cezaevinde koğuş değiştirme kötü bir tecrübe.












