28 yaşındaki Betül Aygün iki aylık evliyken tutuklandı. Cezaevinde kansere yakalandı. İki ameliyat edildi. Yoğun bakımdan sedyeyle çıkarılıp koğuşa götürüldü. Defalarca çıplak aramadan geçirildi.
SEVİNÇ ÖZARSLAN – KURGU | BARBAROS KAYA
Cezaevinde hastalanmak, özelikle kanser olmak ölmek demek. İki aylık evliyken tutuklanan Betül Aygün, o ölümü defalarca yaşadı. 3 yıl 4 ay kaldığı Ödemiş T Tipi Cezaevinde önce safra kesesi ameliyatı geçirdi. Sonra kansere yakalandı. Test yapılmadan içilmemesi gereken ilaçları ‘ağrısı geçsin’ diye içirdiler. Safra kesesi ameliyatından sonra cezaevine gönderildiğinde ilaçları verilmedi. Gardiyana “İlaçlarımı verin” diye yalvarmak zorunda kaldığını anlatan Aygün’ün 40 ay tutuklu kaldığı dönemde yaşadığı hak ihlalleri arasında defalarca çıplak aramadan geçirilme de var.
HDP milletvekili ve insan hakları savunucusu Ömer Faruk Gergerlioğlu’nun sağlık durumunu sürekli Meclis’te gündeme getirdiği Betül Aygün’e meme kanseri teşhisi konulması ve tedavi sürecinin başlaması ise tam 6 ay sürdü. Ölümcül bir hastalıkta bir gün bile çok önemliyken haftalarca biyopsi sonucunu bekledi. Ameliyata girerken de yoğun bakıma alındığında da başında hep asker vardı. “Mahrem olan her şeyinizi asker görüyor” diyor. Hastane koğuşu diye demir parmaklıklı, kepenkleri olan bir odaya kapatıldı. Doktor ‘cezaevinde ölürsün’ demesine, hatta ‘cezaevinde kalamaz’ raporu çıkmasına rağmen tahliye edilmedi. Kemoterapi sürecinde mamayla beslenecek hale geldi, yine de tahliye edilmedi.
Aygün cezaevinde defalarca hastalanmasının, acile kaldırılmasının nedeninin hapiste maruz kaldığı insanlık dışı şartlar ve psikolojik işkence olduğunu söylüyor. Her sabah nemden yeşillenen bir tavana gözlerini açtığını ifade eden Aygün, koğuş arkadaşlarıyla birlikte taşan kanalizasyonu temizlediklerini belirtiyor. Aygün, “Sadece temizlemekle de sorun bitmiyor. Kanalizasyon nedeniyle koğuşları fare basıyordu. Artık her yerden üzerimize fare sıçrıyordu” diye anlatıyor o günleri.
KUTSAL METİN: NASIL İTİRAFÇI OLUNUR
Aygün cezaevinde ciddi bir şekilde psikolojik işkenceye de maruz kaldıklarını söylüyor. Kitap yok, el işi bile yasak. Yazmaların kenarındaki oyaları söküp tekrar işledikleri için cezaevine yazma almayı da yasaklıyorlar. Altan adlı bir memur tarafından kanun dışı sorguya çekildiklerini vurgulayan Aygün, itirafçı olmaları için cezaevinde sürekli toplantılara alındıklarını, yağmur altında bile bekletildiklerini belirtiyor. ‘Kutsal’ ilan ettikleri ‘itirafçı nasıl olunur’ kağıdının koğuş duvarına asıldığını ve kağıdı yırtan, elleyen, yerinden çıkaran, yerini değiştirene ceza verilecek diye tehdit edildiklerini anlatıyor.
ÇIPLAK ARAMA MAĞDURLARINDAN BİRİ
Betül Aygün birkaç haftadır Türkiye’nin gündeminden düşmeyen çıplak arama mağdurlarından biri aynı zamanda. Gözaltına alındığı 12 Ekim 2016’dan tahliye edildiği 2 Şubat 2020’ye kadar defalarca çıplak arama dayatmasına maruz kalıyor. Çanakkale E Tipi, Ödemiş T Tipi ve Şakran Cezaevinde toplamda 40 ay yaşıyor. İki, üç, dört, beş, o kadar çok aramadan geçmiş ki, “bir süre sonra alışıyorsunuz” derken yüzünde acı bir tebessüm beliriyor. Kanser ameliyatından çıkıp tekrar cezaevine götürüldüğünde bile bu çıplak arama işkencesini yaşıyor.
Örgüt üyesi olduğu iddiasıyla 7 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırılan Aygün’ün evini arayan polisler delil olarak evlilik ilmihalini alıp götürdü. 15 Temmuz’dan 15 gün sonra evlenen Betül Aygün’e sorgu sırasında “Ne cesaret hem darbe yapıp hem evlenmişsiniz” gibi sorular soruldu. Yaşadıklarına artık dayanamadığı için 4,5 ay önce ülkesini terk etmek zorunda kalan Betül Aygün Almanya’ya iltica etti. “Yeni bir hayatım olduğuna hala inanamıyorum” diyor. Kanser tedavisi Almanya’da devam ediyor. Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Coğrafya öğretmenliği mezunu olan Aygün’ü, geçici olarak kaldığı mülteci kampında ziyaret edip cezaevinde uğradığı hak ihlallerini konuştuk.
“ÇOK ŞİDDETLİ BİR ŞEKİLDE KAPI ÇALINDI”
“Sabah 08.30 gibi kapı çalındı, çok şiddetli bir şekilde. Kapıyı açar açmaz karşımızda kameralı bir adam vardı. Yanında sivil polisler. Bir de mahallenin muhtarı, azası mıymış, üyesi miymiş. Yani 2 erkek polis, 1 kadın polis, 1 kameraman polis. Bir de o üye, aza dedikleri kadınla geldiler. Ben adamları görünce, zaten tam kapıya çıkmamıştım, geri çıktım çünkü üstüm müsait değildi. Hemen yatak odasına girdim. Eşim ilk etapta muhatap oldu. Sonra benim çıkmamı istediler ama ben müsait olmadığımı söyledi. O zaman kadın polis yatak odama girdiler. Üzerime feracemi geçirdim. Başıma da çemberimi taktım. Benim dışarı çıkmamı istediler acilen. İçeride bir şeyi değiştirmeyeyim ya da saklamayayım diye girmeleri gerekiyormuş.
“DELİL DİYE EVLİLİK İLMİHALİNİ ALDILAR”

Betül-Abdurrahman Aygün 30 Temmuz 2016’da Afyon’da evlendi. Resmi nikahları 12 Temmuz kıyıldı.
Evi aradılar. Hiçbir şey bulamadılar. Sadece yeni evli olduğum için bir ilmihal vardı. Evlilik ilmihali. Yasaklı yayınmış. Delil olarak onu aldılar. Bir de ben normalde Makedonya göçmeniyim. Çok az Arnavutça biliyorum. Bir ara ona çalışıyordum, kelimeleri unutmamak için. Kelime defterim vardı Arnavutça, onu delil olarak almak istediler. Acaba şifre midir diye ne olduğunu sordular. Ben de açıkladım. Sonra bıraktılar. Kur’an’ı Kerim’i sordular. Almamız gerekiyor mu gerekmiyor mu diye aralarında karar verip Kur’an’ın Kerim’i delil olarak saymadılar. Yatak odamdaki çamaşırlardan tutun her şeyi aradılar. Sonra bizimle gelmeniz gerekiyor dediler. Biz artık herkesin tutuklandığını duyduğumuz için yanımıza bir şey alalım mı diye sorduk. ‘Yok yok, imza atıp geri geleceksiniz’ tarzında bir şey söylediler. Eşimin yanımda gelmesini kabul etmediler. 2 erkek polisle hastaneye gittim. Darp var mı yok mu diye ayakta bir iki soru sordular. Sonra Gelibolu’da karakola götürdüler.
“ANADAN DOĞMA BİR ŞEKİLDE ARANDIM”
Arama yapıldı. Yani her türlü arama yapıldı. Alyansımı çıkarttırdılar. Kolyemi aldılar. Bir kadın polis geldi. Bir odaya aldılar beni. Her tarafınızı aramamız gerekiyor dediler. Anadan doğma bir şekilde arandım. Karakolda otur-kalk yaptırmadılar ama cezaevinde birçok kez yaptım. ‘Zaten siz beni evimden aldınız, getirdiniz. Ne almış olabilirim yanıma, ne saklamış olabilirim’ diyorum ama ‘Bu yapmamız gereken bir şey’ dediler.
Uyuşturucudan alınmış olsaydım ya da bir kaçakçılık tarzı bir şeyden alınmış olsaydım belki o tarz bir arama normaldir. Ama ben düşünce suçundan alındım. İçeriye ne sokmak isteyebilirim diye düşündüm. Orada çok algılayamıyorsunuz bu terimleri, cezaevinde kaldıkça öğreniyorsunuz. Yani neden olduğunu. Adlilerle muhatap oluyorsunuz hastaneye gittiğinizde. O zaman bir şeyler oturuyor. Dediğim gibi ilk defa cezaevine düştüğünüz için ya da polislerle karakola girdiğiniz için herkese yapılan rutin bir şeymiş gibi düşünüyorsunuz. Bir de korktuğunuz için hiçbir şeye karşı gelemiyorsunuz tabi.
“EVİNİZE ÖĞRENCİ GELDİ Mİ DİYE SORDULAR”
Sonra beni Gelibolu’dan Çanakkale’ye götürdüler. Yanımda bir asker de vardı. Onu da benimle birlikte aynı zamanda gözaltına almışlar. İkimizi arkaya oturttular. Kendileri öne oturdu. Gelibolu’dan Çanakkale’ye feribotla geçiyorsunuz. Ellerimiz kelepçeli. Fetö’den arandığımızı söylediler. Çanakkale’de ben tabi ağlıyorum. Hiç durmadan ağlıyorum. Sizi hani filmlerde görürsünüz ya, yan dön önden fotoğraf filan çekiyorlar. Orada fotoğrafımı çektiler.
“PARDESÜMÜ, BAŞÖRTÜMÜ ALDILAR”
Gelibolu Karakolu’na girerken üzerimde pardösüm vardı. Böyle bağcıklı ipleri olan, bir de şalım vardı başımda. İçimde de zaten hemen geri geleceksiniz dediği için, yarım kol bir tişört ve bir etek vardı. İğnelerimi, başörtümü, pardösümü hepsini aldılar. Allah’tan başımda bir iç çember vardı da 3 gün boyunca onunla durdum. Ve kollarım kısa. Namaz kılamıyorum, kılmak istiyorum bana hiçbir şey vermiyorlar. Sonra eşim oraya bir sürü eşya getirmiş. Onunla da hiçbir şekilde görüştürmüyorlar. Ben sürekli ağlıyordum. Gece 12’de polis geliyordu. Beni sorguya çekmek için. Artık ağlamaktan halsiz düşmüştüm. 2 gece 3 gün göz altında kaldım. Yalnız başımaydım nezarette.

Betül Aygün, Çanakkale E Tipi Cezaevinde, “Size fotoğraf yok” denildiği için fotoğraf çektirememiş. Ödemiş T Tipi Cezaevine sevk edildiğinde fotoğraf çekilmesine izin verildiği ilk gün bu kareyi çektirmiş. Şubat 2017.
“ORADA PSİKOLOJİM ÇOK BOZULMUŞTU”
Yemek filan hiçbir şekilde yiyemedim. Doktor geliyordu. Darp var mı diye nezarete. Yok diyordum. Ama benim orada psikolojim çok bozulmuştu. Çünkü sürekli oraya suçlular geliyor ve siz bütün ifadeleri duyuyorsunuz. İşte karısını döven, uyuşturucu kullanan, sarhoşlar… Anafartalar’da tam merkezde bir nezarethaneydi. Bir gün sonra onları serbest bırakıyorlar ama sizi serbest bırakmıyorlar. Bu yetiyor insanın psikolojisini bozmaya. Yani ‘ben ne yapmış olabilirim ki bu kadar’ diye düşünüyorsunuz.
“BÜTÜN KORİDOR ADAMIN BAĞIRIŞLARIYLA YANKILANIYORDU”
Bu arada benimle birlikte gözaltına aldıkları adamı da başka bir sorgu odasına aldılar. Orada o kadar çok bağırdılar ki, ben o sesleri duydukça ağlamaya başladım. Bana da aynısını yapacaklar şimdi diye. O kadar kötüydü ki bütün koridor yankılanıyor… Daha sonra bana bir kağıt verdiler, mahkemeye çıkacaksın dediler. Gece 12’ye doğru 5 erkekle birlikte mahkemeye çıktık. Hepimizi tutukladılar. Ben ne ayağa kalkabilecek ne de halimi anlatabilecek, zaten mahkemede hiçbir şey sormuyorlar. Bylock kullandın mı? Kullanmadın mı? Bu yani. Senin kendini savunmana izin vermiyorlar.
Tutuklandık. Cezaevine giriyorsunuz, bir aramadan geçiyorsunuz. 2. memur tekrar sizi aramaya götürüyor. İki memurun da araması gerekiyormuş. Taraflı olmaması için. Tekrar bir aramaya daha giriyorsunuz. Çıplak arama yapılıyor. Ben zaten çok fazla yürüyemiyorum. Halsizim. 3 gündür hiç yemek yememişim. Üzülmekten, ağlamaktan… Ayakta duramıyordum.
“NEMDEN HER SABAH DUVAR YEMYEŞİL OLUYORDU”
Koğuşta 15 kişilerdi. Ben 16. oldum. Ama tabi 16 yatak yok. İkili, üçlü yatıyorsunuz. Yani o cezaevinde kalmak… Her şey pis, hiçbir şey verilmiyor. Temizlik malzemesi kullanamıyorsunuz, bulaşık deterjanından başka. Bir de böyle çok eskilerin kullandığı toz vim gibi bir şey var. Yemek yediğiniz yer ile tuvalet aynı yerde. Çok affedersiniz insanların rahat rahat tuvalet ihtiyaçlarını bile gideremedikleri bir yerde kalıyorsunuz. Aynı anda yemek yemek zaten imkansız, sırayla oturuyorsunuz. Banyo günleri belli, sıcak su gelmiyor.
Kalabalık olunca bizi başka bir koğuşa aldılar. O koğuşta ısınma hiç yoktu. Atölye gibi bir odayı koğuşa çevirdiler hemen. Hiç ısınmıyorsunuz, rutubet. Yani ben her gün kalktığımda ikinci katta yatıyordum, rutubet yatağıma kadar yemyeşil iniyordu. Her gün o duvarı siliyordum, gündüz öyle kalıyordu, ertesi gün yine yemyeşil duvarla kalkıyordum. Nem, kar kıştı zaten, çok soğuktu. Oranın hiç camı yok.
“O KADAR ESKİ BİR CEZAEVİYDİ Kİ, HER YER İNSAN PİSLİĞİ”
Sonra komutan ‘sizi Ödemiş’e götüreceğiz’ dedi. Ailelerimize de hiçbir şekilde haber verilmiyor. Oraya gittik. Aslında bir cezaevinden geliyoruz ama gene bir çıplak aramaya maruz kaldık. Siz artık buna alışıyorsunuz. Karakolda, cezaevinde iki, üç, dört, beş… Ödemiş Cezaevi 1960’larda yapılmış. M tipi. O kadar eskiydi ki… Yağmur yağıyor, bahçedeki kanalizasyon taşıyor. Her yer çok affedersiniz su oluyor, geri çekildiğinde insan pisliği kalıyor. Ve biz onları kendimiz temizledik. Bize bir çizme veriyorlar, Allah razı olsun o kadarını verdiler. O çizmelerle, fırçayla… Sadece o zaman çamaşır suyu veriliyor, bahçeye dökebilmemiz için, o da kontrollü. O insan pisliklerini sırayla biz temizledik. Artık düşünün o kadar sık oluyor ki, nöbete döndürüyorsun.
“ÜZERİMİZE FARELER SIÇRIYORDU”
Ve en kötüsü de temizleyince sorun bitmiyor. O kanalizasyon taştığında artık her yere fare geliyor. Dolabı açıyorsunuz üzerinize fare sıçrıyor. Bir sabah kalktığınızda bütün eşyalarınızın üzerinde fare pisliği oluyor. Ve her şeyi sıcak su olmayan bir yerde, buz gibi bir yerde, yıkamak zorundasınız. Artık o kadar sıklaştı ki bu olay yukarı yattığımız yere çıkmaya başladı fareler. Uyuyamıyorsun gece. Bir şey olacak mı? Bana gelir mi? Gelmez mi? Defalarca dilekçe yazıyorsunuz, defalarca dile getiriyorsunuz, savcılığa yazıyorsunuz ama hiçbir şekilde çözüm yok.
Kaloriferin yanmadığı çok doğru mesela. Diyorlar ki resmi bir tarihi var. Kalorifer 15 Kasım’dan önce yanmaz. 15 Kasım geçiyor ama hala kalorifer yanmıyor. Yandığında da sadece akşam 8’den sabah 5’e kadar. Beşten sonra bütün gün kalorifer yok. Gece biz zaten örtünüyoruz bir şekilde ama gündüz soğuktan yatağın içinden çıkamıyoruz ve bir tane battaniye size kesinlikle yetmiyor.
“ADINA KUTSAL KAĞIT DEDİLER, KOĞUŞ DUVARAMIZA ASTILAR”
İlk zamanlarda çok fazla itirafçılığa zorlandık. Özellikle Ödemiş’te çok fazla yapıldı bu. Sizi bahçeye topluyorlar. Kar, kış, soğuk, yağmur hiç önemli değil. Yani sen orada ne yaşarsan yaşa. Altan diye bir müdür vardı. Size itirafçı olmanız için hitap ediyor, ediyor, ediyor ve gidiyor. Birbirimizden çekindiğimiz için itirafçı olmayacağımızı düşünüp bir gün şöyle bir kural getirdiler. Herkes dilekçesini ayrı ayrı elinde tutacak. Sabah öyle verecek görevli memura. Ortaya koymak yok.
Yine bir gün Altan bey gelecek dediler. Bizi bahçeye çıkardılar. Yağmur yağıyordu. Yani gerçekten donumuza kadar ıslandığımız bir yağmurda durduk, bekledik, bekledik ve Altan bey gelmedi. Bir saat kadar beklemişizdir o yağmurda. Saçak filan yok, altına gireyim, bekleyeyim dediğiniz bir yer yok. Altan beyin işi çıkmış gelmedi. Çok basit bir şey onlar için, sen orada bekle, Altan beyin işi çıksın gelmesin, sen nesin ki orada?
Sonra bir gün bize bir kağıt getirdiler. İtirafçı nasıl olunur diye, onu anlatan bir kağıt. Bize dediler ki bu kağıtlar çok kutsal. Öyle ilan ettiler. Dolabın üzerine astılar. Bu kağıtları yırtan, elleyen, yerinden çıkaran, yerini değiştiren ceza alacak, dediler. Kameradan izleniyoruz zaten sürekli.

Betül Aygün, Nürnberg’teki insan hakları sokağında. İnsan Hakları Bildirgesinin 27 maddesinin her biri Almanca ve farklı bir dildeki çevirisi 27 beyaz yuvarlak sütuna oyulmuş şekilde yer alıyor.
“EL İŞİ YAPMA DAHİ HAKKINIZ YOK”
Cezaevindesiniz. Bu başlı başına bir stres kaynağı ama oradaki şartların olumsuzlukları ve 4 yıl boyunca aynı şeye maruz kalmak sizi zaten stres olarak etkiliyor. Orada bize hiçbir hak tanınmıyor. Kitap hakkınız yok, el işi hakkınız yok. Siz dışarıda çok sosyal bir insansınız. Yani aslında sizi orada oturtarak psikolojik bir işkenceye maruz bırakıyorlar. Hiçbir şey yapmıyorsunuz. Cezaevindeki belli kitaplar okuyorsunuz bitiyor, dışarıdan kitap alma hakkınız yok, el işi yapma hakkınız yok. Bize getirilen yazmaları, oyaların iplerini söküp kendi kendimize üretiyorduk. Bunu fark ettiler cezaevine yazma almamaya başladılar.
“TEST YAPILMADAN İLAÇ VERDİLER”
Cezaevine girdikten sonra midem ağrımaya başladı. Doktora söyledim. İlaç verdi. Geçmedi midem. Ayda bir geliyor doktor. Beni hastaneye sevk ettiler. Hastanedeki doktor bir ilaç yazdı. Ama bu ilaçların kişiye test yapılmadan verilmemesi gerekiyormuş. Bana hiçbir test yapılmadı. Ben bu ilaçları içtim. Yine geçmedi ağrılarım. Tekrar doktora gittim. Tekrar bana aynı ilacı verdi. Gene hiçbir şekilde ağrılarım geçmiyor. O ilaçlardan sonra daha çok hasta oldum. Sonra tekrar başka bir doktora götürdüler beni. Genel cerraha. Bu arada da sürekli hastalanıyorum. Ağrı böbreklerime vuruyor. Kıvranıyorum, dayanamayacak durumdayım. Acile gidiyorum. Serum takıyorlar. Geri geliyorum. Hep bu döngüyü yaşıyorum. Hiçbir şekilde çözüm yok.















